Chiến dịch Thượng Lào năm 1953

Dưới Những Dãy Núi Thượng Lào

Câu chuyện về Chiến dịch Thượng Lào năm 1953

Đầu tháng 4 năm 1953.

Những dãy núi phía Tây Bắc chìm trong màn sương dày. Con đường hành quân sang đất Lào quanh co giữa núi rừng, có những đoạn chỉ vừa đủ cho một đoàn người gùi hàng đi qua.

Trong đoàn quân hôm ấy có một chiến sĩ trẻ tên Nam.

Nam mới ngoài hai mươi tuổi. Trước khi lên đường, anh nhận được một lá thư từ quê nhà. Thư chỉ có vài dòng:

“Con cứ yên tâm làm nhiệm vụ. Ở nhà mọi người vẫn khỏe. Khi nào đất nước yên bình, con hãy trở về.”

Nam gấp lá thư lại, đặt vào túi áo.

Anh không biết bao giờ mình mới trở về.

Nhưng anh biết mình phải đi.

Những bước chân giữa núi rừng

Chiến dịch Thượng Lào bắt đầu ngày 13 tháng 4 năm 1953.

Các đơn vị bộ đội Việt Nam phối hợp với lực lượng cách mạng Lào tiến vào khu vực Thượng Lào. Mục tiêu không chỉ là đánh vào những vị trí quân sự của đối phương mà còn mở rộng vùng căn cứ, tạo điều kiện cho lực lượng kháng chiến Lào phát triển.

Đối với những người lính, chiến dịch bắt đầu bằng những ngày hành quân gian khổ.

Ban ngày, họ vượt núi.

Ban đêm, họ tiếp tục di chuyển.

Có những hôm mưa rừng bất chợt trút xuống. Quần áo ướt sũng, đường đất trơn trượt, nhưng đoàn quân vẫn tiến về phía trước.

Nam đi cùng một người bạn thân tên Bình.

Bình thường hay nói đùa để làm mọi người bớt mệt.

Một lần, sau nhiều giờ leo dốc, Bình ngồi xuống bên một gốc cây:

— Nam này, nếu ngày mai được nghỉ, cậu muốn làm gì?

Nam cười:

— Ngủ.

Bình bật cười:

— Tôi cũng vậy.

Hai người nhìn nhau.

Nhưng chưa kịp nói thêm, tiếng gọi của cán bộ đã vang lên:

— Chuẩn bị tiếp tục hành quân!

Bình đứng dậy, khoác ba lô lên vai.

— Thôi, giấc ngủ để sau.

Rồi cả hai lại hòa vào đội hình.

Một trận chiến giữa núi rừng

Những ngày tiếp theo, các đơn vị tiến sâu vào chiến trường.

Tiếng súng bắt đầu vang lên giữa núi rừng.

Không còn là những giờ hành quân lặng lẽ.

Người lính phải vừa chiến đấu, vừa bảo đảm liên lạc, tiếp tế và giữ vững đội hình.

Một buổi sáng, đơn vị của Nam nhận nhiệm vụ tiến về một vị trí quan trọng.

Trước giờ xuất phát, người chỉ huy nói:

— Phía trước còn nhiều khó khăn. Các đồng chí phải giữ vững đội hình và hỗ trợ lẫn nhau.

Nam kiểm tra lại trang bị.

Bình đứng bên cạnh.

— Sẵn sàng chưa?

Nam gật đầu.

— Sẵn sàng.

Họ tiến lên.

Tiếng súng từ phía trước vọng lại.

Khói súng phủ mờ những sườn núi.

Các chiến sĩ bám sát nhau, người trước hỗ trợ người sau, người bị thương được đồng đội đưa ra phía sau.

Trong một khoảnh khắc căng thẳng, Nam nhìn thấy một chiến sĩ trẻ bị thương nằm bên vệ đường.

Anh lập tức cùng Bình quay lại dìu người chiến sĩ ấy.

— Cố lên! Chúng tôi đưa cậu ra.

Người chiến sĩ yếu ớt hỏi:

— Còn trận đánh?

Bình đáp:

— Ngoài kia còn nhiều người. Nhưng cậu cũng là đồng đội của chúng tôi.

Hai người dìu anh đi.

Đó là điều mà những người lính luôn ghi nhớ:

Trên chiến trường, không ai bị bỏ lại nếu còn có thể cứu được.

Không chỉ có người lính

Chiến dịch không chỉ được làm nên bởi những người cầm súng.

Phía sau đội hình chiến đấu là những đoàn dân công, những người vận chuyển lương thực, thuốc men và đạn dược.

Có những người vượt hàng chục cây số đường núi để đưa hàng đến chiến trường.

Có những người đi trong đêm để tránh bị phát hiện.

Có những người dân Lào âm thầm giúp đỡ bộ đội Việt Nam và lực lượng kháng chiến.

Nam từng gặp một gia đình người Lào trong một bản nhỏ.

Một bà mẹ mang đến cho các chiến sĩ một nồi cơm.

Bà nói bằng những câu tiếng Việt còn chưa sõi:

— Bộ đội ăn đi. Đường còn xa.

Nam nhận bát cơm từ tay bà.

Anh cúi đầu:

— Cảm ơn mẹ.

Bà chỉ cười.

Khoảnh khắc ấy khiến Nam hiểu rằng cuộc chiến không chỉ là câu chuyện của những người lính.

Đó còn là câu chuyện của những con người bình thường đang cùng nhau bảo vệ quê hương và khát vọng tự do.

Ngày trở về

Sau những trận chiến ác liệt, đến ngày 3 tháng 5 năm 1953, Chiến dịch Thượng Lào kết thúc.

Các đơn vị hoàn thành nhiệm vụ và bắt đầu tổ chức lại lực lượng.

Nam ngồi bên một con suối nhỏ.

Anh lấy lá thư của mẹ ra đọc lại.

Tờ giấy đã nhàu đi vì nhiều ngày nằm trong túi áo.

Bình ngồi bên cạnh hỏi:

— Cậu còn giữ lá thư ấy à?

Nam gật đầu.

— Ừ.

— Đọc bao nhiêu lần rồi?

Nam cười:

— Không nhớ nữa.

Bình im lặng một lúc rồi nói:

— Sau này hòa bình, chúng mình cùng về quê nhé.

Nam nhìn bạn:

— Nhất định.

Hai người ngồi đó, nghe tiếng nước suối chảy.

Phía xa, những dãy núi Thượng Lào vẫn chìm trong màu xanh.

Họ biết chiến tranh chưa kết thúc.

Nhưng những ngày tháng vừa qua đã cho họ thêm niềm tin.

Niềm tin rằng những bước chân của mình không vô nghĩa.

Lời kể còn lại

Nhiều năm sau, Nam trở lại quê nhà.

Mái tóc anh đã bạc.

Con đường làng ngày trước giờ đã rộng hơn.

Những đứa trẻ chạy chơi dưới hàng cây.

Không còn tiếng súng.

Nam đứng bên cánh đồng, nhớ về những dãy núi xa xôi năm 1953.

Anh nhớ Bình.

Nhớ những người đồng đội đã cùng mình vượt núi.

Nhớ những người dân Lào đã chia sẻ từng bát cơm, ngụm nước.

Nhớ những đoàn dân công âm thầm mang hàng ra chiến trường.

Anh hiểu rằng lịch sử của một chiến dịch không chỉ nằm trong những con số hay những bản đồ tác chiến.

Lịch sử còn nằm trong mồ hôi của người lính, trong bước chân của dân công, trong bát cơm của người dân và trong tình đồng chí, tình đoàn kết Việt Nam – Lào.

Chiến dịch Thượng Lào năm 1953 đã đi qua.

Nhưng những con người từng góp sức trong chiến dịch ấy đã để lại một bài học không bao giờ cũ:

Khi những con người cùng chung một khát vọng tự do biết đoàn kết bên nhau, những con đường tưởng như không thể vượt qua cũng có thể trở thành con đường dẫn đến chiến thắng.

Và giữa những dãy núi Thượng Lào năm ấy, đã có biết bao bước chân trẻ tuổi đi qua.

Có người trở về.

Có người nằm lại.

Nhưng tất cả đều đã góp một phần tuổi xuân của mình vào một trang sử đầy gian khổ và hào hùng của cuộc kháng chiến.