Chiến dịch tiến quân từ Ái Châu giải phóng thành Đại La và trận quyết chiến tiêu diệt viện binh Nam Hán mùa xuân năm 931 của Tiết độ sứ Dương Đình Nghệ

Mùa thu năm Canh Dần (tháng 9 năm 930), vua Nam Hán là Lưu Cung cử hai tướng Lương Khắc Chân và Lý Thủ Dung thống lĩnh đại quân xâm lược nước ta, đánh chiếm thành Đại La (Hà Nội) và bắt giữ Tiết độ sứ Khúc Thừa Mỹ đưa về Phiên Ngung (Quảng Châu); sau đó Lưu Cung cử tướng Lý Tiến làm Thứ sử Giao Châu cùng Lương Khắc Chân thiết lập bộ máy cai trị trực tiếp tại Đại La. Tại vùng đất Ái Châu (Thanh Hóa), Dương Đình Nghệ với tư cách là cựu tướng lĩnh của họ Khúc đã quyết tâm chuẩn bị lực lượng đánh đuổi quân xâm lược. Để che giấu quy mô quân sự trước mạng lưới do thám của quân Nam Hán, ông sử dụng hình thức nhận con nuôi để tuyển chọn và tập hợp 3.000 thanh niên trai tráng có võ nghệ và chí khí từ khắp các châu quận (hình thành đội quân 3.000 nghĩa tử, trong đó có những danh tướng kiệt xuất như Ngô Quyền, Đinh Công Trứ) về căn cứ làng Giàng, ngày đêm rèn đúc vũ khí, huấn luyện trận pháp và tích trữ lương thảo sẵn sàng北 tiến (Bắc tiến).

Tháng 3 năm Tân Mão (năm 931), nhận thấy thời cơ đã chín muồi khi quân đồn trú Nam Hán tại Đại La bị cô lập giữa lòng dân chúng phản kháng, Dương Đình Nghệ chính thức phát lệnh xuất quân từ Ái Châu tiến thẳng ra Bắc. Lấy 3.000 nghĩa tử tinh nhuệ làm lực lượng xung kích nòng cốt, đạo quân của Dương Đình Nghệ đi đến đâu đều được các hào trưởng địa phương và hàng vạn nhân dân gia nhập, nhanh chóng vượt qua vùng Trường Châu (Ninh Bình) tiến thẳng về bao vây chặt bốn mặt thành Đại La. Thứ sử Nam Hán là Lý Tiến hoàn toàn bị động trước cuộc tiến công thần tốc này, một mặt đốc thúc quân lính cố thủ trên mặt thành, mặt khác vội vã cử người vượt vòng vây chạy về Quảng Châu cầu cứu vua Nam Hán Lưu Cung.

Nhận được tin cấp báo của Lý Tiến, vua Nam Hán lập tức cử Thừa chỉ Trần Bảo thống lĩnh một đạo quân viện binh lớn cấp tốc hành quân sang giải vây cho thành Đại La. Nắm bắt chính xác tốc độ di chuyển của viện binh địch, Dương Đình Nghệ đã đưa ra quyết định chiến lược sắc bén: thay vì rút bớt quân vây thành đi chặn địch ở biên giới làm phân tán binh lực, ông tập trung toàn bộ hỏa lực và quân số mở đợt tổng công kích quyết định đánh hạ hoàn toàn thành Đại La trước khi viện binh của Trần Bảo kịp tới nơi, tiêu diệt phần lớn quân đồn trú và buộc Thứ sử Lý Tiến phải mở đường máu bỏ thành chạy trốn về nước. Ngay sau khi quân của Dương Đình Nghệ làm chủ thành Đại La và củng cố lại công sự thì đại quân cứu viện của Trần Bảo cũng vừa hành quân tới sát chân thành trong tình trạng kiệt sức và hoàn toàn không biết thành đã đổi chủ. Dương Đình Nghệ lập tức hạ lệnh mở toang các cửa thành, tung các cánh quân tinh nhuệ từ trong thành đánh thốc ra kết hợp với phục binh ở vòng ngoài khép chặt vòng vây. Đạo quân viện binh Nam Hán hoàn toàn tan rã; chủ tướng Trần Bảo bị bao vây tiêu diệt ngay tại trận địa. Sau chiến thắng lịch sử năm 931, Dương Đình Nghệ tự xưng là Tiết độ sứ, nắm quyền điều hành đất nước độc lập tự chủ suốt 6 năm (931 – 937), tạo dựng nền tảng quân sự trực tiếp cho chiến thắng Bạch Đằng năm 938 của Ngô Quyền.