Chiến dịch Trị Thiên 1972, thành cổ Quảng Trị

Trong chiến dịch Thành cổ Quảng Trị năm 1972, Sông Thạch Hãn giữ một vị trí địa lý đặc biệt quan trọng, vừa là tuyến phòng ngự tự nhiên, vừa là hành lang vận chuyển chiến lược của ta. sông Thạch Hãn chảy từ phía Tây dãy Trường Sơn về đồng bằng, qua thị xã Quảng Trị và men theo phía Tây - Tây Nam của Thành cổ Quảng Trị, rồi đổ ra biển Cửa Việt. Thành cổ nằm gần bờ Nam của con sông, vì vậy Thạch Hãn trở thành tuyến ngăn cách tự nhiên giữa hai bờ kiểm soát. Ai làm chủ được bờ sông và các bến vượt sẽ có lợi thế lớn về tiếp viện và cơ động lực lượng. Trong chiến dịch, bờ Bắc sông Thạch Hãn là khu vực tập kết, củng cố lực lượng của quân ta, còn bờ Nam và khu vực thành cổ là nơi diễn ra giao tranh cực kỳ ác liệt. Địa hình lòng sông rộng, có những đoạn cát bãi và khúc quanh, vừa tạo điều kiện ẩn nấp, vừa tiềm ẩn rủi ro lớn khi bị phát hiện. Chính đặc điểm địa lý ấy khiến Thạch Hãn trở thành tuyến hậu cần chiến lược, ảnh hưởng trực tiếp đến cục diện chiến trường suốt 81 ngày đêm khốc liệt.

Trong cao điểm Chiến dịch Trị Thiên 1972, mỗi mét nước trên sông đều in dấu chân và máu của những người lính trẻ. Ban ngày, bầu trời đặc quánh khói bom, mặt sông cuộn lên bởi sức ép pháo kích. Ban đêm, trong màn tối mịt mùng, những con thuyền nhỏ lặng lẽ rẽ nước, chở đạn dược, lương thực và cả những thương binh từ bờ Bắc vào Thành cổ Quảng Trị. Thạch Hãn khi ấy chở thành một chiến trường về đêm, ánh pháo sáng phản chiếu những bóng người ngụp lặn giữa dòng, những tấn mon mìn rền đặc rải xuống mặt nước. Có những chuyến vượt sông không bao giờ trở lại, nhiều chiến sĩ đã gửi tuổi hai mươi vào lòng nước lạnh, để dòng sông Thạch Hãn trở thành một “nghĩa trang không bia”. Tiếng sóng vỗ vào bờ cát nghe như nhịp thở nặng nề của lịch sử, còn gió từ cửa biển thổi về mang theo mùi khét của thuốc súng và nỗi đau không thể gọi tên.

Có câu thơ khiến người ta nghẹn lại mỗi khi thắp nén nhang bên bờ nước:

“Đò lên Thạch Hãn ơi... chèo nhẹ
Đáy sông còn đó bạn tôi nằm

Có tuổi hai mươi thành sóng nước

Vỗ yên bờ, mãi mãi ngàn năm”.

Sông không nói, nhưng nước vẫn chảy. Sông không khóc, nhưng người đứng bên sông không thể kìm nổi sự xúc động dâng trào. Một dòng sông quê hương êm đềm và phẳng lặng lại có thể trở thành ranh giới sinh tử của chiến trường Quảng Trị, Thạch Hãn vì thế mà trở thành biểu tượng của sự hy sinh lặng thầm, về lòng quả cảm trước cái chết để giữ từng tấc đất quê hương, của tuổi trẻ sẵn sàng hy sinh thân mình để bảo vệ nền độc lập tự do cho Tổ quốc.

Có người nói rằng, đến thành cổ Quảng Trị không phải để nhìn, mà để lắng nghe, lắng nghe tiếng gió thổi qua tán cây như tiếng thì thầm của những người lính năm xưa nghe tiếng nước sông Thạch Hãn vỗ bờ như nhịp tim của đất. Hôm nay, nước vẫn chảy êm đềm, soi bóng những mùa lúa xanh và nhịp cầu mới. Nhưng dưới đáy sông còn đó ký ức của một thời “mùa hè đỏ lửa” – nhắc nhở mỗi người sống giữa hòa bình phải biết trân trọng quá khứ, gìn giữ tự do và tiếp nối khát vọng dựng xây đất nước.

Hưởng ứng chiến dịch “Ký ức sống mãi” và lan tỏa “Những câu chuyện thời hoa lửa”, Đoàn thanh niên Ngân hàng Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Thái Nguyên đã có chuyến thăm quan, thắp hương tại đài tưởng niệm và và thực hiện nghi lễ thả hoa tri ân trên Sông Thạch Hãn.

Trong không khí trang nghiêm tại Đài tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ, đoàn đã thành kính dâng hương, dành phút mặc niệm tưởng nhớ những chiến sĩ đã anh dũng hy sinh trong 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ năm 1972. Nghi thức thả hoa trên dòng Thạch Hãn là khoảnh khắc lắng đọng và xúc động nhất của hành trình, những đóa hoa tươi nhẹ nhàng trôi theo dòng nước như gửi gắm tấm lòng tri ân tới những người đã nằm lại nơi lòng sông lạnh giá năm xưa. Mỗi đoàn viên thanh niên đều bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với thế hệ cha anh - những người đã hiến dâng tuổi thanh xuân và máu xương cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Chuyến đi không chỉ là hoạt động sinh hoạt chính trị sâu sắc, mà còn là dịp để đoàn viên thanh niên bồi đắp lý tưởng cách mạng, hun đúc tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến. Qua hành trình này, tuổi trẻ Ngân hàng Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Thái Nguyên thêm hiểu rằng: tri ân quá khứ chính là nền tảng để vững bước trong hiện tại, nỗ lực học tập, lao động và đóng góp tích cực cho sự phát triển của ngành và của đất nước.