Chiến dịch Việt Bắc Thu – Đông 1947
Khi nhắc đến những bước ngoặt lớn của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, tôi luôn nghĩ đến Chiến dịch Việt Bắc Thu – Đông 1947. Đó không chỉ là một chiến dịch quân sự, mà là cuộc thử thách đầu tiên đối với chính quyền cách mạng non trẻ và là trận đánh mà cả dân tộc phải tự hỏi: Liệu cuộc kháng chiến có đứng vững được không?
Khi nhắc đến những bước ngoặt lớn của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, tôi luôn nghĩ đến Chiến dịch Việt Bắc Thu – Đông 1947. Đó không chỉ là một chiến dịch quân sự, mà là cuộc thử thách đầu tiên đối với chính quyền cách mạng non trẻ và là trận đánh mà cả dân tộc phải tự hỏi: Liệu cuộc kháng chiến có đứng vững được không?
Âm mưu “đánh nhanh thắng nhanh”
Sau khi toàn quốc kháng chiến bùng nổ cuối năm 1946, thực dân Pháp cho rằng lực lượng kháng chiến còn yếu, cơ quan đầu não tập trung ở Việt Bắc. Chúng quyết định mở một cuộc tấn công lớn nhằm:
Tiêu diệt Trung ương Đảng và Chính phủ.
Bắt Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Phá tan lực lượng chủ lực của ta.
Kết thúc chiến tranh trong thời gian ngắn.
Người Pháp gọi đó là kế hoạch “đánh nhanh thắng nhanh”.
Việt Bắc trong mùa thu 1947
Tháng 10 năm 1947, núi rừng Việt Bắc đang vào mùa thu. Những con suối trong xanh, những bản làng yên bình bỗng trở thành chiến trường.
Một cựu chiến sĩ kể với tôi:
“Sáng hôm ấy, chúng tôi nghe tiếng máy bay rất nhiều. Nhìn lên trời, từng tốp máy bay Pháp bay về phía Bắc Kạn.”
Ngày 7 tháng 10 năm 1947, quân Pháp bất ngờ nhảy dù xuống Bắc Kạn, nơi chúng nghi có cơ quan Trung ương. Cùng lúc, các cánh quân khác từ Lạng Sơn, Cao Bằng và sông Lô tiến vào Việt Bắc, tạo thành nhiều mũi bao vây.
Trung ương bình tĩnh đối phó
Tin địch tấn công đến rất nhanh. Nhưng điều khiến nhiều cán bộ nhớ mãi là sự bình tĩnh của Trung ương và Bác Hồ.
Các cơ quan được lệnh cơ động, phân tán, giữ bí mật. Không hoảng loạn, không bỏ chạy tán loạn. Tài liệu quan trọng được gùi đi trong đêm, máy chữ, bản đồ, thuốc men được chuyển sang địa điểm dự phòng.
Một cán bộ trẻ kể:
“Chúng tôi tưởng sẽ rất rối. Nhưng mọi việc diễn ra trật tự đến lạ. Ai cũng biết phần việc của mình.”
Chính sự chuẩn bị từ trước đã giúp cơ quan đầu não thoát khỏi vòng vây của địch.
Núi rừng và nhân dân cùng đánh giặc
Điều làm tôi xúc động nhất khi tìm hiểu về chiến dịch này là vai trò của nhân dân Việt Bắc.
Đồng bào Tày, Nùng, Dao, Mông… đã:
Dẫn đường cho cán bộ và bộ đội.
Che giấu cơ quan.
Gùi gạo, tải đạn.
Báo tin địch càn.
Phá cầu, chặt cây cản đường.
Một bà mẹ người Tày nói với bộ đội:
“Rừng này là nhà của chúng tôi, giặc không thuộc đường bằng dân mình đâu.”
Câu nói ấy chứa đựng cả sức mạnh của chiến tranh nhân dân.
Những trận đánh trên sông Lô và đường số 4
Quân Pháp tiến sâu nhưng gặp sự kháng cự quyết liệt.
Trên sông Lô
Bộ đội và dân quân phục kích các đoàn tàu chiến của địch. Pháo và súng máy từ hai bên bờ bắn xuống. Nhiều tàu bị bắn hỏng, chìm hoặc phải quay lui.
Tiếng súng trên sông Lô đã đi vào thơ ca và ký ức của cả một thế hệ.
Trên đường số 4
Các đơn vị của ta liên tục tập kích, phục kích, cắt đứt liên lạc của địch. Đường rừng hẹp, cầu bị phá, cây đổ chắn ngang khiến quân Pháp tiến chậm và bị tiêu hao từng bước.
Một chiến sĩ kể:
“Chúng tôi không đánh một trận thật lớn, mà đánh để địch không lúc nào được yên.”
Đó chính là nghệ thuật đánh vận động, đánh nhỏ nhưng liên tục của quân đội ta thời kỳ đầu.
Bản đồ vẽ trên mặt đất
Trong một cuộc họp dưới hầm bí mật, người chỉ huy dùng cành cây vạch lên nền đất:
Đây là sông Lô.
Đây là đường số 4.
Đây là hướng quân dù.
Đây là nơi ta sẽ chặn địch.
Không có bản đồ hiện đại, nhưng có trí nhớ địa hình, có dân dẫn đường và có quyết tâm giữ Việt Bắc bằng mọi giá.
Thất bại của cuộc tấn công
Sau hơn hai tháng chiến đấu, quân Pháp không đạt được mục tiêu nào quan trọng:
Không đạt được
Mục tiêu của Pháp
Không bắt được Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Không tiêu diệt được Trung ương Đảng và Chính phủ.
Không phá được lực lượng chủ lực của ta.
Không kết thúc được chiến tranh.
Đạt được
Kết quả của ta
Bảo toàn cơ quan đầu não.
Giữ vững căn cứ Việt Bắc.
Tiêu hao sinh lực địch.
Củng cố niềm tin vào kháng chiến lâu dài.
Ngày quân Pháp rút khỏi Việt Bắc, nhiều cán bộ và chiến sĩ thở phào nhẹ nhõm. Nhưng niềm vui lớn hơn là cảm giác:
“Ta có thể đánh và thắng một cuộc tấn công lớn của địch.”
Ý nghĩa lịch sử
Chiến dịch Việt Bắc Thu – Đông 1947 là chiến thắng chiến lược đầu tiên của cuộc kháng chiến chống Pháp.
Nó chứng minh rằng:
Đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, lâu dài là đúng đắn.
Căn cứ Việt Bắc không thể bị đánh sập bằng một cuộc tập kích bất ngờ.
Quân đội và nhân dân ta có khả năng đánh bại kế hoạch “đánh nhanh thắng nhanh”.
Từ sau chiến dịch này, cuộc kháng chiến chuyển sang thế chủ động hơn. Niềm tin của nhân dân được củng cố mạnh mẽ.
Giữa rừng Việt Bắc
Một cựu chiến binh già từng nói với tôi:
“Sau chiến dịch 1947, chúng tôi vẫn nghèo, vẫn thiếu gạo, thiếu áo. Nhưng trong lòng thì khác hẳn. Chúng tôi tin rằng kháng chiến nhất định thắng.”
Tôi nghĩ đó là điều quý giá nhất mà chiến dịch để lại.
Không chỉ là những con số về quân địch bị tiêu hao, mà là niềm tin của một dân tộc vừa giành độc lập và quyết không chịu trở lại kiếp nô lệ.
Giữa mùa thu Việt Bắc năm 1947, trong tiếng súng bên sông Lô, trong những cuộc họp dưới hầm bí mật, trong những đêm cơ quan Trung ương phải di chuyển liên tục, một điều đã được khẳng định:
Cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam sẽ không bị dập tắt.
Và từ chiến thắng ấy, con đường đi tới Điện Biên Phủ năm 1954 đã bắt đầu hiện rõ hơn giữa núi rừng Việt Bắc.
