Chiến khu Đ – từ rừng Tân Uyên thành căn cứ của miền Đông

Khi Pháp mở rộng chiến tranh ở Nam Bộ, các lực lượng cách mạng phải tìm những địa bàn có thể đứng chân lâu dài.

Rừng Tân Uyên là một trong những nơi như vậy.

Huỳnh Văn Nghệ góp công lớn vào việc xây dựng, củng cố và bảo vệ căn cứ.

Theo tư liệu của Hội Văn học Nghệ thuật Đồng Nai, Chiến khu Đ được xây dựng thành căn cứ chính thức của tỉnh từ tháng 5/1946, dù hạt nhân căn cứ đã hình thành từ trước.

Địa hình rừng núi, sông suối và những vùng dân cư gắn bó với cách mạng tạo điều kiện cho lực lượng kháng chiến đứng chân.

Nhưng rừng không tự nhiên trở thành căn cứ.

Con người phải biến nó thành căn cứ.

Phải có nơi ở.

Có kho.

Có đường liên lạc.

Có lực lượng bảo vệ.

Có sản xuất.

Có hậu cần.

Và quan trọng nhất là phải có nhân dân.

Huỳnh Văn Nghệ cùng các đồng chí đã xây dựng hệ thống ấy.

Ông vừa chỉ huy quân sự, vừa tham gia tổ chức đời sống kháng chiến.

Chiến khu Đ dần trở thành một căn cứ quan trọng của miền Đông Nam Bộ.

Nhiều cơ quan, đơn vị và binh công xưởng từng đứng chân tại đây.

Quân Pháp nhiều lần tổ chức càn quét.

Nhưng lực lượng cách mạng vẫn bám trụ.

Chính trong những năm tháng ấy, Huỳnh Văn Nghệ bắt đầu viết những bài thơ về cuộc sống chiến đấu.

Ông không viết về chiến tranh từ xa.

Ông viết từ chính nơi mình đang sống.

Từ những cuộc hành quân.

Những đêm không đốt lửa.

Những người lính ăn cơm vắt.

Những giao liên chạy giữa rừng.

Những người cứu thương.

Những người công binh làm đường.

Chiến khu Đ đi vào thơ ông.

Và thơ ông lại trở thành một phần ký ức của Chiến khu Đ.