Chiến khu Trần Hưng Đạo – Ngọn lửa cách mạng ở Đông Triều
Trong những tháng cuối của Chiến tranh thế giới thứ hai, tình hình Việt Nam có nhiều chuyển biến quan trọng. Nhật Bản đảo chính Pháp ở Đông Dương vào tháng 3/1945, tạo ra những điều kiện mới cho phong trào cách mạng. Tại vùng Đông Bắc, Đông Triều trở thành một địa bàn quan trọng trong quá trình chuẩn bị Tổng khởi nghĩa giành chính quyền năm 1945.
Cuối tháng 4/1945, tại chùa Bắc Mã thuộc Đông Triều, các cán bộ cách mạng như Trần Cung, Hải Thanh và Nguyễn Bình đã họp bàn về việc xây dựng căn cứ và phát triển lực lượng vũ trang. Việc lựa chọn địa bàn Đông Triều có ý nghĩa chiến lược bởi nơi đây có vị trí kết nối vùng duyên hải Đông Bắc với các khu vực lân cận.
Tháng 5/1945, lực lượng cách mạng tổ chức huấn luyện cán bộ cơ sở và xây dựng đội vũ trang. Công tác chuẩn bị được tiến hành nhằm tạo điều kiện cho cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tại các địa phương. Ngày 6/6/1945, ban lãnh đạo tiếp tục họp tại làng Đạm Thủy để quyết định phương án hành động.
Sáng 8/6/1945, lực lượng cách mạng tiến công các đồn của đối phương tại Đông Triều, Chí Linh, Mạo Khê và Tràng Bạch. Những hoạt động này giành được thắng lợi, tạo điều kiện để lực lượng cách mạng mở rộng địa bàn và phát triển phong trào.
Chiều cùng ngày, tại đình làng Hổ Lao, cuộc mít tinh mừng thắng lợi được tổ chức và việc thành lập Chiến khu Trần Hưng Đạo được công bố. Khu căn cứ còn được gọi là Đệ tứ Chiến khu hoặc Chiến khu Đông Triều. Đây là một trong những căn cứ cách mạng quan trọng ở vùng duyên hải Đông Bắc trong cao trào chuẩn bị Cách mạng Tháng Tám.
Sau khi được thành lập, chiến khu tiếp tục củng cố lực lượng, vận động nhân dân tham gia phong trào và chuẩn bị cho những hoạt động tiếp theo. Ngày 20/7/1945, lực lượng cách mạng dưới sự chỉ huy của Nguyễn Bình đánh chiếm thị xã Quảng Yên và giành chính quyền. Đây là một thắng lợi quan trọng trước Tổng khởi nghĩa tháng 8/1945.
Khi Nhật Bản tuyên bố đầu hàng Đồng minh vào tháng 8/1945, thời cơ cách mạng xuất hiện trên phạm vi cả nước. Lực lượng và cơ sở đã được xây dựng từ trước góp phần quan trọng vào quá trình giành chính quyền tại Quảng Yên, Hòn Gai, Cẩm Phả và các địa phương khác trong khu vực.
Ngày nay, những địa điểm như chùa Bắc Mã và đình Hổ Lao vẫn gắn liền với ký ức về Chiến khu Trần Hưng Đạo. Các di tích ấy nhắc nhở thế hệ sau về vai trò của căn cứ địa, sự chuẩn bị chu đáo và tinh thần đoàn kết trong những thời điểm quyết định của lịch sử.
Thông điệp lịch sử: Chiến khu Trần Hưng Đạo là minh chứng cho tầm quan trọng của sự chuẩn bị, tổ chức và đoàn kết nhân dân. Những thắng lợi tại Đông Triều năm 1945 đã góp phần vào cao trào cách mạng, đưa dân tộc Việt Nam tiến tới độc lập.
