Chiến lược tiên phát chế nhân, phòng tuyến Như Nguyệt và bài thơ thần.
Lý Thường Kiệt thực hiện chiến lược chủ động tiến công phá sức chuẩn bị của địch và chỉ huy trận phòng thủ Như Nguyệt lừng lẫy, để lại bản Tuyên ngôn Độc lập "Nam quốc sơn hà".

1. Lý Thường Kiệt là vị danh tướng kiệt xuất, làm đến chức Thái úy dưới thời các vua Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông. Năm 1075, phát hiện nhà Tống đang tích trữ lương thảo, tập trung quân tại Ung Châu để chuẩn bị xâm lược Đại Việt, Lý Thường Kiệt đề ra tư tưởng quân sự táo bạo: "Sit ngồi yên đợi giặc không bằng tiến trước để phá tan thế mạnh của giặc" (Tiên phát chế nhân). Ông chỉ huy quân đội tập kích bất ngờ sang đất Tống, phá hủy toàn bộ kho tàng quân sự tại Khâm Châu, Liêm Châu, Ung Châu rồi chủ động rút quân về nước lập phòng tuyến.
Ông cho xây dựng tuyến phòng thủ kiên cố dọc bờ nam sông Như Nguyệt (sông Cầu). Cuối năm 1076, 30 vạn đại quân Tống do Quách Quỳ chỉ huy tràn sang bị chặn đứng hoàn toàn trước sông Như Nguyệt. Trong thời điểm chiến sự gay go nhất, đêm đêm từ đền thờ thần Trương Hống, Trương Hát vang lên bài thơ thần đanh thép: "Nam quốc sơn hà Nam đế cư / Tiệt nhiên định phận tại thiên thư / Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm / Nhữ đẳng hành khán thủ bại hư!".
Bài thơ làm nức lòng quân sĩ Đại Việt và đè bẹp ý chí chiến đấu của giặc Tống. Sau khi mở đợt phản công tiêu diệt phần lớn sinh lực địch, Lý Thường Kiệt chủ động dùng biện pháp ngoại giao mềm dẻo, cho phép Quách Quỳ rút quân bảo toàn lực lượng, giữ vững nền độc lập quốc gia.



