Chiến sĩ cảm tử Dương Văn Bé (1927-1947) – người lao bom diệt bốt Vĩnh Tuy

*Tuổi thanh niên sôi nổi theo cách mạng.

Thế kỷ XV, vua Lê Thánh Tông đã cho đặt tên vùng đất do tù binh Chiêm Thành khai phá ở phía đông nam kinh thành là Vĩnh Hưng trang. Đất đai làng xóm dần dần trù phú, Vĩnh Hưng Trang có tên mới là Vĩnh Tuy.
Đầu thế kỷ XIX, thôn Vĩnh Tuy Đoài thuộc xã Vĩnh Tuy, tổng Thanh Trì, huyện Thanh Trì, phủ Thường Tín, trấn Sơn Nam Thượng. Năm 1915, xã thuộc tổng Hoàng Mai, huyện Hoàn Long, tỉnh Hà Đông. Từ tháng 12 năm 1942 đến tháng 5-1946, xã thuộc Tổng Hoàng Mai, Đại lý Hoàn Long (ngoại thành Hà Nội). Từ tháng 5-1946, cả ngoại thành được chia thành 5 khu: Lãng Bạc, Đống Đa, Đại La, Mê Linh, Đề Thám, thì xã Vĩnh Tuy thuộc khu Mê Linh.

Gia đình Dương Văn Bé cũng như bao gia đình của làng Vĩnh Tuy sống bằng nghề trồng rau tươi các loại cung cấp cho nội thành. Cuộc sống nghèo khổ đã sớm cướp đi cả Cha-Mẹ của năm anh chị em. Dương Văn Bé, người con thứ hai trong gia đình ở với anh cả Dương Văn Bát và chị dâu Dương Thị Lộc, sau đó vào làm thợ học việc ở xưởng cơ khí Fevreau (Phe-vrô) của tư nhân Pháp ở cảng sông Hồng. Những ngày tháng Tám sôi sục, anh cùng lực lượng thanh niên vũ trang mang giáo, mác, mã tấu dưới sự chỉ đạo trực tiếp của đồng chí Dương Ngà, cán bộ Việt Minh, làm nòng cốt cho dân làng vào nội thành tham gia cuộc khởi nghĩa giành chính quyền, chiếm trại Bảo an binh (40 Hàng Bài ) ngày 19-8-1945, sau đó về làng tịch thu ấn triện của lý trưởng. Tháng 10-1945, anh gia nhập Thanh niên Cứu quốc và say mê lao vào các hoạt động tuyên truyền nhân dân chống giặc đói, giặc dốt, bỏ hủ tục của xã hội cũ - cờ bạc, thuốc phiện…, xây dựng đời sống mới, bảo vệ quê hương. Từ sau khi Hiệp định Sơ bộ được ký kết (6-3-1946), thôn Vĩnh Tuy Đoài do ông Dương Văn Hảo làm Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Cách mạng đã tăng cường xây dựng lực lượng tự vệ, củng cố mọi mặt góp phần kháng chiến - kiến quốc. Dương Văn Bé tham gia trung đội tự vệ thôn, tích cực luyện tập quân sự, phòng trừ việt gian. Tháng 12-1946, trước những hành động khiêu khích trắng trợn của quân đội Pháp, toàn thành phố gấp rút chuẩn bị kháng chiến. Vĩnh Tuy Đoài nhận lệnh của Uỷ ban bảo vệ khu Mê Linh, vừa tiêu thổ kháng chiến vừa là hậu phương trực tiếp của Mặt trận Liên khu II tại khu vực Đồn Thủy-STAI Quai-cảng Phà Đen. Anh Bé cùng anh em tự vệ ngày đêm đào hào, làm công sự đắp ụ chiến đấu ở dốc Vĩnh Tuy, Lương Yên-Lò Lợn… Từ đêm 19-12-1946 đến cuối tháng 12-1946, anh luôn luôn xung phong đi chiến đấu và phục vụ cho các chiến sĩ thuộc tiểu đoàn 212 và các pháo thủ đóng ở lò bát Thanh Trì đánh vị trí Đồn Thủy, STAI Quai, giữ vững trận địa Lương Yên-Lò Lợn-Vĩnh Tuy trước những đợt tấn công của địch. Trong sổ ghi chép, xác minh sự kiện đánh bốt Vĩnh Tuy vẫn còn lưu những dòng tốc ký khi nghe bà Dương Thị Lộc, chị dâu liệt sĩ Dương Văn Bé kể “Ông Bát nhà tôi và chú Bé cứ đi suốt, lăn lộn ngoài cảng với bộ đội. Chúng tôi ở trong tổ tiếp tế phải gánh cơm lên tận rặng ổi Thanh Lương (nay là ngõ 121 phường Thanh Lương). Gian khổ nhưng mà vui lắm. Hòng chọc thủng sườn mặt trận Hà Nội ở phía đông nam, chiếm bằng được Vĩnh Tuy từ đó thọc ra Chợ Mơ-Ngã Tư Vọng, mờ sáng 15-1-1947 (tức 24 tháng Chạp năm Bính Tuất, 1946), địch huy động cả thủy-lục-không quân đánh chiếm mặt trận Vĩnh Tuy, đốt sạch, phá sạch; làng xóm trơ trụi, tan hoang, gần 100 người dân bị giết dã man, nhiều chiến sĩ vệ quốc đoàn và tự vệ Vĩnh Tuy Đoài đã hi sinh ngay trên trận địa. Sau này, trở lại làng, các gia đình lấy ngày đau thương này là ngày giỗ chung, nhắc nhở con cháu không quên tội ác của bọn thực dân tàn bạo.