Chiến sĩ Công an ngã xuống trong chiến dịch 12 ngày đêm

Đồng chí Nguyễn Văn Uân, sinh năm 1948 tại Khu phố 3 thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Năm 1968, anh Uân nhận công tác ở Đồn Công an số 23, Khu Công an Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội (nay là Công an phường Quỳnh Lôi, thành phố Hà Nội), sau khi tốt nghiệp trường Công an và trở thành Cảnh sát khu vực khối 69[1] (khu lao động Mai Hương). Là cảnh sát khu vực, đồng chí luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ”, nắm vững tình hình khối phố, cùng với cán bộ cơ sở, xây dựng phong trào bảo vệ trị an, xây dựng khối phố vững mạnh về chính trị và trật tự, an ninh.

Chân dung Anh hùng, Liệt sĩ Nguyễn Văn Uân. Ảnh tư liệu Bảo tàng CAND.

Vào cuối năm 1972, trước những thất bại liên tiếp trên cả ba mặt trận: chính trị, quân sự và ngoại giao, chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” của đế quốc Mỹ đứng trước nguy cơ phá sản hoàn toàn. Để cứu vớt tình thế, đế quốc Mỹ đã quyết định tiến hành cuộc tập kích đường không chiến lược bằng B-52 vào Hà Nội, Hải Phòng và một số địa phương trong 12 ngày đêm (từ ngày 18 đến 30/12/1972). Mục đích của đế quốc Mỹ là nhằm uy hiếp tinh thần chiến đấu, phá hoại đến mức kiệt quệ tiềm lực kinh tế, quốc phòng của miền Bắc Việt Nam, thực hiện ý đồ thương lượng trên thế mạnh; đồng thời thông qua đòn đánh có tính chất hủy diệt này, chính quyền Ních-xơn muốn vực dậy, củng cố chính quyền và quân đội Sài Gòn đang hoang mang dao động sau những thất bại trên khắp chiến trường.

Cùng với các lực lượng toàn miền Bắc, Các chiến sĩ Công an Khu Hai Bà Trưng đã tập trung lực lượng phục vụ cuộc sơ tán khẩn cấp với quy mô lớn, rồi cùng tự vệ, dân phòng khơi lại hầm hố, giao thông hào, lên lại sơ đồ hầm hố để phục vụ công tác tìm kiếm, đào bới sau mỗi trận bom thù, cứu người, cứu hỏa.

Vì nhân dân phục vụ

Trong những ngày tháng vô cùng ác liệt dưới mưa bom bão đạn, đồng chí Nguyễn Văn Uân đã cùng với cán bộ cơ sở, tích cực vận động nhân dân thực hiện tốt công tác bảo vệ phòng không sơ tán để bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân khu phố. Đồng chí Nguyễn Văn Uân ngày cũng như đêm, thường xuyên có mặt ở địa bàn, hướng dẫn đồng bào phòng tránh bom đạn, giữ vững trật tự và đảm bảo thông tin báo cáo kịp thời…

Khi hầu hết lao động khu Mai Hương đã sơ tán, ngày 28/12/1972, mấy đứa trẻ nhớ nhà, trốn nơi sơ tán về khu. Hôm đó cũng là ngày giỗ ông Lục, nên bà cụ Lục cũng về, thắp hương cho chồng. Quá trưa, sau tiếng còi báo động rền vang, hàng chục chiếc máy bay quần đảo, xé nát bầu trời bằng những trận mưa bom. Đồng chí Uân vội vã cùng dân phòng đưa các cháu bé xuống hầm. Nhưng rồi, thấy chiếc máy bay bị bắn cháy trên bầu trời, lũ trẻ lại nhảy lên hò reo, khiến đồng chí Uân hốt hoảng lao khỏi nơi trú ẩn, cùng mọi người đưa chúng về lại hầm.

Trở về hầm cá nhân của mình, đồng chí Uân đứng quan sát và phát hiện lúc này, bà cụ Lục đang lập cập xuống hầm, nhưng vì mắt kém nên cụ loay hoay mãi không xuống được. Đồng chí lại lao đến, đưa cụ về hầm của mình, đậy cửa hầm bằng nắp rơm cẩn thận, rồi mới chạy đi tìm hầm trú ẩn khác. Đúng lúc đó, một quả bom bất ngờ rơi xuống, đồng chí đã anh dũng hy sinh. Hành động dũng cảm hy sinh để cứu dân của đồng chí Nguyễn Văn Uân được Nhân dân hết lòng khen ngợi, nêu cao tấm gương “Vì nhân dân quên mình”.

Với những chiến công xuất sắc trong chiến đấu, đồng chí Nguyễn Văn Uân đã được Đảng, Nhà nước tặng Bằng Tổ quốc ghi công và ngày 3/9/1973 truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Kỷ vật còn lại

Tháng 6/1978, Công an khu phố Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội bàn giao chiếc sắc cốt của Anh hùng, Liệt sĩ Nguyễn Văn Uân cho Bảo tàng Công an Nhân dân. Chiếc sắc cốt có số đăng ký 484/N.42, kích thước 24cmx17cm, dày: 3cm, chất liệu giả da, màu vàng, dây đeo màu gụ; ở nắp sắc cốt có chữ “Quang Uân” bằng mực xanh đen, dây đeo bị đứt đường chỉ máy mép 24cm x17,5cm.

Chiếc sắc cốt của Anh hùng, Liệt sĩ Nguyễn Văn Uân thường dùng để đựng tài liệu khi tham gia làm nhiệm vụ. Ảnh tư liệu Bảo tàng CAND.

Chiếc sắc cốt được đồng chí dùng để đựng tài liệu khi làm nhiệm vụ trong chiến đấu chống trả cuộc tập kích chiến lược bằng không quân của đế quốc Mỹ xâm lược vào thành phố Hà Nội ngày 28/12/1972. Hiện vật được trưng bày tại chủ đề “Chống chiến tranh phá hoại” để tuyên truyền về lòng tận tụy với công việc, sự hy sinh quên mình vì nhân dân mãi là tấm gương sáng cho các thế hệ Công an nhân dân hôm nay học tập và noi theo.

Học viên Nguyễn Thị Ngọc Ánh, Lớp B8 D53D, Học viện An ninh nhân dân cho biết: “Sau khi đến tham quan Bảo tàng Công an nhân dân, em thấy việc học lịch sử tại trường qua sách, qua các bài giảng của thầy cô với việc học lịch sử khi đến tham quan Bảo tàng rất khác nhau. Khi tham quan tại Bảo tàng, em được học tập trực quan sinh động, thông qua các hình ảnh, tư liệu, hiện vật và những câu chuyện xúc động đã giúp em dễ hiểu, dễ nhớ các sự kiện lịch sử. Trong các hiện vật ở đây, em đặc biệt ấn tượng với hiện vật chiếc sắc cốt và câu chuyện về người Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Văn Uân đã hy sinh trong những ngày chống chiến tranh phá hoại vì nhân dân làm sáng hơn phẩm chất của người chiến sĩ Công an suốt đời “Tận trung với Đảng tận hiếu với dân.”

Đồng chí Vũ Thu Hà, Công an tỉnh Yên Bái: “Tôi rất cảm động khi tới tham quan tại Bảo tàng Công an nhân dân. Đặc biệt được thấy hiện vật gắn liền với quá trình chiến đấu và hy sinh của thế hệ cha anh, như: chiếc sắc cốt của Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Văn Uân đã sử dụng và hy sinh. Kỷ vật ghi dấu một thời kỳ lịch sử hào hùng của dân tộc trong chiến tranh chống phá hoại.”./.

[1] Thời gian đồng chí phụ trách, Khối 69 luôn đạt danh hiệu “Khối phố 5 tốt” và cá nhân đồng chí cũng liên tục được bầu là “Chiến sĩ giỏi”, “Đoàn viên 4 tốt”, được Sở Công an Hà Nội tặng Giấy khen.