CHIẾN SĨ ĐIỆN BIÊN VỚI DUYÊN HOA SƠN CƯỚC
Đoạn trích là một góc nhìn đầy lãng mạn và nhân văn về chiến trường Điện Biên Phủ khốc liệt thông qua hình ảnh Hoa Pàng – loài hoa rừng tím đỏ có sức sống phi thường. Giữa những hố bom cày xới và vạt đồi cháy sém, Hoa Pàng vẫn kiêu hãnh trỗi dậy, trở thành "phần thưởng" tinh thần quý giá mà người chính trị viên dành tặng cho những chiến sĩ gan dạ trên chiến hào. Hình ảnh loài hoa không hương nhưng kiên cường này không chỉ làm dịu đi nỗi nhớ nhà, bồi đắp niềm lạc quan cách mạng cho những người cầ
Ngày mới giải phóng Thủ đô, không ngờ bọn tôi lại có dịp gặp lại nhau ngay giữa Hà Thành hoa lệ. Chàng Trần Dần, Nguyễn Đình Thi không quên chọc tôi: “Thế nào, xừ cán bộ ga lăng đã có hoa tặng ai và được ai tặng chưa đấy”. Biết bạn đùa một chút cho vui, tôi đành cười xòa và cảm thấy các chàng râu rậm này lại sớm bắt chước giọng điệu các nàng văn công khi cùng mấy chàng nhà văn cử xuống thâm nhập Tiểu đoàn chủ công chúng tôi, mỗi lúc bắt gặp anh chỉ huy trẻ tuổi dáng thư sinh là tỏ lời hóm hỉnh “chào cán bộ ạ” (cốt để né tránh gọi tên chỉ huy).
Nghiễm nhiên câu hỏi bâng quơ của các bạn cũng gợi lên ký ức đáng nhớ quãng thời gian cùng nhau quên mọi chuyện đời, dồn tâm lực góp phần tiêu diệt quân thù trên nẻo núi rừng Tây Bắc xa xôi.
Thực tình, bọn tôi may mắn được tham gia hầu hết các chiến dịch trên chiến trường chính Bắc Bộ nhưng kỳ này bỗng nhiên lại bị hút hồn bởi cảnh sắc ở vùng lòng chảo Điện Biên này.
Thật kỳ lạ, trên suốt những nẻo đường chúng tôi cất bước, trèo đèo, lội suối, vượt qua những hố bom, những vạt đồi bị cháy xém bởi bom na-pan, cho đến những chân lán chúng tôi ở, những hầm hào đã và đang tiếp tục xây dựng..., đây đó nảy sinh tự bao giờ, một giống cây hoa chen lẫn cỏ cây, như muốn bám lấy hơi người, bung ra những chùm hoa tuyệt đẹp. Màu sắc tím đỏ như biểu tượng của niềm tin, của chiến thắng, hình thù lại na ná giống như một thứ “hoa nghệ” dưới xuôi ta. Ấn tượng đến với chúng tôi thật gần gũi, đồng cảm với tên gọi mà anh em chiến sĩ đặt cho những đóa hoa vùng sơn cước này là “hoa nghệ” (Sau này, qua tiếp xúc với nhân dân địa phương mới biết tên chính thức, của thứ hoa này là Hoa Pàng)
Từng đồng cảm giá trị của sự lắng đọng thiên phú ấy, đến nỗi thời gian cũng được tính bằng sự nảy nở sớm muộn của hoa từ khi sương phủ đến lúc sương tan, từ ngày này qua ngày khác. Một thực thể rất đáng chú ý: chỉ vài ngày sau, trên địa hình đổi dạng do bị cày xới bởi bom đạn, tưởng chừng những vạt cây hoa bị vùi lấp, ngủ yên, nào ngờ hoa đã trỗi dậy với một sức mạnh khác thường, ngạo nghễ bên bờ hố bom, đến nỗi những trận mưa gió chuyển mùa cũng không làm chúng ngả nghiêng.
Niềm tin và hy vọng như chứa chất trong thân hoa, lan tỏa trên những cánh hoa. Thật ấn tượng.
Không hiểu do chất men còn rơi rớt lại hồi đi học hay vì các cuộc chỉnh huấn, chỉnh quân đã nhen lên trong chúng tôi một niềm lạc quan cách mạng làm cho bạn tôi khó quên và dễ nhớ nét sống một thuở trên Điện Biên hồi ấy.
Có lẽ không riêng chúng tôi - với phong cách sống tự nhiên nhen nhóm giữa con người cầm bút và cầm súng - thường thả hồn chiêm ngưỡng cảnh rừng, cảnh hoa, mà hầu như cả đội ngũ đang trong cảnh: “Đầu nung lửa sắt, máu trộn bùn non...” (thơ Tố Hữu) vẫn không thoát khỏi cách nhìn hoa đầy cảm xúc. Thiên nhiên đã phú cho Tây Bắc một rừng hoa này!
Với những điều ước lệ chợt nảy nở và nghiễm nhiên như được trao tặng món quà đúng sở thích, lúc tạm chia tay nhau trên chiến hào, Nguyễn Đình Thi không chút e dè trao đổi nguyện sẽ ấp ủ hoa trong thơ, còn Trần Dần tỏ ước ao sẽ mang hoa theo “Người người lớp lớp” trong thiên tiểu thuyết sắp đóng góp với đời.
Tình cảm “Bút súng” thân tình như thế đó. Một dấu ấn cũng khá lãng mạn, không “tạch - tạch - sè”1 chút nào.
Riêng tôi, chưa hề có cảm giác là người từng được tặng hoa bao giờ, nhưng vốn vẫn thích hoa, không muốn hoa bị vùi dập. Tuy không có biệt tài bay bổng sáng tác để tự tình với hoa như các chàng Văn nhưng vẫn muốn tạo nên nguồn vui có thể, từ hoa đem lại niềm lạc quan yêu đời trong hoạt động giao lưu văn hóa. Hồi ấy, tôi từng được các chàng Văn phán xét là một chính trị viên khá lạc quan trong cuộc sống, lại mang một chút tính cách lãng mạn - tôi không ngần ngại phác thảo một ý tưởng có thể gởi gắm một chút tình với hoa, có thể nhờ hoa nhập cuộc, bổ sung cho công tác chính trị mà mình đang đảm trách.
| Thường khi xuống thăm đơn vị, tôi cùng anh em chiến sĩ, trên đường đi thường hay thích ngắt những bông Hoa Pàng để cài lên miệng giao thông hào, trao tận tay cho những cán bộ chiến sĩ được khen là gan dạ, nhất là qua những đợt suốt ngày đêm phải dốc sức thay đổi địa hình, chuyển sinh hoạt xuống lòng đất hoặc tạo thành những trận địa xuất phát xung phong, chia cắt bao vây quân địch. Ý nguyện của tôi những mong hoa thay lời động viên, tạo nên nguồn vui mới, lấn át nhọc nhằn. Cách thư giãn đầy chủ định của tôi đã lây lan tới đồng đội. Mới đầu, cán bộ và chiến sĩ trong đơn vị thấy là lạ, nhưng dần già cũng thấy quen quen. Nhiều cán bộ làm theo. Bản thân tôi từ trước đến nay, chưa từng được tặng hoa bao giờ, nhưng trong cuộc chiến sinh tử này Hoa Pàng đã đôi lúc trở thành biểu tượng sáng giá làm phần thưởng cho các cá nhân và tổ ba ba. Niềm lạc quan mới nhen nhóm trong đơn vị. Lác đác, bên trong hầm hào nhiều lúc cũng có hoa tạo cảnh. Anh em chiến sĩ khi đi làm trận địa, gặp thấy hoa không nỡ lấp vùi mà nhiều khi còn bứng cả cụm đắp lên miệng chiến hào, những mong cho hoa tiếp tục được tắm sương. Nhiều lần bắt gặp thấy anh em tụm lại, tỏ ra thích thú khi có những bông hoa đọng đầy giọt sương trên cánh, óng ánh bảy màu. Thật thú vị Hoa Pàng đã chứng kiến cảnh sống và chiến đấu của các chiến sĩ Điện Biên chúng tôi. Bóng dáng của Hoa Pàng xuất hiện, nhiều lúc làm dịu đi nỗi nhớ bâng quơ, và trở thành nguồn cảm hứng tạo khoảnh khắc lãng mạn tới bất ngờ, luôn đem niềm vui đến cho nhau, và ngẫu nhiên tạo nên một nếp sống mới, luôn bồi dưỡng niềm tự hào để an tâm “vào trận”. Mỗi lần ký ức Điện Biên Phủ hiện về, tôi vẫn luôn cảm thấy như Hoa Pàng giờ đây cũng biết nói, biết hành động. Hóa ra hoa đã theo mình vào cuộc và mình đã gửi gấm chút tình với hoa... * * * Bẵng đi bốn chục năm sau, không gian và thời gian không gần nhưng vẫn không xa tầm với tình cảm trong cuộc đời của người “chiến sĩ Điện Biên” chúng tôi. Tại buổi chiêu đãi hoành tráng trên con tàu lênh đênh lướt đi lướt lại trên bến Nhà Rồng, đội ngũ chiến sĩ Điện Biên quần tụ tại Thành phố Hồ Chí Minh có dịp gặp lại nhau, cùng nhau thắp sáng niềm tin, tận hưởng giây phút từng tôn tạo giá trị nhân văn trong khói lửa Điện Biên Phủ oai hùng. Đương nhiên chúng tôi không bỏ lỡ dịp cùng ca vang bài: “Giải phóng Điện Biên... bộ đội ta tiến quân trở về giữa mùa hoa nở…”. Để buổi giao lưu càng vui vẻ và cởi mở hơn, hầu hết những con người đã đi vào ngưỡng cửa thất thập cổ lai hy vẫn cứ muốn xung phong ngâm thơ, ca hát. Bỗng dưng, một chân dung dễ mến, với cái chất phóng khoáng Nam Bộ, Nguyễn Trí Việt đã tiến lên sân khấu, hai tay bưng cao một chậu cây “Hoa Nghệ” và cứ xoay đi xoay lại như có ý thách đố anh em, coi đó là “Hoa gì? là ở đâu tới”. “Chà! Đúng là Hoa Pàng”, “chỉ thấy có nhiều ở Điện Biên!”. Như một phần tất yếu của cuộc sống tưởng chừng được bén rễ rất sâu trong đời sống tinh thần của người chiến sĩ Điện Biên, mỗi người trong chúng tôi đều nhớ lại và vô cùng thích thú, vì có lúc đã bị “mê hoặc” bởi loại hoa rừng này. Hoa không hương nhưng lại có một dáng vẻ rất kiêu hùng, luôn phô diễn sự cứng rắn hiên ngang, không hề khuất phục trước đạn bom. Tất cả chúng tôi, mỗi người mỗi vẻ đều rất hoan nghênh sự có mặt của “Hoa”. Không đợi tiếng dứt “hoan hô”, Trí Việt cởi mở giải bày: “Nhân một chuyến trở về chiến trường xưa cùng đoàn quay phim của Thành phố Hồ Chí Minh, tôi vô cùng sung sướng thấy Điện Biên Phủ đã thay đổi rất nhiều nhưng ven suối, ven rừng, ven đồi vẫn hiện diện rất nhiều Hoa Pàng, loại hoa đã cùng chúng tôi đi vào chiến trận, nên tôi không quên đào bứng một cây hoa mang vào Nam với ý tưởng vừa bổ sung cho vườn cảnh thành phố để bà con chiêm ngưỡng, vừa qua sự có mặt của hoa để minh chứng rằng trong chiến dịch lịch sử vĩ đại Điện Biên Phủ cũng có mặt của con em Nam Bộ mà tôi và hai anh em nữa hiện còn sống và đã về đây bên loài hoa biểu trưng của chiến thắng, trong gian khổ vẫn vui với niềm vui không kém phần lãng mạn”. Đang sôi nổi phát âm một mạch, giọng Trí Việt tự nhiên trầm xuống với một ước vọng đặc biệt: “Khi trở lại Bến Tre quê tôi, tôi sẽ trồng lên mộ mẹ tôi loại hoa đã cùng tôi vượt qua chặng đường trên 2.000km và khấn thưa với vong linh mẹ tôi là “Con đã về đây... Mẹ ơi!... Hoa Pàng này sẽ luôn bên mẹ...”. Chúng tôi hết sức xúc động và cảm thấy như được nạp thêm năng lượng, thích ứng với dáng vẻ của hoa. Riêng tôi không thể không ôm chầm lấy Trí Việt - nguyên là Chính trị viên đại đội của Tiểu đoàn Phủ Thông để phơi bày chút thế giới nội tâm và cũng hơi chút lãng mạn nơi mình, từng cùng nhau trải qua những tháng ngày ác liệt và gian khổ, khó khăn trong chiến đấu, nhưng vẫn chưa bao giờ hổ thẹn trước Hoa Pàng cứng cỏi. Hoa trong mình và có mình trong hoa như thế đó! |
