Chiến sĩ giải phóng Nguyễn Huy Sọc và người lính Việt Nam Cộng hòa Bùi Trọng Nghĩa.

Chiến tranh mang theo sự tàn khốc và chia cắt, nhưng ước vọng hòa bình và tình đồng bào ruột thịt vẫn luôn đau đáu trong trái tim mỗi người Việt Nam. Bức ảnh lịch sử "Hai người lính" chụp lại khoảnh khắc một chiến sĩ Giải phóng và một người lính ngụy Sài Gòn khoác tay nhau, châm chung điếu thuốc bên bờ sông Thạch Hãn ngay sau khi Hiệp định Paris có hiệu lực đã trở thành biểu tượng xúc động cho khát vọng hòa giải dân tộc.

Sáng ngày 28 tháng 1 năm 1973, Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh tại Việt Nam chính thức có hiệu lực. Tại vùng giáp ranh bên bờ sông Thạch Hãn (Quảng Trị) – nơi vừa mới vài giờ trước còn ngập tràn tiếng súng và khói bom – một bầu không khí im lặng kỳ diệu bất ngờ bao trùm.

Anh Nguyễn Huy Sọc – chiến sĩ trẻ thuộc Quân đoàn 2 – từ trong chiến hào bước ra chốt giáp ranh. Phía bên kia dây thép gai, Bùi Trọng Nghĩa – người lính Thủy quân lục chiến ngụy quyền Sài Gòn – cũng lặng lẽ buông súng bước ra. Không còn hằn học hay họng súng chĩa vào nhau, hai người thanh niên trẻ tuổi cùng mang dòng máu Việt nhìn nhau trong phút giây ngập ngừng.

Anh Sọc chủ động bước đến gần, nở nụ cười chân thành và rút từ túi áo ra một bao thuốc sinh bọc nilon, lấy ra một điếu đưa cho Nghĩa. Người lính bên kia chiến tuyến xúc động nhận lấy điếu thuốc, nhanh tay đánh diêm châm lửa cho cả hai người. Họ khoác tay nhau, cùng tựa vào bờ hào trò chuyện về quê hương, về người mẹ già đang chờ đợi ở hai miền Nam - Bắc.

Nhà báo Bùi Thắng có mặt tại hiện trường đã bấm máy ghi lại khoảnh khắc vô giá đó. Bức ảnh ngay lập tức được đăng tải trên nhiều tờ báo quốc tế, gieo vào lòng người đọc niềm xúc động sâu sắc về bản chất nhân văn của con người Việt Nam.

Bức ảnh "Hai người lính" bên sông Thạch Hãn là một minh chứng lịch sử khẳng định rằng: cuộc chiến tranh gian khổ thời hoa lửa cuối cùng cũng hướng về mục tiêu cao cả nhất là độc lập, tự do và sự đoàn kết, hòa giải của toàn thể dân tộc Việt Nam.