Chiến sĩ Hoàng Cầm: Vị "cha đẻ" của chiếc bếp thần kỳ (1916 - 1996)

Trong lịch sử chiến tranh vệ quốc, có những phát minh không phải là vũ khí giết giặc, nhưng lại mang ý nghĩa sống còn cứu mạng hàng triệu sinh linh. Chiến sĩ Hoàng Cầm (tên thật là Phạm Hoàng Cầm, quê ở Tam Đảo, Vĩnh Phúc) là tác giả của một phát minh vĩ đại như thế: Bếp Hoàng Cầm.

Năm 1951, trong Chiến dịch Hòa Bình, bộ đội ta phải đối mặt với một vấn đề sinh tử: việc nổi lửa nấu ăn. Máy bay trinh sát của Pháp liên tục quần thảo ngày đêm, chỉ cần phát hiện một gợn khói mỏng manh bốc lên từ các cánh rừng, ngay lập tức pháo binh và máy bay sẽ trút bom đạn hủy diệt xuống vị trí đó. Vì thế, bộ đội thường xuyên phải ăn cơm sống, lương khô, uống nước suối lạnh, dẫn đến suy kiệt sức khỏe và dịch bệnh lây lan nghiêm trọng.

Đau lòng trước cảnh đồng đội ốm yếu, chiến sĩ nuôi quân Hoàng Cầm đã miệt mài suy nghĩ, thử nghiệm. Ông đã sáng tạo ra một hệ thống bếp đào hoàn toàn dưới lòng đất, nối liền với những đường rãnh ngoằn ngoèo giống như râu mực, phủ cành cây và đất ẩm lên trên. Hệ thống này có tác dụng tản khói: khi đun nấu, khói không bay bốc thẳng lên cao mà bị hút vào các rãnh dưới đất, tỏa ra và tan biến thành những làn sương là đà sát mặt đất. Phát minh thần kỳ này lập tức được phổ biến toàn quân, giúp bộ đội ta có cơm dẻo, canh ngọt, nước sôi phục vụ y tế ngay dưới tầm bom đạn của địch mà không bị phát hiện. "Bếp Hoàng Cầm" đã đi theo hàng vạn chuyến xe trên đường Trường Sơn, đóng góp một phần không nhỏ vào chiến thắng Điện Biên Phủ và Đại thắng mùa Xuân 1975, đưa tên tuổi của người lính nuôi quân ấy đi vào huyền thoại hậu cần quân sự.