CHIẾN SĨ NGỌC LĨNH

Liệt sĩ Đậu Văn Thân sinh năm 1950, tại xã Ngọc Lĩnh, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa. Cùng quê với liệt sĩ Đậu Văn Chung — hai người con của Ngọc Lĩnh, hai thế hệ cách nhau mười sáu năm, nhưng cùng chung một con đường: cầm súng bảo vệ Tổ quốc và không trở về. Ngọc Lĩnh là xã ven biển Tĩnh Gia, đất không rộng, người không giàu, nhưng lớp lớp thanh niên ở đó cứ lần lượt lên đường mỗi khi đất nước cần. Liệt sĩ Đậu Văn Thân lớn lên trong cái không khí đó — xóm làng quen với tiếng khóc tiễn người đi, quen với những lá thư từ mặt trận gửi về, và cũng quen với cả những tin báo tử mà không ai muốn nhận. Không có thông tin về ngày liệt sĩ nhập ngũ, nhưng với một thanh niên sinh năm 1950 ở miền Bắc, con đường vào lính gần như là điều tất yếu của thời đó. Những năm đầu thập niên 1970, chiến trường miền Nam đang ở giai đoạn căng thẳng, nhu cầu bổ sung lực lượng rất lớn, thanh niên các tỉnh miền Bắc nối nhau lên đường chi viện. Liệt sĩ Đậu Văn Thân được biên chế vào Đại đội 4, Tiểu đoàn 244 — một đơn vị chiến đấu trên chiến trường miền Nam. Liệt sĩ mang cấp bậc chiến sĩ — người lính bình thường nhất trong hàng ngũ quân đội, không chức vụ, không phù hiệu gì thêm, chỉ có khẩu súng trên tay và nhiệm vụ trước mặt. Nhưng đó chính là xương sống của cuộc chiến. Không có những người chiến sĩ như liệt sĩ Đậu Văn Thân — những người bình thường từ làng quê miền Bắc, khoác ba lô hành quân vào Nam, bám trụ trên từng tấc đất chiến trường — thì không có chiến thắng nào cả. Mặt trận phía Nam những năm đó là nơi mà ranh giới giữa sống và chết mỏng như tờ giấy. Địch dùng đủ loại vũ khí hiện đại, trải thảm bom, rải chất độc hóa học, dùng máy bay trực thăng đổ quân bất ngờ. Người lính ta chiến đấu trong hoàn cảnh thiếu thốn đủ thứ, nhưng vẫn bám trận địa, vẫn không lùi. Liệt sĩ Đậu Văn Thân đã chiến đấu ở đó. Và liệt sĩ đã ngã xuống ở đó — vào ngày 17 tháng 3, vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, trên mặt trận phía Nam xa quê hương hàng ngàn cây số. Năm đó liệt sĩ chưa đến tuổi hai mươi lăm — còn quá trẻ, còn quá nhiều điều chưa kịp sống. Liệt sĩ được an táng tại nghĩa trang của đơn vị — không rõ ở đâu, không rõ số mộ, không rõ hàng nào. Chỉ biết liệt sĩ đang nằm đâu đó ở phương Nam, trong một nghĩa trang của những người lính cùng đơn vị, những người cùng đi một con đường và cùng nằm xuống trên mảnh đất không phải quê hương mình. Xã Ngọc Lĩnh, Tĩnh Gia, Thanh Hóa — mảnh đất nhỏ bé đó đã tiễn đi bao nhiêu người con. Liệt sĩ Đậu Văn Chung, liệt sĩ Đậu Văn Thân — và chắc còn nhiều cái tên khác mà tôi chưa biết. Người ta hay nói đến những vùng đất anh hùng, những địa danh lịch sử. Nhưng tôi nghĩ Ngọc Lĩnh cũng xứng đáng được nhớ đến — không phải vì có trận đánh lớn nào diễn ra ở đó, mà vì nơi đó đã sinh ra những người con sẵn sàng đi và không trở về, để đất nước này được như hôm nay.