Chiến Sĩ Thơ Ca

Nhắc đến Tố Hữu, người ta không chỉ nhớ đến một nhà thơ lớn, mà là một "chiến sĩ dùng thơ làm vũ khí" với cuộc đời hoạt động cách mạng oai phong, dũng cảm. Câu chuyện tiêu biểu nhất về khí phách của ông chính là cuộc vượt ngục chấn động tại nhà tù Lao Bảo (Quảng Trị) năm 1942.

Khí phách kiên cường trong ngục tối

Năm 1939, khi mới 19 tuổi, Tố Hữu bị thực dân Pháp bắt giam. Chúng đưa ông qua nhiều nhà tù khét tiếng từ Thừa Phủ đến Quy Nhơn, rồi đày lên nhà tù Lao Bảo — nơi được mệnh danh là "địa ngục trần gian" giữa vùng rừng thiêng nước độc, giáp biên giới Lào.

Tại đây, thực dân Pháp dùng đủ mọi đòn tra tấn dã man hòng bẻ gãy ý chí của người chiến sĩ trẻ. Nhưng thay vì khuất phục, Tố Hữu biến chính ngục tù thành chiến trường. Ông oai phong đứng đầu các cuộc đấu tranh tuyệt thực, biểu tình đòi quyền lợi cho tù nhân. Khi bị biệt giam trong hầm tối, chân mang xiềng xích nặng nề, ông vẫn lạc quan cất cao lời thơ réo rắt, truyền lửa chiến đấu cho đồng đội:

"Cô độc thay là cảnh thân tù! / Tai mở rộng và lòng sôi khanh khách / Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức..."

Cuộc vượt ngục oai hùng năm 1942

Biết rằng ở lại Lao Bảo đồng nghĩa với cái chết mòn, Tố Hữu cùng một người đồng chí tên là Huỳnh Ngọc Huệ lên kế hoạch trốn ngục. Đây là một quyết định vô cùng liều mạng, bởi xung quanh nhà tù là rừng rậm trùng điệp, thú dữ hoành hành và vây cánh lính gác dày đặc.

Tháng 3 năm 1942, lợi dụng lúc được giao đi lao động khổ sai ở ngoài rừng, Tố Hữu và đồng đội khéo léo đánh lạc hướng lính gác rồi lao mình vào rừng sâu.

Cuộc trốn chạy diễn ra nghẹt thở. Suốt nhiều ngày đêm, hai người phải nhịn đói, uống nước suối, băng rừng, lội suối dưới gót giày truy lùng gắt gao của kẻ thù. Có những lúc lính Pháp xua chó săn áp sát ngay bụi rậm nơi ông trốn, tiếng súng nổ chát chúa ngay bên tai. Bằng sự thông minh, lòng dũng cảm và tinh thần thép, Tố Hữu đã cắt đuôi được lính càn, vượt biên giới sang Lào rồi tìm đường bắt liên lạc trở về bắt nhịp với phong trào cách mạng.

Trở về trong tư thế người chiến thắng

Cuộc vượt ngục oai phong ấy không chỉ giải thoát một con người, mà còn trả lại cho cách mạng một ngọn cờ thơ cháy bỏng. Sau khi thoát ngục, Tố Hữu tiếp tục hoạt động bí mật, trở thành Chủ tịch Ủy ban Khởi nghĩa Thừa Thiên Huế vào năm 1945, oai nghiêm đứng trên kỳ đài Ngọ Môn chứng kiến vua Bảo Đại thoái vị, chấm dứt chế độ phong kiến nước nhà.

Thơ của Tố Hữu từ đó bay xa, trở thành tiếng kèn xung trận, người bạn đường tinh thần của hàng triệu chiến sĩ ra trận trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc.