Chiến thắng Cổ Cò

Đầu năm 1947, nắm chắc tình hình tiểu đoàn Léon của Pháp sau khi đi càn quét vùng Chợ Mới thuộc tỉnh Long Châu Tiền (nay là tỉnh An Giang) sẽ rút quân về Sài Gòn, đúng như dự đoán, ngày 22/01/1947 tiểu đoàn Léon của Pháp rút quân về Sài Gòn nên trong đêm 21/01/1947 (đêm 30 tết) ta gấp rút chuẩn bị trận phục kích và sẵn sàng vào vị trí chiến đấu. Lúc 10 giờ 30 sáng ngày 22/01/1947 (mùng một Tết Đinh Hợi) đoàn xe quân sự chở đầy lính có xe thiết giáp bảo vệ lọt vào trận địa phục kích, quân ta cho nổ mìn khóa đầu ở cầu Rạch Miễu (An Thái Đông) quân ta nổ mìn khóa đầu, diệt ngay chiếc xe đi đầu chặn đoàn xe lại. Các đơn vị của ta đồng loạt nổ súng xung phong mãnh liệt. Quân địch bị đánh bất ngờ, lúc đầu địch chống trả yếu ớt và chạy tán loạn nhưng sau đó dựa vào vỏ xe bọc thép chúng bắn trả quyết liệt.

Nhưng chỉ sau 45 phút giao tranh, các đơn vị của ta lần lượt đè bẹp sức đề kháng của quân địch, đại bộ phận quân địch bị tiêu diệt, ta hoàn toàn làm chủ trận địa, số sống sót tháo chạy về hướng Mỹ Thuận bị các đơn vị địa phương chặn diệt gần hết. Tại Mỹ Thiện, lúc 13 giờ, một bộ phận của chi đội 17 chặn đánh làm thiệt hại nặng một đại đội địch từ Sài Gòn đến chi viện. Sau gần 2 giờ chiến đấu, ta diệt đại bộ phận tiểu đoàn binh cơ giới thiện chiến của Pháp, diệt và làm bị thương 170 tên, bắt 15 tên (có 01 tên Trung úy Bernard người Đức), phá hủy 14 xe quân sự (có 08 xe thiết giáp), thu 100 súng (có 15 trung liên, 08 đại liên, 12 súng ngắn). Về phía ta 03 đồng chí hy sinh và 02 bị thương.

Trận đánh Cổ Cò đánh dấu bước trưởng thành của bộ đội chủ lực Khu 8 và bộ đội địa phương tỉnh Mỹ Tho về trình độ tác chiến chỉ huy, bố trí thế trận, sử dụng lực lượng và cách đánh phục kích. Thể hiện tinh thần chiến đấu mưu trí, dũng cảm của cán bộ, chiến sĩ; góp phần thúc đẩy phong trào chiến tranh du kích ở địa phương cũng như cả nước phát triển mạnh mẽ. Chiến thắng Cổ Cò là trận đánh lớn đầu tiên trên chiến trường Khu 8, kể từ khi hưởng ứng Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Chiến thắng Cổ Cò làm cho nhân dân ta liên tưởng đến chiến thắng Ngọc Hồi - Đóng Đa của Hoàng đế Quang Trung như sau:

“Trận Cổ Cò tưởng nhớ đến Quang Trung

Việt Nam xưa nay lắm anh hùng

Mùng một Tết thắng quân xâm lược

Trên đất này xuất hiện Quang Trung”.

Với ý nghĩa trên, di tích lịch sử Chiến thắng Cổ Cò được Bộ Văn hóa –Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia ngày 12/07/2001.