Chiến thắng Đập Đá - Chư Nghé (1973)

Trong kháng chiến chống Mỹ, huyện Ia Grai là địa bàn chiến lược quan trọng của cả ta và địch trên chiến trường Tây Nguyên. Sau khi ký Hiệp định Paris năm 1973, nhằm ngăn chặn quân ta mở rộng vùng giải phóng, địch một mặt tăng cường lùng sục các căn cứ cách mạng, một mặt thành lập các cụm trung tâm phòng thủ. Trong số này, địch cho xây dựng căn cứ Chư Nghé trên đồi cao (cứ điểm Lệ Ninh), nay thuộc làng Doch Ia Krót (xã Ia Krăi).

Thực hiện nhiệm vụ của Bộ tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên, Sư đoàn 320 đã mở đợt tiến công vào khu vực phía Tây của thị xã Pleiku nhằm phân tán lực lượng địch, tạo điều kiện cho Sư đoàn 10 giữ vững phía Bắc thị xã Kon Tum và các đơn vị đánh địch lấn chiếm trên các trục đường 19, 14. Đầu tháng 9-1973, Bộ tư lệnh giao nhiệm vụ cho Sư đoàn 320 đứng chân tại huyện 4 và 5 của tỉnh mở đợt tấn công địch, mục tiêu chủ yếu là căn cứ Chư Nghé.

13 giờ ngày 22-9-1973, nhận thấy thời cơ thuận lợi, quân ta bắt đầu nổ súng mở màn cuộc tấn công. Sau vài phút hoảng loạn, địch bắt đầu chống trả quyết liệt, đồng thời gọi phi pháo và máy bay yểm trợ, đánh trả. Tuy nhiên, với sự dũng cảm, mưu trí và hiệp đồng tác chiến hiệu quả của các binh chủng, thế trận bao vây cứ điểm Chư Nghé ngày càng siết chặt, mọi cuộc phản công của địch đều bị thất bại. Trước tình hình đó, địch buộc phải đầu hàng lúc 16 giờ 40 phút cùng ngày. Tiểu đoàn 80 biệt động quân của địch bị bắt sống và tiêu diệt gọn. Ta thu được 50 tấn đạn, diệt 80 tên, bắt 204 tên, thu 205 khẩu súng, 13 vô tuyến.

Chiến thắng Chư Nghé không chỉ tiêu diệt lớn hỏa lực địch mà còn là đòn trừng trị thích đáng của quân và dân ta đối với những kẻ cố tình chống lại nguyện vọng hòa bình và các hành động phá hoại Hiệp định Paris năm 1973. Chiến thắng này còn giúp ta mở rộng vùng giải phóng về phía Tây Nam Pleiku và vùng đường hành lang tiếp vận chiến lược lương thực, tạo khí thế mới cho quân, dân trong tỉnh và mặt trận Tây Nguyên.

Ngày 16-11-2018, Di tích chiến thắng Chư Nghé đã được UBND tỉnh Gia Lai công nhận xếp hạng Di tích cấp tỉnh.

Đồng chí Chủ tịch UBND huyện Ia Grai khẳng định: Kỷ niệm 50 năm chiến thắng Chư Nghé là dịp để Đảng bộ, chính quyền, nhân dân, lực lượng vũ trang huyện Ia Grai nói riêng và tỉnh Gia Lai nói chung ôn lại truyền thống đấu tranh anh dũng, kiên cường, bất khuất của quân và dân ta trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Qua đó, khơi dậy lòng tự hào dân tộc, ý chí tự lực, tự cường, tinh thần đoàn kết, tạo khí thế thi đua sôi nổi để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh. Đồng thời tuyên truyền, giáo dục truyền thống yêu nước, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với thế hệ cha anh đã hy sinh xương máu vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Tại buổi lễ, huyện Ia Grai đã tặng quà cho 3 tập thể, 14 cá nhân tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu trong chiến thắng Chư Nghé và có thành tích trong công tác lập hồ sơ, xây dựng, bảo tồn di tích.