Chiến thắng Điện Biên Phủ - bản anh hùng ca của dân tộc

Trong những năm tháng cuối đời, Thiếu tướng Vũ Cao từng kể rằng điều ông nhớ nhất về Chiến dịch Điện Biên Phủ không chỉ là ngày toàn thắng 7/5/1954, mà là những giờ phút lặng lẽ trước khi trận mở màn bắt đầu.

Tháng 3 năm 1954, giữa thung lũng Điện Biên, tập đoàn cứ điểm của Pháp hiện ra như một pháo đài khổng lồ. Đối phương tin rằng nơi ấy “bất khả xâm phạm”. Nhưng với những người lính Đại đoàn 308, đó là mục tiêu phải đánh bại.

Ông kể rằng trước giờ nổ súng trận Him Lam (13/3/1954), đơn vị đã đào hàng trăm mét giao thông hào áp sát cứ điểm. Ban ngày ngụy trang kín đáo, ban đêm đào đất trong im lặng tuyệt đối. Nhiều khi địch chỉ cách vài chục mét.

Là cán bộ chính trị, ông đi dọc chiến hào, trò chuyện với từng tiểu đội. Ông không nói những lời hô hào lớn lao. Ông chỉ hỏi:

“Các đồng chí đã sẵn sàng chưa?”

Và câu trả lời luôn là: “Sẵn sàng!”

Thiếu tướng Vũ Cao nhớ rõ khoảnh khắc 17 giờ 30 phút ngày 13/3/1954, pháo ta đồng loạt khai hỏa. Mặt đất rung chuyển. Khói lửa bốc lên từ cứ điểm Him Lam. Ông kể rằng trong tiếng pháo dội vang ấy, ông cảm nhận rõ bước ngoặt của lịch sử.

Khi bộ binh xung phong, chiến sĩ phải vượt qua nhiều lớp hàng rào thép gai và hỏa điểm dày đặc. Có chiến sĩ ngã xuống ngay trước cửa mở. Người phía sau lập tức lao lên thay thế. Đó không phải là sự liều lĩnh, mà là ý chí đã được hun đúc suốt chín năm kháng chiến.

Ông kể rằng trong chiến hào, có chiến sĩ trẻ chỉ mới mười chín, đôi mươi. Họ siết chặt tay nhau trước khi xung phong. Không ai nói về cái chết. Tất cả chỉ nói về nhiệm vụ.

Rạng sáng 14/3/1954, cứ điểm Him Lam bị tiêu diệt. Lá cờ “Quyết chiến quyết thắng” tung bay giữa khói súng. Trận mở màn thắng lợi đã phá vỡ “cánh cửa thép” phía Bắc, mở đầu cho chuỗi trận đánh quyết liệt tiếp theo.

Thiếu tướng Vũ Cao từng nhận định rằng chiến thắng ấy không chỉ là thắng lợi quân sự, mà là thắng lợi của niềm tin. Nó chứng minh rằng một đội quân nhân dân, dù trang bị còn hạn chế, vẫn có thể đánh bại một tập đoàn cứ điểm hiện đại nếu có chiến lược đúng và tinh thần quyết tâm cao độ.

Ngày 7/5/1954, khi tướng De Castries bị bắt sống, chiến dịch kết thúc toàn thắng. Nhưng theo lời ông, niềm vui xen lẫn nỗi trầm lắng khi nhìn lại những đồng đội đã nằm lại trên các đồi Him Lam, Độc Lập, A1.

Ông từng nói:“Chiến thắng Điện Biên Phủ là bản anh hùng ca của dân tộc. Nhưng mỗi câu hát trong đó đều thấm mồ hôi và máu của người lính.”

Thiếu tướng Vũ Cao từng kể rằng trong suốt chín năm kháng chiến, ông luôn mang theo trong lòng hình ảnh Hà Nội những ngày đầu toàn quốc kháng chiến cuối năm 1946. Khi ấy, quân dân Thủ đô rút lui trong khói lửa để bước vào cuộc trường kỳ.

Chín năm sau, mùa thu năm 1954, ông trở lại – nhưng trong đội hình chiến thắng.

Sau khi Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết, Đại đoàn 308 được giao nhiệm vụ tiếp quản Hà Nội. Trước ngày vào thành, đơn vị được quán triệt kỹ lưỡng: giữ nghiêm kỷ luật, tuyệt đối tôn trọng tài sản và đời sống nhân dân, thể hiện đúng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”.

Thiếu tướng Vũ Cao kể rằng sáng ngày 10/10/1954, bầu trời Hà Nội trong xanh lạ thường. Đoàn quân tiến qua cầu Long Biên, từng bước chân vang đều trên mặt cầu thép.

Ông nhớ rất rõ cảm giác khi nhìn thấy những mái nhà thân thuộc hiện ra phía xa. Hai bên đường, nhân dân đứng chật kín. Cờ đỏ sao vàng rợp trời. Nhiều người dân bật khóc khi thấy bộ đội tiến vào thành phố.

Là cán bộ chính trị, ông đặc biệt chú ý đến tư thế, tác phong của từng chiến sĩ. Ông nhắc anh em giữ hàng ngũ ngay ngắn, ánh mắt thẳng phía trước, không chen lấn, không dừng lại giữa dòng người đang chào đón.

Ông kể lại một khoảnh khắc khiến mình xúc động sâu sắc: một cụ già tóc bạc đứng bên đường, tay run run giơ cao lá cờ nhỏ. Khi đoàn quân đi qua, cụ nói khẽ:

“Các con đã về rồi.”

Thiếu tướng Vũ Cao nói rằng trong giây phút ấy, ông hiểu ý nghĩa thật sự của chiến thắng. Không chỉ là đánh bại kẻ thù, mà là đem lại niềm tin và sự bình yên cho nhân dân.

Chiều ngày 10/10/1954, lễ chào cờ diễn ra trang trọng tại Cột cờ Hà Nội. Lá cờ đỏ sao vàng tung bay giữa trời thu. Thủ đô hoàn toàn giải phóng.

Ông từng nhận định rằng:

“Vào Hà Nội hôm ấy không có tiếng súng, nhưng đó là một trong những thời khắc thiêng liêng nhất đời người lính. Chúng tôi không chỉ trở về một thành phố, mà trở về với nhân dân.”