CHIẾN THẮNG GIỒNG THỊ ĐAM – GÒ QUẢN CUNG “TIẾNG SẤM ĐẦU MÙA” TRÊN ĐỒNG NƯỚC ĐỒNG THÁP

Có những trận đánh chỉ diễn ra trong một thời gian ngắn nhưng âm vang của nó lại vượt xa chiến trường. Chiến thắng Giồng Thị Đam – Gò Quản Cung ngày 26 tháng 9 năm 1959 là một trận đánh như thế. Từ một vùng đồng nước mênh mông của Đồng Tháp, chiến công của 42 tay súng Tiểu đoàn 502 tỉnh Kiến Phong đã trở thành nguồn cổ vũ lớn đối với phong trào cách mạng ở miền Nam, được đánh giá như một “tiếng sấm đầu mùa”, góp phần thúc đẩy phong trào Đồng khởi. Năm 1959, cuộc đấu tranh cách mạng ở miền Nam đang trải qua một thời kỳ vô cùng khó khăn. Chính quyền Sài Gòn tăng cường đàn áp phong trào cách mạng. Trong hoàn cảnh ấy, lực lượng vũ trang tỉnh Kiến Phong được xây dựng và củng cố. Tiểu đoàn 502 được thành lập, mang trên mình nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ cơ sở cách mạng và nhân dân.

Giồng Thị Đam – Gò Quản Cung nằm giữa vùng đồng nước Đồng Tháp. Mỗi mùa nước nổi, những giồng đất và gò cao trở thành những điểm có giá trị về quân sự. Người chiến sĩ nơi đây không chỉ chiến đấu bằng lòng dũng cảm mà còn dựa vào sự am hiểu địa hình, khả năng cơ động trên đồng nước và sự che chở của nhân dân. Ngày 26/9/1959, quân địch tổ chức một cuộc hành quân lớn vào khu vực này. Khoảng 9 giờ sáng, lực lượng của ta phát hiện đội hình địch hành quân bằng xuồng trên tuyến đường cộ chạy cặp theo Giồng Thị Đam. Trước một lực lượng đông hơn nhiều lần, 42 chiến sĩ Tiểu đoàn 502 vẫn bình tĩnh giữ bí mật, chờ địch tiến sâu vào trận địa. Rồi thời khắc quyết định đến. Khi đội hình địch lọt vào trận địa phục kích, quân ta bất ngờ nổ súng. Giữa đồng nước mênh mông, tiếng súng vang lên dữ dội. Đội hình địch bị bất ngờ, nhiều xuồng bị đánh chìm, lực lượng bị rối loạn. Những chiến sĩ Tiểu đoàn 502 nhanh chóng xuất kích, tận dụng địa hình sông nước để áp sát và đánh địch.

Sau trận đánh tại Giồng Thị Đam, các chiến sĩ không dừng lại. Họ nhanh chóng cơ động về Gò Quản Cung, cách đó khoảng 3 km, bổ sung vũ khí và chuẩn bị trận địa mới. Đến khoảng 14 giờ, một lực lượng địch khác tiến từ An Phong đến cứu viện. Nhưng chúng không biết rằng phía trước đã có một trận địa được chuẩn bị sẵn. Khi địch tiến vào gần, quân ta tiếp tục nổ súng. Chỉ trong thời gian ngắn, đội hình đi đầu và đội hình giữa bị đánh mạnh, khiến lực lượng phía sau hoang mang, tháo chạy. Hai trận đánh liên tiếp đã làm thất bại cuộc hành quân của địch. Theo tư liệu của Bảo tàng Đồng Tháp, quân ta tiêu diệt và bắt sống gần 200 quân địch, thu nhiều vũ khí, quân trang, quân dụng. Đáng trân trọng hơn, những tù binh bị bắt được giáo dục, cảm hóa, chăm sóc thương binh, trả lại tư trang, cấp xuồng và cho trở về quận lỵ Hồng Ngự. Điều đặc biệt của chiến thắng này nằm ở chỗ: chỉ với 42 tay súng, Tiểu đoàn 502 đã đánh bại một cuộc hành quân cấp Trung đoàn. Chiến thắng chứng minh khả năng chiến đấu, sự mưu trí và lòng quả cảm của lực lượng vũ trang cách mạng trong điều kiện còn nhiều khó khăn.

Nhưng giá trị của Giồng Thị Đam – Gò Quản Cung không chỉ nằm ở một trận thắng quân sự. Trong bối cảnh phong trào cách mạng miền Nam đang gặp nhiều khó khăn, chiến thắng đã nâng cao uy thế của cách mạng, củng cố niềm tin của nhân dân và cổ vũ phong trào đấu tranh. Tại lễ kỷ niệm 60 năm chiến thắng, lãnh đạo tỉnh Đồng Tháp nhấn mạnh đây là một tài sản tinh thần vô giá của quân và dân Đồng Tháp; các nhà nghiên cứu cũng đánh giá chiến thắng có tác động cổ vũ phong trào cách mạng và thúc đẩy phong trào Đồng khởi. Vì thế, Giồng Thị Đam – Gò Quản Cung thường được nhắc đến với hình ảnh “tiếng sấm đầu mùa”. Tiếng sấm ấy không chỉ vang lên trên đồng nước Đồng Tháp mà còn tạo thêm niềm tin cho những người đang đấu tranh ở nhiều miền quê Nam Bộ. Hôm nay, vùng đất năm xưa đã khoác lên mình màu xanh của cuộc sống mới. Những cánh đồng, dòng nước và những con đường quê đã trở nên thanh bình. Tại xã An Phước, tỉnh Đồng Tháp, di tích Chiến thắng Giồng Thị Đam – Gò Quản Cung được gìn giữ như một địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống. Ngày 19/1/2004, di tích được Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia.

“Câu chuyện hoa lửa” của Giồng Thị Đam – Gò Quản Cung vì thế không chỉ kể về một trận đánh. Đó là câu chuyện về 42 người lính đã lấy lòng can đảm và trí tuệ để làm nên chiến thắng; về một vùng đất biết biến địa hình đồng nước thành thế trận; và trên hết là câu chuyện về niềm tin của con người trong những năm tháng gian khó. Hơn sáu mươi năm đã qua, tiếng súng năm xưa đã lùi vào lịch sử. Nhưng “tiếng sấm đầu mùa” vẫn còn vang vọng. Nó nhắc thế hệ hôm nay rằng mỗi tấc đất bình yên đều có một phần ký ức của những người đã chiến đấu và hy sinh. Và giữa màu xanh thanh bình của Đồng Tháp hôm nay, câu chuyện Giồng Thị Đam – Gò Quản Cung vẫn như một ngọn lửa nhỏ được gìn giữ qua thời gian: ngọn lửa của lòng yêu nước, của ý chí không khuất phục và của niềm tin vào ngày mai./.