Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” góp phần thay đổi cục diện chiến tranh

Cuối năm 1972, trước những đòn tiến công của quân và dân ta, lực lượng không quân và hải quân Mỹ ở Đông Nam Á được huy động tối đa vào việc cứu nguy cho ngụy quân Sài Gòn trên chiến trường và đánh phá ác liệt miền Bắc Việt Nam. Sau khi tái cử Tổng thống Mỹ, Richard Nixon đã phê chuẩn kế hoạch tập kích chiến lược bằng không quân với quy mô lớn vào Hà Nội, Hải Phòng và một số địa phương ở miền Bắc Việt Nam, với mật danh Linebacker II, nhằm đưa Việt Nam “trở về thời kỳ đồ đá”, hủy diệt tiềm lực kinh tế, quốc phòng của miền Bắc xã hội chủ nghĩa, hạn chế sự chi viện cho cách mạng miền Nam, đe dọa phong trào đấu tranh của nhân dân thế giới, làm tê liệt ý chí quyết chiến, quyết thắng của dân tộc Việt Nam, buộc chúng ta phải khuất phục và chấp nhận những điều kiện mà chúng đưa ra ở Hội nghị Paris.

Đây là cuộc tập kích chiến lược bằng đường không huy động lực lượng lớn nhất của Mỹ kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai với 193 máy bay ném bom chiến lược B-52, được mệnh danh là “siêu pháo đài bay bất khả chiến bại” của không lực Hoa Kỳ, cùng hàng nghìn máy bay chiến thuật và nhiều tàu sân bay, tàu chiến đấu tối tân, hiện đại, với lượng bom đạn khổng lồ, liên tục trong 12 ngày đêm rải thảm xuống Hà Nội, Hải Phòng và một số địa phương trên miền Bắc. Với chiến dịch ném bom này, giới cầm quyền Mỹ tin rằng nhất định Việt Nam sẽ phải khuất phục, phải ký hiệp định theo ý đồ của Mỹ. Tổng thống Nixon thú nhận: “Tôi muốn đánh lớn cho ra lớn, nên quyết định dùng B-52 đánh Hà Nội, Hải Phòng” và “quyết định ném bom trở lại vào tuần lễ trước Noel là quyết định khó khăn nhất mà tôi tiến hành trong suốt cuộc chiến tranh”.

Tuy nhiên, ngay từ những năm đầu của cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ ở miền Bắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã sớm nhận rõ và dự báo chính xác tình hình; xác định quyết tâm chiến lược, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, động viên quân, dân ta chuẩn bị sẵn sàng về mọi mặt để quyết đánh, quyết thắng cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B-52 của Mỹ. Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Quân ủy Trung ương, Quân chủng Phòng không-Không quân đã sớm có kế hoạch tác chiến đánh trả cuộc tập kích bằng B-52 của không quân Mỹ vào Hà Nội, Hải Phòng.

Với sự chủ động, sáng tạo, qua nhiều năm nghiên cứu, tìm tòi cách đánh máy bay B-52, lực lượng vũ trang, nòng cốt là Quân chủng Phòng không-Không quân, nhân dân miền Bắc, nhất là quân, dân Thủ đô Hà Nội đã chủ động thiết lập thế trận phòng không ba thứ quân hoàn chỉnh, vững chắc, nhiều tầng, nhiều lớp, chủ động vào trận với hào khí “quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”; phát huy sức mạnh tổng hợp của thế trận phòng không nhân dân.

Ngay từ trận đầu ra quân, đêm 18-12-1972, ta đã bắn rơi tại chỗ “siêu pháo đài bay" B-52, mở màn cho những thắng lợi vang dội trong những trận đánh tiếp theo. Sau 12 ngày đêm chiến đấu dũng cảm, kiên cường, phát huy trí thông minh, sáng tạo, quân, dân miền Bắc đã đập tan cuộc tập kích chiến lược đường không của Mỹ, bắn rơi 81 máy bay, trong đó có 34 chiếc B-52.