CHIẾN THẮNG MỘC HÓA BƯỚC ĐỘT PHÁ CHUYỂN TỪ PHÒNG NGỰ SANG TIẾN CÔNG

Mộc Hóa – Kiến Tường từ lâu luôn được xem như là một trung tâm kinh

tế - chính trị - quân sự rất quan trọng của khu vực Đồng Tháp Mười. Nơi đây đã

từng lưu dấu nhiều chiến tích vang dội trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân

tộc, mà đỉnh cao là chiến thắng trận Mộc Hóa ngày 18/8/1948.

Đồng Tháp Mười là vùng đất có đặc điểm địa lý, tự nhiên rất đặc thù, có bề

dày về lịch sử, văn hóa và kinh tế; đặc biệt, Đồng Tháp Mười có vị trí chiến lược

về quân sự, là căn cứ cách mạng trong suốt 2 cuộc kháng chiến chống thực dân

Pháp và đế quốc Mỹ của tỉnh Tây Ninh và của cả Nam bộ. Mộc Hóa là trung tâm

vùng Đồng Tháp Mười nên hội đủ những yếu tố của vùng; ngoài ra, với hệ thống

giao thông liên vùng thuận lợi, đồng thời tiếp giáp với tỉnh Svây-riêng của nước

bạn Campuchia nên vị trí chiến lược của Mộc Hoá càng đặc biệt quan trọng trên

tuyến biên giới của tỉnh Tây Ninh. Mộc Hóa xưa và nay chia tách thành nhiều xã

Mộc Hóa và xã Bình Hoà, xã Kiến Tường, xã Tuyên Thạnh, xã Bình Hiệp) luôn

giữ vai trò quan trọng trong quá trình hình thành, khai mở vùng đất - con người và

đấu tranh chống giặc ngoại xâm, xây dựng phát triển của tỉnh nhà.

Quân Pháp bị ta bắt sống trong trận Mộc Hóa (ảnh tư liệu từ Bảo tàng – Thư viện tỉnh)

Với vị trí chiến lược đó, ngay từ thời nhà Nguyễn, triều đình đã cho đặt ở

Mộc Hóa một đồn lũy để trấn giữ biên giới, được gọi là thủ sở Tuyên Oai. Thời kỳ

năm 1864 - 1866, đồn Tuyên Oai là một trong những chiến lũy quan trọng của căn

Câu chuyện thời hoa lửa - Chi đoàn Viện kiểm sát nhân khu vực 3, Tây Ninh

-Phạm Chí Xuân -

cứ Đồng Tháp Mười trong phong trào kháng Pháp của Thiên hộ Dương, Đốc binh

Kiều. Đến cuối năm 1945, khi tái chiếm Nam bộ, thực dân Pháp đã cho lập đồn

Mộc Hoá tại đỉnh gò Bắc Chiêng (nay thuộc thị xã Kiến Tường) có cấu trúc kiên

cố và trang bị vũ khí hạng nặng với lực lượng đồn trú phần lớn là lính thân binh

của Pháp. Đây là một cứ điểm án ngữ vùng biên giới Việt Nam - Campuchia, uy

hiếp căn cứ Đồng Tháp Mười của ta từ phía Bắc, cản trở sự giao lưu giữa Khu 8

với Khu 7 và Khu 9.

Trước những yêu cầu cấp bách của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp

xâm lược, được sự đồng tình, ủng hộ to lớn của quân dân Mộc Hóa nói riêng và

toàn khu vực nói chung, đầu tháng 8/1948, Bộ Tư lệnh Khu 8 đã quyết định lên kế

hoạch tổ chức đánh trận Mộc Hóa. Lực lượng tham gia trận đánh gồm: Trung đoàn

120, Tiểu đoàn 307, trung đội du kích tập trung và du kích 3 xã xung quanh huyện

lỵ Mộc Hóa, đặt dưới sự chỉ huy chung của đồng chí Nguyễn Chánh – Tham mưu

trưởng Khu 8. Sau hai tháng tích cực chuẩn bị, đêm 16/8/1948, quân và dân ta nổ

súng mở đầu cho trận đánh Mộc Hóa lịch sử theo chiến thuật “Công đồn, đả viện”.

Địch ở đồn Mộc Hóa khi bị quân ta tấn công đã chống trả quyết liệt. Sau hai

đợt tấn công không thành, bộ đội ta lui đội hình tổ chức công sự, tạo thế vây ép

buộc địch phải tung quân ra do thám; lợi dụng tình hình đó, bộ đội ta tiêu diệt từng

toán nhỏ. Ngày 17/8/1948, ta phát hiện địch dùng ghe xuồng chở quân bị thương

cập bến ông Tờn (xã Bình Hiệp), Ban Chỉ huy trận đánh đã linh hoạt thay đổi kế

hoạch, ban đầu, điều Đại đội 931 của Tiểu đoàn 307 ra chặn đánh, đồng thời Đại

đội 1075 của Trung đoàn 120 tiếp tục khép chặt thế vây hãm đồn Mộc Hóa. Đúng

theo dự báo, ngày 18/8/1948 một tiểu đoàn địch từ biên giới Việt Nam -

Campuchia tiến về cứu viện đồn Mộc Hóa bị rơi vào bẫy phục kích, lập tức bộ đội

và du kích toàn mặt trận đồng loạt nổ súng mãnh liệt xung phong, chia cắt, bao vây

tiêu diệt địch. Kết quả, sau 3 ngày chiến đấu cam go, đầy mưu trí và dũng cảm,

quân dân ta đã đánh thiệt hại một tiểu đoàn địch, bắt sống một số tên cầm đầu,

trong đó có Trung úy đồn trưởng Louis Bertrand, thu hàng trăm súng các loại.

Chiến thắng trận Mộc Hóa tháng 8/1948 có ý nghĩa hết sức quan trọng; đánh

dấu bước đột phá của bộ đội ta từ thế phòng ngự sang tiến công tiêu diệt địch, khởi

động phong trào “thi đua yêu nước giết giặc lập công”, làm nức lòng cán bộ, chiến

sĩ và đồng bào lúc bấy giờ. Từ chiến thắng Mộc Hóa, ta hoàn chỉnh khu căn cứ ở

Câu chuyện thời hoa lửa - Chi đoàn Viện kiểm sát nhân khu vực 3, Tây Ninh

-Phạm Chí Xuân -

Đồng Tháp Mười và mở rộng giao lưu giữa Khu 7 với Khu 8 và Khu 9, đồng thời,

liên kết hai chiến trường Việt Nam - Campuchia.

Ngoài ý nghĩa về chiến lược, chiến thuật, chiến thắng Mộc Hóa 1948 đã

minh chứng sự lãnh đạo tài tình và sáng suốt của Bộ Tư lệnh Khu 8, của Đảng

Cộng sản Việt Nam, biểu dương tinh thần đoàn kết, ý chí đấu tranh ngoan cường,

quật khởi của Đảng bộ và quân dân Mộc Hóa. Đây là một dấu son trong lịch sử

kháng chiến chống Pháp của quân dân Tân An, Khu 8 và Nam bộ. Đặc biệt, chiến

thắng Mộc Hóa là chiến công đầu tiên mở đầu truyền thống của Tiểu đoàn 307 anh

hùng, đi vào thi ca, âm nhạc với bài thơ, bài hát “Tiểu đoàn 307”. Trận Mộc Hóa

còn là nơi đánh dấu sự khai sinh nền điện ảnh cách mạng Việt Nam, với những

thước phim nhựa đầu tiên được trình chiếu tại căn cứ địa Đồng Tháp Mười vào

đêm 24/12/1948.

Bia chiến thắng trận Mộc Hóa đặt tại khu phố 1, xã Kiến Tường

Bước sang giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, kế thừa ý chí, tinh thần cách

mạng và kinh nghiệm chiến đấu từ trận Mộc Hóa năm xưa, Đảng bộ, quân dân tỉnh

Tây Ninh nói chung, Mộc Hóa nói riêng cùng toàn miền Nam lần lượt đánh bại các

chiến lược chiến tranh của địch trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Nối tiếp chiến thắng trận Mộc Hoá oai hùng, đã có những trận đánh nổi tiếng của

quân và dân Tây Ninh trên địa bàn Đồng Tháp Mười làm khiếp sợ kẻ thù, tiêu biểu

Câu chuyện thời hoa lửa - Chi đoàn Viện kiểm sát nhân khu vực 3, Tây Ninh

-Phạm Chí Xuân -

là: Năm 1964, 1965 quân dân Tây Ninh đánh bại cuộc phản kích của Sư đoàn 25

ngụy làm phá sản kế hoạch “Bình định trọng điểm” của địch; năm 1966, 1967 ta

đánh bại hai cuộc phản công mùa khô của địch, cùng toàn miền Nam mở cuộc tổng

tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, góp phần cùng cả nước làm nên đại

thắng mùa Xuân năm 1975, thống nhất đất nước.

Trải qua hai cuộc kháng chiến vệ quốc với lịch sử đấu tranh hào hùng, bất

khuất, được minh chứng từ chiến thắng trận Mộc Hóa năm 1948, Đảng bộ và nhân

dân các xã thuộc Mộc Hoá - Kiến Tường cũ đã đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp

giải phóng dân tộc, tô thắm truyền thống của quê hương Tây Ninh “Trung dũng,

kiên cường, toàn dân đánh giặc”, “Tháp Mười anh dũng”, và cùng hòa vào bản

hùng ca của “Nam bộ thành đồng, đi trước về sau”.