Chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa xuân Kỷ Dậu (1789)
Chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa xuân Kỷ Dậu (1789) là một trong những mốc kim khánh chói lọi nhất trong lịch sử quân sự Việt Nam. Chiến dịch này không chỉ đập tan hoàn toàn dã tâm xâm lược của 29 vạn quân Thanh mà còn khẳng định thiên tài quân sự "xuất quỷ nhập thần" của Hoàng đế Quang Trung (Nguyễn Huệ).
1. Bối Cảnh Lịch Sử
Chiêu bài "Phù Lê diệt Tây Sơn": Cuối năm 1788, Lê Chiêu Thống - vị vua cuối cùng của nhà Lê - do muốn khôi phục ngai vàng đã sang Trung Quốc cầu viện nhà Thanh.
Đại quân xâm lược: Hoàng đế Càn Long sai Tổng đốc Lưỡng Quảng là Tôn Sĩ Nghị cất 29 vạn quân (gồm quân chính quy nhà Thanh cùng dân phu) chia làm 4 mũi tấn công xâm lược Đại Việt dưới danh nghĩa giúp nhà Lê.
Chiến lược lui binh giữ lực lượng: Trước sức mạnh ban đầu của địch, Ngô Văn Sở và Ngô Thì Nhậm chủ động cho quân Tây Sơn rút khỏi Thăng Long về cố thủ tại phòng tuyến Tam Điệp – Biện Sơn (Nghệ An - Thanh Hóa), đồng thời gởi hỏa tốc báo tin cho Nguyễn Huệ tại Phú Xuân (Huế).
2. Nghệ Thuật Quân Sự & Diễn Biến Chiến dịch
⚡ 1. Lên ngôi & Hành quân thần tốc
Lên ngôi Hoàng đế (22/12/1788 - 25/11 âm lịch): Nguyễn Huệ làm lễ lên ngôi tại núi Bân (Huế), lấy niên hiệu Quang Trung rồi lập tức hạ lệnh ra Bắc.
Tuyển quân & Duyệt binh tại Nghệ An: Trên đường đi, ông vừa đi vừa tuyển thêm quân, nâng tổng lực lượng lên khoảng 10 vạn quân cùng hàng trăm voi chiến.
Nghệ thuật hành quân: Quân Tây Sơn di chuyển liên tục ngày đêm với tốc độ trung bình 30–40 km/ngày (cứ 3 người một tốp: 2 người dùng võng cáng 1 người, luôn phiên thay nhau đi và ngủ trên đường).
🎆 2. Tập kích bất ngờ dịp Tết Kỷ Dậu
Tâm lý kiêu ngạo của địch: Tôn Sĩ Nghị cho rằng quân Tây Sơn không dám đánh vào dịp Tết nên thả cho quân sĩ ăn Tết, bỏ ngỏ phòng thủ.
Thần tốc hạ các đồn tiền tiêu:
Đêm 30 Tết (25/1/1789): Quân Tây Sơn bí mật vượt sông Gián Khuất, tiêu diệt toàn bộ đồn tiền tiêu của địch mà không để lọt một tin tức nào về Thăng Long.
Đêm mùng 3 Tết (28/1/1789): Vây chặt đồn Hà Hồi (Thường Tín, Hà Nội), dùng loa gọi hàng. Quân Thanh hoảng sợ hạ khí giới hàng toàn bộ.
💥 3. Trận công phá quyết định: Ngọc Hồi & Đống Đa (Mùng 5 Tết)
1.Mũi chính diện: Công phá đồn Ngọc Hồi:Sáng mùng 5 Tết Kỷ Dậu.
Lực lượng: Vua Quang Trung trực tiếp chỉ huy cùng dàn voi chiến và bộ binh.
Chiến thuật: Dùng các mảng rơm ướt quấn quanh tấm gỗ lớn làm giáp chắn đạn pháo, tiến áp sát chân thành.
Kết quả: Quân Tây Sơn tràn vào đồn Ngọc Hồi, tiêu diệt hàng ngàn quân Thanh. Thái thú Hứa Thế Hanh tử trận.
2.Mũi vu hồi bất ngờ: Đánh úp đồn Đống Đa:Rạng sáng mùng 5 Tết Kỷ Dậu.
Lực lượng: Đô đốc Long (Đặng Tiến Đông) chỉ huy một mũi quân bí mật luồn sâu vào sát Thăng Long.
Chiến thuật: Được nhân dân địa phương hỗ trợ (dùng bùi nhùi rơm châm lửa tạo thành "Rồng lửa"), bất ngờ tập kích đồn Khương Thượng - Đống Đa.
Kết quả: Tướng chỉ huy đồn là Sầm Nghi Đống khiếp sợ thắt cổ tự tử trên núi Bộc.
3.Đại thắng & Giải phóng Thăng Long:Trưa mùng 5 Tết Kỷ Dậu.
Nghe tin hai đồn Ngọc Hồi và Đống Đa thất thủ, Tôn Sĩ Nghị hoảng loạn không kịp thắng yên ngựa, bỏ chạy về nước.
Quân Thanh chen nhau qua cầu phao sông Hồng để tháo chạy, cầu gãy khiến hàng vạn quân giặc chết đuối làm tắc cả dòng sông.
Trưa mùng 5 Tết: Vua Quang Trung mặc áo bào ám khói súng tiến vào kinh thành Thăng Long trước sự reo hò của nhân dân.
3. Ý Nghĩa Lịch Sử
Quét sạch 29 vạn quân xâm lược: Chỉ trong vỏn vẹn 5 ngày đêm (từ đêm 30 đến trưa mùng 5 Tết), quân Tây Sơn đã tiêu diệt và đập tan hoàn toàn quân Thanh.
Bảo vệ độc lập chủ quyền: Chấm dứt dã tâm xâm lược của nhà Thanh, đập tan chính quyền phong kiến Lê Chiêu Thống bán nước.
Đỉnh cao nghệ thuật quân sự: Minh chứng cho chiến thuật tiến công thần tốc, táo bạo, chớp thời cơ và nghệ thuật dùng hỏa lực / voi chiến áp đảo của Quang Trung.
