Chiến thắng Plei Kần - mở đầu trang sử vinh quang của Sư đoàn 10 anh hùng

Ngày 20 tháng 9 năm 1972, Sư đoàn 10 (Đoàn Đắk Tô) được thành lập tại Sở chỉ huy phía Tây ngọn Chư Mom Ray hùng vĩ, với đội hình gồm các Trung đoàn bộ binh 66, 28, 95 và 8 tiểu đoàn binh chủng kỹ thuật.Sự ra đời của Sư đoàn 10 đánh dấu bước trưởng thành mới của khối chủ lực Mặt trận Tây Nguyên, vừa đáp ứng yêu cầu cấp bách của chiến trường Tây Nguyên, vừa thể hiện sâu sắc quy luật phát triển của lực lượng vũ trang cách mạng. “Xây dựng sư đoàn tinh nhuệ theo hướng chính quy, hiện đại; một mặt phụ trách địa bàn, đồng thời sẵn sàng cơ động tác chiến hiệp đồng binh chủng quy mô lớn. Đánh giỏi các hình thức chiến thuật, tiêu diệt chiến đoàn, trung đoàn địch là phổ biến, góp phần tích cực tiêu diệt sư đoàn địch. Đã sử dụng vào đâu là giải quyết được nhiệm vụ chiến dịch ở đó. Đã đánh chỗ nào là phải đánh thắng và tiêu diệt triệt để nhanh gọn nhất với bất kỳ đối tượng nào. Phải làm tốt cả nhiệm vụ quân sự và chính trị ở trong nước cũng như khi làm nhiệm vụ quốc tế[1]”. Sau khi được thành lập, với sự quyết tâm, trách nhiệm cao Đảng ủy Sư đoàn đã lãnh đạo xây dựng Sư đoàn nâng cao chất lượng về mọi mặt, tạo nên khả năng cơ động và sức chiến đấu mạnh. Đầu tháng 10 năm 1972, nhằm hoàn chỉnh vùng giải phóng phía Bắc tỉnh Kon Tum, đồng thời mở thông hành lang vận chuyển xuống phía Đông, Bộ tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên giao cho Sư đoàn 10 tiêu diệt căn cứ Plei Kần. Căn cứ Plei Kần, còn gọi là Bến Hét, nằm án ngữ trên đường 18 từ Tân Cảnh đi Attapư (Lào) gần ngã ba biên giới Việt Nam - Lào - Campuchia được Mỹ xây dựng từ năm 1967. Do vị trí quan trọng về quân sự của nó nên địch đã tập trung xây dựng Plei Kần thành cụm cứ điểm mạnh trong hệ thống phòng thủ Tây – Bắc tỉnh Kon Tum. Lợi dụng những điểm cao đột xuất, được suối và đầm lầy bao quanh ba mặt với chiều dài 4km và rộng 3km, địch đã xây dựng 5 cứ điểm, có công sự, hầm ngầm vững chắc và vật cản dày đặc. Mỗi điểm mang tính chất độc lập phòng ngự, đồng thời có khoảng cách nhất định chi viện cho nhau nằm trong kế hoạch phòng thủ hoàn chỉnh. Trong căn cứ có Tiểu đoàn biệt động biên phòng 95, một chi đội xe tăng, một trận địa pháo hỗn hợp có cả pháo 155mm, có sân bay dùng cho máy bay C-130 lên xuống được. Ngoài ra trong căn cứ có hệ thống kho tàng đủ nuôi sống quân địch trong vòng sáu tháng.
Sơ đồ diễn biến trận tiêu diệt cụm cứ điểm Plei Kần của Trung đoàn 66. Ảnh BTQĐ3. Kiên quyết đánh thắng ngay từ trận đầu ra quân, Sư đoàn tập trung giúp đỡ Trung đoàn 66 và các đơn vị tăng cường, phối thuộc: Tiểu đoàn đặc công 37 và hầu hết lực lượng pháo binh sư đoàn. Cách đánh được xác định là “bộ binh mở cửa dưới sự chi viện trực tiếp của pháo binh cơ giới bắn thẳng”. Việc đưa pháo binh cơ giới vào gần bắn thẳng chi viện cho bộ binh mở cửa đã làm bùng nổ nhiều cuộc tranh luận trong các đơn vị pháo 105mm và pháo 85mm nòng dài. Thời gian gấp, trận địa đặt trên cao, đường không có, làm thế nào đưa những khẩu pháo nặng hàng chục tấn lên vị trí tác chiến là một vấn đề nan giải. Sau những cuộc trao đổi, hiến kế, các chiến sĩ pháo binh đã tìm ra cách giải quyết, đó là tháo rời các bộ phận pháo để khiêng vác đưa lên trận địa. Được sự nhất trí của Sư đoàn trưởng, các đồng chí pháo thủ, quân giới bắt tay ngay vào công việc tháo pháo. Các đơn vị công binh tranh thủ ngày đêm chặt cây, đánh bậc mở đường. Trung đoàn 66 cử 60 chiến sĩ khỏe tới góp sức khiêng vác pháo. Đến ngày 7 tháng 10, những cỗ pháo nặng nề đã được đưa vào trận địa an toàn, trước nòng pháo là hình ảnh những lô cốt, kho tàng, trận địa phía địch đã lọt vào tầm ngắm. 10 giờ sáng ngày 12 tháng 10 năm 1972, Sư đoàn trưởng ra lệnh nổ súng. Hai trận địa pháo Đ.74 và trận địa pháo 105mm đặt ở Đắk Mót bắt đầu bắn phá các mục tiêu bên trong căn cứ. Đạn pháo của ta rơi trúng khu thông tin, sở chỉ huy, trận địa pháo, căn cứ địch, lửa khói bốc lên mù mịt. Phối hợp với pháo tầm xa, 2 khẩu 105mm đặt trên điểm cao 755 và 976 ở phía nam căn cứ được lệnh bắn. Đạn pháo 105mm bắn thẳng lần lượt phá nát những công sự, lô cốt ở tuyến ngoài. Tiếng nổ và sức công phá của đạn pháo lớn bắn thẳng làm cho quân địch ở sườn phía nam không chịu nổi, chúng hốt hoảng chạy dạt sang sườn phía bắc. Lúc này hai khẩu pháo 85mm nòng dài đặt trên ngọn Ngọc Pếch bắt đầu nã đạn vào những lô cốt địch. Pháo binh ta đánh giỏi, bắn trúng giáng đòn phủ đầu mãnh liệt. Chớp thời cơ quân địch đang hoang mang, rối loạn, các chiến sĩ bộ binh, đặc công ôm mìn, bộc phá xông lên mở cửa mở, đánh chiếm lô cốt đầu cầu. Cuộc chiến đấu ở khu A và khu B diễn ra quyết liệt, chiến sĩ ta giành giật với dịch từng lô cốt, từng căn nhà. Tại khu hầm ngầm sở chỉ huy căn cứ diễn ra cuộc đấu lựu đạn kéo dài hai tiếng đồng hồ giữa các chiến sĩ Đại đội 2 Tiểu đoàn 7 với lính “biệt động biên phòng ngụy”, Khẩu đội trưởng súng phun lửa Trần Mạnh Long dùng súng phụt những luồng lửa xuống hầm ngầm. Trước sức nóng của những luồng lửa, bọn chỉ huy ngoan cố buộc phải chui ra giơ tay chịu trói.