CHIẾN THẮNG RẠCH GẦM – XOÀI MÚT HÀO KHÍ SÔNG TIỀN

Vào cuối thế kỷ XVIII, đất nước đứng trước những biến động dữ dội. Các thế lực phong kiến tranh giành quyền lực, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn. Trong hoàn cảnh ấy, quân Xiêm từ bên ngoài kéo vào Gia Định với ý đồ can thiệp và mở rộng thế lực, dựa vào sự cầu viện của Nguyễn Ánh. Một cuộc đối đầu lớn đã diễn ra trên vùng đất Nam Bộ. Và trên dòng sông Tiền hiền hòa, lịch sử đã ghi lại một chiến công vang dội: Chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút ngày 20 tháng 1 năm 1785. Cuối năm 1784, quân Xiêm tiến vào Gia Định với lực lượng rất lớn. Trước tình hình đó, quân Tây Sơn giao cho Nguyễn Huệ trọng trách chỉ huy lực lượng tiến vào Nam Bộ. Ông nhanh chóng đưa quân vượt biển vào Gia Định, tiến đến vùng Mỹ Tho để trực tiếp nắm tình hình và chuẩn bị một trận quyết chiến. Nguyễn Huệ hiểu rằng muốn đánh thắng một lực lượng đông và mạnh trên sông nước, không thể chỉ dựa vào sức mạnh mà phải biết chọn đúng địa điểm, tạo thế trận bất ngờ và đánh vào điểm yếu của đối phương.

Sau khi khảo sát địa hình, Nguyễn Huệ lựa chọn khúc sông từ Rạch Gầm đến Xoài Mút, thuộc vùng Mỹ Tho xưa, nay thuộc xã Kim Sơn, tỉnh Tiền Giang, làm nơi quyết chiến. Đây là một đoạn sông có địa hình thuận lợi cho việc bố trí trận địa phục kích. Quân Tây Sơn bí mật bố trí lực lượng trên sông, hai bên bờ và tại các cù lao. Những chiến thuyền được giấu kín, pháo binh sẵn sàng chờ hiệu lệnh. Tất cả tạo thành một thế trận mà quân địch khó có thể nhận biết. Đêm 19, rạng sáng ngày 20 tháng 1 năm 1785, đoàn chiến thuyền của quân Xiêm tiến vào khu vực Rạch Gầm – Xoài Mút. Trong màn đêm trên dòng sông Tiền, quân Tây Sơn kiên nhẫn chờ đợi. Khi đội hình địch lọt sâu vào trận địa, hiệu lệnh công kích vang lên. Từ Rạch Gầm và Xoài Mút, các đội chiến thuyền Tây Sơn bất ngờ xuất hiện, chặn đầu, khóa đuôi, dồn đoàn thuyền địch vào giữa trận địa. Cùng lúc đó, pháo binh từ hai bên bờ và các vị trí trên cù lao đồng loạt nổ súng. Tiếng đại bác vang dội trên mặt sông, những chiến thuyền Xiêm bị đánh chìm, đội hình quân địch nhanh chóng rối loạn. Các chiến thuyền Tây Sơn từ những vị trí mai phục đồng loạt xông ra, chia cắt và tiêu diệt từng bộ phận quân Xiêm – Nguyễn.

Trận đánh diễn ra quyết liệt và kết thúc trong thời gian rất ngắn. Gần 5 vạn quân Xiêm – Nguyễn bị tiêu diệt, hơn 300 chiến thuyền Xiêm bị đánh chìm theo các tư liệu được công bố nhân dịp kỷ niệm 240 năm chiến thắng. Một lực lượng xâm lược đông đảo đã bị đánh tan bởi một thế trận phục kích được chuẩn bị công phu và sự chỉ huy tài tình của Nguyễn Huệ. Chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút không chỉ là một trận thủy chiến lớn mà còn là một chiến thắng có ý nghĩa quyết định trong việc đánh bại cuộc xâm lược của quân Xiêm vào Gia Định. Chiến thắng cho thấy tài năng quân sự đặc biệt của Nguyễn Huệ: biết dựa vào địa hình, phát huy sức mạnh của quân thủy, kết hợp hỏa lực với phục kích, đồng thời tận dụng sự ủng hộ của nhân dân địa phương. Báo Nhân Dân đánh giá đây là một dấu mốc sáng chói trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc.

Đặc biệt, chiến thắng ấy còn mang trong mình hào khí của người dân vùng sông nước Nam Bộ. Những người dân bình dị đã góp sức người, sức của, lương thực và thông tin để nghĩa quân có điều kiện chiến đấu. Phía sau một trận đánh vang dội không chỉ có người chỉ huy tài ba, mà còn có sức mạnh của cả cộng đồng cùng hướng về một mục tiêu chung: bảo vệ quê hương, đất nước. Hơn hai thế kỷ đã trôi qua, dòng sông Tiền hôm nay vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng trù phú. Nhưng dưới lớp phù sa bình yên ấy dường như vẫn còn vọng lại âm vang của một đêm lịch sử. Rạch Gầm – Xoài Mút không chỉ là tên một chiến thắng; đó còn là biểu tượng của trí tuệ, lòng quả cảm và sức mạnh đoàn kết của dân tộc Việt Nam.

Với người dân Tiền Giang, chiến thắng năm xưa càng trở nên gần gũi và thiêng liêng. Khu di tích Chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút ngày nay là nơi lưu giữ ký ức về trận thủy chiến lịch sử, đồng thời là địa chỉ giáo dục truyền thống cho các thế hệ trẻ. Mỗi lần nhắc đến Rạch Gầm – Xoài Mút là một lần chúng ta nhớ về Nguyễn Huệ – người anh hùng áo vải, nhớ về một thời hoa lửa và càng thêm trân trọng giá trị của hòa bình hôm nay. Hào khí Rạch Gầm – Xoài Mút đã trở thành một phần của hào khí dân tộc: từ dòng sông năm ấy, ngọn lửa yêu nước được truyền lại cho hôm nay và mai sau./.