Chiến thắng Sông Lô

Chiến thắng Sông Lô: Bản hùng ca bất diệt

Giữa những ngày tháng khốc liệt của mùa thu năm 1947, trên dòng Sông Lô hùng vĩ, quân và dân ta đã lập nên một chiến công vang dội, khắc sâu vào trang sử vàng của dân tộc. Bằng ý chí kiên cường và lòng yêu nước cháy bỏng, những người lính và người dân Việt Bắc đã đồng lòng chiến đấu, bẻ gãy một trong ba gọng kìm tiến công bằng đường thủy của thực dân Pháp trong Chiến dịch Việt Bắc Thu – Đông 1947. Trên mặt sông cuộn sóng, giữa khói lửa và tiếng súng vang dội núi rừng, những đoàn tàu chiến của địch lần lượt bị đánh chặn, bị đẩy lùi, khiến âm mưu tiến sâu vào căn cứ địa Việt Bắc nhằm tiêu diệt cơ quan đầu não kháng chiến của ta hoàn toàn thất bại.

Năm 1947, sau khi chiếm được một số vùng đồng bằng và trung du Bắc Bộ, thực dân Pháp nuôi tham vọng nhanh chóng kết thúc cuộc chiến bằng một đòn quyết định. Chúng mở cuộc tấn công lớn lên Việt Bắc, nơi đặt cơ quan đầu não của cách mạng, với mục tiêu tiêu diệt quân chủ lực và phá vỡ căn cứ kháng chiến.

Kế hoạch của chúng được triển khai theo hai gọng kìm lớn: một mũi tiến theo đường số 4 từ phía Đông, và một mũi theo Sông Lô từ phía Tây. Những đoàn tàu chiến, ca nô cùng máy bay yểm trợ rầm rộ ngược dòng sông tiến vào Việt Bắc, tưởng như có thể nhanh chóng bóp nghẹt căn cứ kháng chiến của ta.

Nhưng quân và dân ta đã sớm chuẩn bị cho cuộc đối đầu ấy. Theo chỉ thị của Trung ương Đảng ngày 15/10/1947, toàn quân và toàn dân quyết tâm “phá tan cuộc tấn công mùa đông của giặc Pháp”. Các lực lượng chủ lực và dân quân du kích ở Phú Thọ, Tuyên Quang, Vĩnh Phúc và Yên Bái đã phối hợp chặt chẽ, xây dựng trận địa phục kích dọc hai bờ sông.

Trận địa pháo binh được bố trí tại Chí Đám thuộc Đoan Hùng. Tại đây, quân ta lần đầu áp dụng chiến thuật táo bạo “đặt gần, bắn thẳng”, sẵn sàng chờ đợi đoàn tàu địch lọt vào trận địa. Nhân dân địa phương cũng góp sức vào trận đánh: người thì vận chuyển lương thực, người chuẩn bị trống mõ, người thậm chí sơn đen quả bưởi thả xuống sông giả làm thủy lôi để đánh lừa kẻ thù.

Ngày 24/10/1947, đoàn tàu chiến Pháp gồm 5 chiếc từ Tuyên Quang xuôi dòng Sông Lô để tiếp viện cho quân đang bị ta chặn đánh ở Khoan Bộ. Khi tới Chí Đám – Đoan Hùng, chúng bất ngờ lọt vào trận địa phục kích của quân ta.

Tiếng pháo bất ngờ vang lên giữa núi rừng. Những loạt đạn pháo từ bờ sông dội xuống đội hình tàu địch. Trận chiến kéo dài gần 6 giờ vô cùng ác liệt. Cuối cùng, quân ta đã bắn chìm 2 tàu chiến lớn, bắn cháy và làm hư hỏng 3 chiếc khác, tiêu diệt khoảng 350 lính Pháp cùng nhiều vũ khí, trang bị quân sự.

Sau thất bại nặng nề ấy, lực lượng Pháp đóng ở Tuyên Quang rơi vào hoang mang. Không thể tiếp tục tiến sâu, chúng buộc phải rút lui theo Sông Lô về Việt Trì vào tháng 11/1947.

Nhưng trên đường rút chạy, quân Pháp vẫn tiếp tục bị phục kích. Ngày 24/11/1947, khi tàu địch quay lại khu vực Chí Đám, chúng trúng trận địa thủy lôi và hỏa lực của quân ta. Một tàu chở sĩ quan bị bắn cháy, hơn 100 lính Pháp chết chìm theo dòng nước.

Tính chung trên mặt trận Sông Lô – Thu Đông 1947, quân ta đã tiêu diệt hơn 1.000 quân địch, đánh chìm 10 tàu chiến và 1 ca nô, bắn rơi 1 thủy phi cơ, thu nhiều vũ khí và trang bị quân sự.

Những chiến công ấy đã bẻ gãy hoàn toàn gọng kìm đường thủy của quân Pháp trong cuộc tấn công lên Việt Bắc.

Được chứng kiến những trận đánh oanh liệt của quân và dân ta tiêu diệt giặc Pháp trong chiến thắng Thu-Đông 1947, với khí thế hừng hực cách mạng của quân và dân ta, nhạc sĩ Văn Cao - "người nghệ sĩ tài ba xuất chúng" (Đại tướng Võ Nguyên Giáp viết năm 1995 lưu bút tại gia đình cố nhạc sĩ Văn Cao) - đã dựng nên cảnh sông Lô vừa hùng tráng vừa trữ tình thơ mộng...
Sông Lô sóng ngàn Việt Bắc bãi dài ngô lau núi rừng âm u
Thu ru bến sóng vàng từng nhà mơ biếc chìm một màu khói thu
Sông Lô sóng ngàn kháng chiến cháy bờ lau thưa đã tàn thôn trang
Ai qua bến nắng hồng lặng nhìn màu nước Lô xưa…
Qua giai điệu và ca từ tuyệt đẹp của bản trường ca, chúng ta cảm nhận được hào khí của chiến thắng Sông Lô. Chúng ta sống lại những giờ phút lịch sử với các chiến sĩ Sông Lô:
… "Chiến sĩ Sông Lô thân rừng áo sương đang ca rằng:
Giờ mồ thực dân sóng lấp cát vàng
Chiến sĩ Sông Lô oai hùng đấu tranh gào kêu vang sóng
Đây giặc Pháp tàn trong căm gan toàn dân…
Chúng ta gặp lại những người dân Sông Lô chất phác, khi giặc đến đã vùng lên đánh giặc, khi giặc thua lại trở về dựng lại cuộc sống bình yên.
… Trên dòng sông trở về đoàn người
Reo mừng vui trên sóng nước biếc
Trôi đầy sông bao đám xác thù
Dân hân hoan nghe sóng reo vi vi xa xa…
… Vui hát ca hòa, vui hát ca hòa
Dân buông lưới, Phan Lương trôi bóng thuyền
Lều dựng lên ven sông, bóng người sầm uất bến Then…
Chiến thắng sông Lô đã làm tên tuổi của dòng sông sống mãi với lịch sử của dân tộc.

Lời kết:

Dòng Sông Lô hôm nay vẫn chảy êm đềm qua những bãi ngô, bãi lúa xanh mướt. Nhưng trong ký ức của lịch sử, nơi đây từng là chiến trường rực lửa của mùa thu năm 1947.

Chiến thắng Sông Lô không chỉ đánh chìm những con tàu chiến của quân Pháp, mà còn đánh chìm cả tham vọng “đánh nhanh thắng nhanh” của kẻ xâm lược. Nó góp phần bẻ gãy gọng kìm phía Tây của cuộc tấn công Việt Bắc, bảo vệ vững chắc căn cứ địa cách mạng và cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến.

Quan trọng hơn, chiến thắng ấy đã thắp lên niềm tin mạnh mẽ trong lòng nhân dân cả nước. Từ hai bờ sông Lô, tinh thần đoàn kết quân – dân như một ngọn lửa lan tỏa khắp núi rừng Việt Bắc.

Năm tháng có thể trôi qua, nhưng âm vang của những trận pháo năm ấy vẫn còn vọng lại trong lịch sử. Chiến thắng Sông Lô mãi mãi là bản anh hùng ca của lòng yêu nước, của ý chí quật cường và của sức mạnh nhân dân Việt Nam trong cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do.