Chiến thắng Thượng Lào - Biểu tượng của liên minh đoàn kết chiến đấu Việt - Lào

Thượng Lào là một địa bàn chiến lược quan trọng, được coi là hậu phương an toàn của thực dân Pháp. Sau thắng lợi của Chiến dịch Tây Bắc 1952, vùng giải phóng của cách mạng Việt Nam được mở rộng tới sát Thượng Lào, tạo điều kiện thuận lợi cho cách mạng hai nước đẩy mạnh phối hợp tiến công địch.

Liên quân Việt - Lào giành thắng lợi có ý nghĩa chiến lược trên chiến trường Thượng Lào

Sau một thời gian khẩn trương chuẩn bị, chủ động và tinh thần, ý chí quyết tâm cao, Chiến dịch Thượng Lào diễn ra từ ngày 13-4 đến ngày 3-5-1953. Phát hiện các đại đoàn chủ lực của ta tiến sang Thượng Lào, đêm ngày 12-4-1953, quân Pháp tổ chức rút toàn bộ lực lượng khỏi Sầm Nưa để tránh nguy cơ bị tiêu diệt. Trước tình hình đó, Bộ Chỉ huy Chiến dịch kịp thời thay đổi kế hoạch tác chiến từ tiến công địch trong công sự vững chắc sang đánh vận động truy kích địch rút chạy. Ngày 13-4, liên quân Việt - Lào trên hướng chủ yếu bắt đầu tổ chức truy kích địch; đồng thời lực lượng ở hướng thứ yếu tập trung đánh mạnh trên Đường số 7, không cho địch chạy thoát về Cánh Đồng Chum.

Đêm 13-4, quân ta đuổi kịp và tiêu diệt bộ phận cuối của địch ở Mường Hàm, bắt toàn bộ lực lượng cầm đầu ngụy quyền tỉnh Sầm Nưa. Ngày 14-4, tổ chức đánh địch ở Nà Noọng (cách Sầm Nưa 30km), diệt và bắt gần 300 quân. Ngày 16-4, quân ta đuổi kịp bộ phận đi đầu của địch ở Húa Mường (cách Sầm Nưa 60km), tiêu diệt và làm tan rã 4 đại đội và tiếp tục đuổi địch đến sát Cánh Đồng Chum. Hướng Đường số 7, ta bao vây tiến công Noọng Hét, buộc địch rút chạy khỏi Bản Ban, Xiêng Khoảng về Cánh Đồng Chum. Hướng Phông Xa Lỳ - Mường Sài, ta giải phóng Mường Ngòi, Bản Sẻ, Pắc Sàng, Nậm Bạc, uy hiếp Luông Pha Băng. Bộ Chỉ huy quân Pháp ở Đông Dương chỉ đạo Bộ Chỉ huy quân viễn chinh Pháp ở Bắc Bộ đưa lực lượng từ Bắc Việt Nam sang Lào, gấp rút xây dựng phòng tuyển bảo vệ Luông Pha Băng và Cánh Đồng Chum. Ngày 2 và 3-5-1953, Bộ Chỉ huy Chiến dịch tổ chức hội nghị tổng kết chiến dịch tại Sầm Nưa. Chiến dịch Thượng Lào kết thúc thắng lợi.

Sau 3 tuần vận động tiến công, truy kích địch, ta đã loại khỏi vòng chiến đấu khoảng 2.800 quân địch (1/5 tổng số quân địch ở Lào), đánh tan 3 tiểu đoàn và 3 đại đội ở Sầm Nưa, 8 đại đội ở khu vực sông Nậm Hu và hàng trăm địch ở Mặt trận Đường 7 - Xiêng Khoảng; giải phóng 5 vị trí và bức rút 25 vị trí khác; giải phóng khoảng 40.000km²[2], gồm toàn bộ tỉnh Sầm Nưa, một phần tỉnh Xiêng Khoảng và một số huyện dọc sông Nậm Hu thuộc các tỉnh Luông Pha Băng và Phông Xa Lỳ.

Chiến thắng Thượng Lào 1953 thể hiện tình đoàn kết chiến đấu gắn bó giữa quân và dân hai nước Việt - Lào, góp phần quan trọng trong việc mở rộng địa bàn đứng chân cho lực lượng kháng chiến Lào, nối liền vùng giải phóng và tạo thế chiến lược có lợi cho cách mạng hai nước, buộc lực lượng cơ động của Pháp trên chiến trường Bắc Đông Dương phải bị động đối phó. Đây là chiến dịch vận động truy kích dài ngày và lớn nhất của Quân đội nhân dân Việt Nam phối hợp với lực lượng vũ trang cách mạng Lào kể từ ngày đầu kháng chiến chống Pháp. Thắng lợi của chiến dịch khẳng định sức mạnh của liên minh chiến đấu, tình hữu nghị đoàn kết đặc biệt giữa hai dân tộc Việt Nam - Lào; tạo tiền đề cho sự phối hợp chiến đấu giữa quân đội và nhân dân hai nước ngày càng chặt chẽ, hiệu quả, đưa sự nghiệp kháng chiến chống thực dân Pháp của hai dân tộc vững bước tiến lên giành thắng lợi hoàn toàn.