Chiến thắng Việt Bắc Thu-Đông 1947 - Bước trưởng thành của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam

Với tham vọng giành thắng lợi quyết định để sớm chấm dứt chiến tranh xâm lược bằng chiến lược “đánh nhanh, thắng nhanh”, Thu-Đông năm 1947, thực dân Pháp mở cuộc hành quân tiến công lên Việt Bắc, với mục tiêu đầy tham vọng là tiêu diệt cơ quan lãnh đạo kháng chiến, đánh quỵ bộ đội chủ lực Việt Nam, triệt phá căn cứ địa Việt Bắc, khóa chặt biên giới Việt-Trung.

Phía ta, chiến dịch do Bộ tổng chỉ huy trực tiếp chỉ huy, đồng chí Võ Nguyên Giáp được chỉ định là Chỉ huy trưởng.

Lực lượng tham gia gồm 7 trung đoàn bộ binh của Bộ và các khu 1, 10, 12, cùng với 30 đại đội độc lập và dân quân du kích 5 tỉnh: Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang.

Ngày 7-10-1947, Pháp huy động lực lượng hơn 10.000 quân, gồm 5 trung đoàn bộ binh, 3 tiểu đoàn dù, 2 tiểu đoàn pháo binh, 2 tiểu đoàn công binh, 3 đại đội cơ giới, 2 phi đội máy bay (40 chiếc), 3 thủy đội (40 tàu, xuồng), hình thành hai gọng kìm kẹp chặt căn cứ địa Việt Bắc, trọng điểm càn quét là khu tam giác Bắc Kạn - Chợ Đồn - Chợ Mới.

Lúc đầu, do phán đoán chưa đúng hướng tiến công của địch, ta bị bất ngờ và chịu một số tổn thất. Cụ Nguyễn Văn Tố, Trưởng ban Thường trực Quốc hội bị địch sát hại.

Ngày 13-10, Bộ tổng chỉ huy nhận được bản kế hoạch tiến công Việt Bắc của địch, từ chiếc máy bay bị ta bắn rơi ở Cao Bằng ngày 9-10. Bộ tổng chỉ huy quyết định điều chỉnh phương án tác chiến, tổ chức lại lực lượng: đưa các đại đội độc lập về các địa phương, phát động chiến tranh du kích rộng khắp, sử dụng hình thức tác chiến chủ yếu là đánh phục kích để tiêu hao, tiêu diệt từng bộ phận quân cơ động của địch, phối hợp và tạo điều kiện cho các tiểu đoàn tập trung đánh những trận vừa và lớn; lập 3 mặt trận: Sông Lô-đường 2, Bắc Kạn-đường 3, đường 4; đánh mạnh ở sông Lô và đường 4, tiến tới ngăn chặn từng gọng kìm của địch.

Thực hiện chủ trương đó, quân đội ta đã tổ chức và giành nhiều thắng lợi trong các trận đánh nổi tiếng, như: Bông Lau (30-10); Chợ Đồn (21-10); Sông Lô (23, 24-10 và 10-11-1947)… Do chịu nhiều tổn thất, từ ngày 21-11, địch bắt đầu bí mật rút quân khỏi Việt Bắc.

Ta kịp thời tổ chức lực lượng đánh địch trên nhiều hướng, như: Tập kích đồn Phủ Thông (30-11), phục kích nhiều trận ở Sơn Dương, Bình Ca, Đèo Khế, Phan Lương, Đèo Giàng (15-12)...

Ngày 20-12-1947, chiến dịch kết thúc thắng lợi. Quân và dân ta đã loại khỏi vòng chiến đấu hơn 7.200 quân địch, bắn rơi 18 máy bay, đánh chìm 54 tàu, xuồng, phá hủy 255 xe quân sự, thu 25 pháo (20mm đến 105mm), hơn 2.000 súng bộ binh.

Bước trưởng thành của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam

Chiến dịch Việt Bắc là thắng lợi đầu tiên của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam trong kháng chiến chống thực dân Pháp. Ta đã bẻ gãy, đập tan mục tiêu tiến công của thực dân Pháp lên Việt Bắc, tạo ra sự thay đổi trong tương quan lực lượng giữa ta và địch; làm thất bại hoàn toàn chiến lược “đánh nhanh, thắng nhanh” của thực dân Pháp, buộc chúng phải chuyển sang đánh lâu dài.

Với thắng lợi của chiến dịch, cơ quan đầu não kháng chiến và căn cứ địa Việt Bắc được bảo vệ an toàn, sức mạnh chiến đấu của bộ đội chủ lực được nâng cao, phát triển lên một bước mới, đánh dấu một mốc quan trọng trong lịch sử nghệ thuật chiến dịch Việt Nam. Lần đầu tiên Quân đội ta vận dụng thành công nghệ thuật chiến dịch “tiến công trong phản công trên địa hình rừng núi”.

Bằng lối đánh này, ta không những tránh được chỗ mạnh của địch, mà còn từng bước vô hiệu hóa, tiến tới bẻ gãy từng “gọng kìm” của chúng. Trong chiến dịch, ta đã kết hợp giữa bộ binh với pháo binh, công binh đánh trên sông, nhằm vào các đơn vị nhỏ của địch đang cơ động hoặc tạm dừng, tiêu diệt từng bộ phận quân địch, gây cho chúng những tổn thất nghiêm trọng, tiến tới giành thắng lợi quyết định, đưa cuộc kháng chiến chuyển sang giai đoạn mới.