Chiến tích cuối cùng trước giờ hòa bình

Nhập ngũ năm 1971 vào Tiểu đoàn 172 (Quân chủng Phòng không - Không quân), chàng trai trẻ Nguyễn Văn Thoa khi ấy được huấn luyện sử dụng loại tên lửa vác vai cải tiến A72 do Liên Xô viện trợ. Đây là loại vũ khí áp dụng nguyên lý đầu dò tầm nhiệt, đòi hỏi người bắn phải cực kỳ bình tĩnh vì quả pin của tên lửa chỉ có thể kích hoạt, ngắm bắn mục tiêu trong vòng vỏn vẹn 60 giây; quá thời gian đó đạn sẽ hỏng.

Trong suốt những năm tháng chiến đấu từ Bình Long, Tây Ninh cho đến chiến dịch Hồ Chí Minh, ông Thoa đã lập kỷ lục vô tiền khoáng hậu khi hạ gục 12 chiếc máy bay địch bằng loại vũ khí cực khó này. Nhưng trận đánh đáng nhớ nhất cuộc đời ông lại diễn ra vào buổi sáng lịch sử ngày 30/04/1975.

Lúc đó là khoảng 9 giờ 30 phút sáng, đơn vị của ông Thoa đang chốt chặn tại xã Tân Thới Hiệp, huyện Hóc Môn (phía Bắc sân bay Tân Sơn Nhất). Giữa lúc quân ta đang rầm rộ tiến vào trung tâm Sài Gòn, một chiếc máy bay vận tải hạng nặng C-130 của địch bất ngờ cất cánh, hung hãn gầm rú trên bầu trời nhằm mở đường máu tháo chạy và oanh tạc vào đội hình tiến quân của ta.

Nhận lệnh tiêu diệt, ông Thoa nhanh chóng vác bệ phóng nặng hơn 15kg lên vai, giữ tư thế đón đầu luồng khí xả từ đuôi máy bay. Chỉ mất vài mươi giây cân não để đầu dò bắt được tín hiệu nhiệt, ông siết cò. Quả tên lửa A72 lao vút lên không trung, kéo theo một vệt khói dài và đâm thẳng vào chiếc C-130. Một tiếng nổ lớn vang trời, chiếc máy bay bốc cháy ngùn ngụt rồi đâm sầm xuống đất.

Chỉ gần hai tiếng sau đó, vào lúc 11 giờ 30 phút, lá cờ giải phóng tung bay trên nóc Dinh Độc Lập. Chiếc C-130 mà xạ thủ Nguyễn Văn Thoa bắn rơi chính thức đi vào lịch sử với tư cách là chiếc máy bay cuối cùng của quân đội Mỹ - Ngụy bị bắn hạ trong chiến tranh Việt Nam.