Chiến tranh biên giới phía Bắc 1979: Nhìn thẳng lịch sử để gìn giữ hòa bình

Ngày 17/2/1979, chiến tranh bùng nổ dọc tuyến biên giới phía Bắc khi lực lượng Trung Quốc đồng loạt tiến công vào sáu tỉnh biên giới Việt Nam. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, quan hệ Việt – Trung đã trải qua nhiều bước điều chỉnh, đặc biệt sau khi bình thường hóa năm 1991. Hai nước lựa chọn gác lại quá khứ, hướng tới tương lai hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển. Nhưng “gác lại” không đồng nghĩa với lãng quên.

Sự thật cần được gọi đúng tên

Trước hết, cần khẳng định: những gì diễn ra từ ngày 17/2/1979 và kéo dài suốt một thập niên sau đó là một cuộc chiến tranh xâm lược có tính toán, được chuẩn bị kỹ lưỡng về lực lượng và kế hoạch. Việc gọi đó là “phản công tự vệ” không thể che mờ bản chất của hành động quân sự quy mô lớn diễn ra trên lãnh thổ Việt Nam.

Với Việt Nam, đó là cuộc chiến tranh vệ quốc. Những người lính tuổi mười tám, đôi mươi đã đứng lên bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ – những giá trị thiêng liêng không thể đánh đổi. Nhân dân Việt Nam yêu chuộng hòa bình, nhưng hòa bình không bao giờ được xây dựng trên sự khuất phục.

Chiến sự không kết thúc trong một tháng. Dù phía Trung Quốc tuyên bố rút quân ngày 18/3/1979, xung đột vẫn âm ỉ, dai dẳng đến năm 1989 mới thực sự chấm dứt. Suốt mười năm ấy, các tỉnh biên giới phía Bắc gánh chịu tổn thất nặng nề về người và của; làng mạc, trường học, công trình dân sinh bị tàn phá; nhiều vụ thảm sát đã để lại nỗi đau dài lâu cho cộng đồng.

Về phía Trung Quốc, xét trên bình diện quân sự và ngoại giao, cuộc chiến này không mang lại thắng lợi. Dư luận quốc tế thời điểm đó phần lớn phản đối hoặc bày tỏ thái độ không đồng tình, kêu gọi chấm dứt xung đột.

Nhắc lại để tri ân, không để hằn thù

Lịch sử không phải để khoét sâu oán hận, càng không phải để che giấu hay bóp méo. Nhắc lại cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc là để tri ân những người đã ngã xuống, để nhắc nhở các thế hệ sau về cái giá của độc lập – hòa bình, và để khẳng định tư thế đàng hoàng, sòng phẳng của một quốc gia có chủ quyền.

Nói đúng lịch sử là cách tốt nhất để đẩy lùi xuyên tạc, để thế hệ trẻ hiểu rằng hòa bình hôm nay không tự nhiên mà có. Nhìn thẳng vào quá khứ giúp chúng ta rút ra bài học: giữ hòa hiếu nhưng không nhu nhược; hợp tác nhưng không mơ hồ; chủ động bảo vệ lợi ích quốc gia trong mọi hoàn cảnh.

Bài học cho hiện tại và tương lai

Lịch sử, suy cho cùng, luôn công bằng. Điều gì đã xảy ra sẽ được đặt lên bàn cân của thời gian. Ôn lại cuộc chiến biên giới 1979 không phải để “gặm nhấm quá khứ”, mà để hướng tới tương lai: một tương lai hòa bình, hữu nghị và hợp tác bền vững, dựa trên tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau.

Quan hệ Việt Nam với nhiều quốc gia từng là đối thủ trong lịch sử đã chứng minh một điều: không quên sự thật nhưng cũng không dùng quá khứ để nuôi dưỡng hận thù. Đó là bài học quý giá cho đường lối đối ngoại trong một thế giới đầy biến động.

Sòng phẳng với lịch sử không phải để kích động thù hằn. Đó là cách ứng xử chín chắn của một dân tộc từng trải qua chiến tranh, hiểu rõ giá trị của hòa bình và đủ bản lĩnh để bước tiếp, ngẩng cao đầu.