CHIẾN TRANH NHÌN TỪ MỘT LÀNG NHỎ
Từ góc nhìn của một người lính và một người dân làng, chiến tranh hiện lên không phải bằng bản đồ lớn hay những chiến dịch vang dội, mà bằng từng mái nhà, từng luống khoai và sinh mạng của những con người bình dị.
Với nhiều người, chiến tranh là những chiến dịch lớn, là bản đồ với mũi tên đỏ xanh chằng chịt. Nhưng với ông Võ Ngọc Thanh, chiến tranh bắt đầu từ một làng nhỏ ven sông, nơi mỗi con đường, mỗi hàng tre đều gắn với ký ức đời người.
Làng Thủy Triều trước chiến tranh cũng như bao làng quê khác: sáng ra đồng, chiều về bếp lửa, tối nghe tiếng côn trùng rả rích. Khi giặc đến, chiến tranh không ập xuống bằng những khẩu hiệu, mà bằng nỗi lo rất thật: nhà có bị đốt không, con có bị bắt không, ruộng có còn cấy được không.
Ông Thanh khi ấy còn rất trẻ. Nhưng từ lúc cầm súng, ông hiểu rằng mình không chỉ chiến đấu cho một mục tiêu chung chung, mà cho từng mái nhà cụ thể trong làng. Mỗi khi đào thêm một đoạn giao thông hào, ông lại nghĩ đến người già và trẻ nhỏ sẽ trú ẩn ở đó khi pháo bắn.
Chiến tranh nhìn từ làng nhỏ là những buổi họp bí mật dưới ánh đèn dầu, là bát cơm chia đôi cho bộ đội, là những đêm không ngủ vì lo địch càn. Không có ranh giới rõ ràng giữa người lính và người dân – tất cả đều là người trong làng.
Khi trận đánh nổ ra, tiếng súng vang lên ngay giữa nơi từng là sân phơi lúa. Khói lửa phủ lên lũy tre, lên mái tranh. Nhưng cũng chính từ nơi nhỏ bé ấy, ý chí kiên cường được hun đúc.
Ông Thanh nói rằng, nếu không nhìn chiến tranh từ làng, người ta sẽ không hiểu hết giá trị của hòa bình. Bởi mỗi tấc đất giữ được là một phần đời sống được bảo toàn.
Chiến tranh qua đi, làng vẫn còn đó. Nhưng ký ức thì ở lại, nhắc nhở rằng: lịch sử lớn được làm nên từ những ngôi làng nhỏ và những con người bình thường.
