CHIẾN TRANH NHÌN TỪ PHÍA SAU TAY LÁI

Nếu chiến tranh được nhìn từ chiến hào, đó là tiếng súng và làn đạn. Nếu nhìn từ trên cao, đó là những mũi tiến công và bản đồ tác chiến. Nhưng với ông em – Nguyễn Đức Tấng, chiến tranh được nhìn từ một góc khác: phía sau tay lái.

Ở vị trí ấy, ông không trực tiếp cầm súng xung phong, nhưng mỗi ngày đều đối mặt với cái chết. Trước mặt ông là con đường Trường Sơn ngoằn ngoèo, hai bên là rừng sâu, trên đầu là bom đạn rình rập. Sau lưng ông là hàng hóa, vũ khí, lương thực – là sinh mệnh của cả chiến trường phía trước.

Ngồi sau tay lái trong chiến tranh không giống bất kỳ công việc nào trong thời bình. Mỗi chuyến xe không chỉ là một hành trình, mà là một cuộc đánh cược. Người lái xe không biết mình có thể về đến nơi hay không, nhưng vẫn phải nổ máy, vẫn phải đi, bởi phía trước đang cần.

Ông kể rằng, khi xe bắt đầu lăn bánh, mọi giác quan đều căng ra đến mức cao nhất. Tai lắng nghe từng tiếng động lạ, mắt quan sát từng thay đổi nhỏ của mặt đường, tay giữ chặt vô lăng như thể chỉ cần buông lỏng một giây là mọi thứ sẽ sụp đổ. Trong khoảnh khắc ấy, người lái xe không được phép sợ hãi.

Chiến tranh nhìn từ phía sau tay lái là chuỗi ngày dài không có khái niệm an toàn. Ban ngày, xe phải ngụy trang, giấu kín dưới tán rừng. Ban đêm, khi bom đạn tạm lắng, xe mới lặng lẽ xuất phát. Ánh đèn bị che kín, chỉ đủ soi một đoạn đường ngắn trước mũi xe. Mỗi mét đường đi qua đều là sự tính toán cẩn trọng.

Có những đoạn đường vừa được sửa xong thì bom lại đánh sập. Người lái xe không kịp chờ lực lượng công binh, mà phải tự mình tìm cách vượt qua. Có khi phải xuống xe, lội bùn, dò từng bước, rồi mới dám cho bánh xe lăn tiếp. Mỗi lần vượt qua được một đoạn nguy hiểm, ông lại thở phào, nhưng không dám mừng lâu, vì phía trước còn vô số hiểm nguy khác.

Ông nói rằng, có những lúc ngồi trong cabin xe, nghe tiếng bom nổ rất gần, cả thân xe rung lên bần bật. Trong khoảnh khắc ấy, ông không nghĩ đến mình, mà chỉ nghĩ đến nhiệm vụ: bằng mọi giá phải giữ cho xe không bị hỏng, hàng không bị mất. Bởi nếu xe dừng lại, không chỉ một người gặp nguy hiểm, mà cả tuyến đường sẽ bị ảnh hưởng.

Chiến tranh nhìn từ phía sau tay lái còn là những giờ phút cô độc. Người lái xe nhiều khi chỉ có một mình giữa rừng sâu, không đồng đội bên cạnh, không liên lạc được với ai. Trong im lặng ấy, chỉ có tiếng động cơ và nhịp tim của chính mình. Ông bảo, có những đêm dài đến mức ông tưởng như không bao giờ kết thúc.

Có những chuyến xe đi qua vùng bị đánh phá dữ dội. Trên đường, ông thấy những chiếc xe khác bị bom phá hỏng, nằm im lặng bên vệ đường. Đó vừa là lời cảnh báo, vừa là nỗi ám ảnh. Người lái xe phải học cách nhìn những cảnh ấy mà không để tay lái run lên.

Phía sau tay lái, ông chứng kiến không ít mất mát. Có đồng đội vừa nói chuyện với ông hôm trước, hôm sau đã không còn. Có người hi sinh ngay trên cabin xe, khi chuyến hàng còn dang dở. Những hình ảnh ấy không bao giờ rời khỏi ký ức của người lính lái xe.

Nhưng chiến tranh nhìn từ phía sau tay lái không chỉ có hiểm nguy và mất mát. Ở đó còn có tình đồng đội thầm lặng. Là khi các lái xe chia nhau từng ngụm nước, từng mẩu lương khô. Là khi cùng nhau sửa xe trong đêm tối, dưới mưa bom. Là khi một chiếc xe gặp sự cố, những chiếc khác sẵn sàng dừng lại, dù biết rằng dừng lại là tăng thêm nguy hiểm.

Ông em nói rằng, chính những khoảnh khắc ấy đã giúp họ vượt qua nỗi sợ. Bởi khi ngồi sau tay lái, nếu chỉ nghĩ đến bản thân, con người sẽ không đủ can đảm để đi tiếp. Chỉ khi nghĩ đến đồng đội, đến nhiệm vụ, đến đất nước, họ mới có thể giữ tay lái vững vàng.

Sau chiến tranh, khi trở về cuộc sống đời thường, ông không còn cầm vô lăng trong bom đạn nữa. Nhưng mỗi khi nghe tiếng động cơ xe tải nổ máy, ký ức cũ lại ùa về. Ông lại thấy mình ngồi trong cabin năm xưa, trước mặt là con đường Trường Sơn hun hút, sau lưng là trách nhiệm nặng nề.

Với thế hệ hôm nay, lái xe là một công việc bình thường. Nhưng với thế hệ của ông, lái xe trong chiến tranh là một hình thức chiến đấu. Không có chiến hào, không có tuyến phòng thủ, chỉ có tay lái, động cơ và ý chí.

Nghe ông kể chuyện, em hiểu rằng chiến tranh không chỉ diễn ra nơi tiền tuyến, mà còn diễn ra trên từng cung đường, từng vòng quay bánh xe. Những người lính lái xe như ông đã âm thầm giữ cho mạch máu giao thông không bị đứt gãy, góp phần làm nên chiến thắng chung của dân tộc.

Chiến tranh nhìn từ phía sau tay lái vì thế là một góc nhìn đặc biệt – không hào nhoáng, không ồn ào, nhưng đầy hi sinh. Đó là góc nhìn của những con người lặng lẽ, đặt sinh mạng mình sau vô lăng để đất nước có ngày toàn thắng.