Chiến tranh qua góc nhìn người trẻ
Tiếp nối thế hệ những tác giả viết về chiến tranh là những người lính, hay những người đi qua cuộc chiến đã có một thế hệ những nhà văn trẻ với những tác phẩm về chiến tranh dưới cái nhìn của họ - thế hệ sinh ra và trưởng thành sau cuộc chiến. Chiến tranh trong cái nhìn của người trẻ hôm nay không chỉ là bom đạn, chết chóc… mà dường như bởi những lợi thế thuộc về thời đại, họ nhìn thấy những hiện thực khác của chiến tranh vốn ít được nói tới trong văn chương thời chiến.
Tuy nhiên, gần đây rất nhiều những nhà văn trẻ, sinh ra và lớn lên sau thời điểm thống nhất đất nước, những nhà văn thuộc thế hệ 7x, 8x, thậm chí 9x vẫn tiếp tục thử sức với mảng đề tài này. Theo nhà phê bình văn học Bùi Việt Thắng, văn học chiến tranh đã có khoảng 1 thập niên bị đứt gãy (1995 - 2005) và trở lại mạnh mẽ hơn trong thời gian gần đây. Trong số những cây bút đương đại viết về chiến tranh, không thể không nhắc đến sự xuất hiện của nhiều nhà văn thuộc thế hệ 7x, 8x, 9x với những tác phẩm thuộc thể loại truyện ngắn, tiểu thuyết được chú ý như: Nguyễn Đình Tú (Xác phàm), Phong Điệp (Chuyến đêm), Đoàn Dũng (Âm thanh của ký ức), Hồ Kiên Giang (Trên núi Tưk - cot), Trịnh Sơn (Sóng gió Ô Cấp, Những bóng người trên đất), Nguyễn Thị Kim Hòa (Đỉnh khói, Giấc mơ đá vỡ), Nguyệt Chu (Gió tháng chạp), Đinh Phương (Đợi đến lượt), Huỳnh Trọng Khang (Mộ phần tuổi trẻ, Những vọng âm nằm ngủ)…
Chiến tranh trong cái nhìn của người trẻ hôm nay không chỉ là bom đạn, chết chóc… mà dường như bởi những lợi thế thuộc về thời đại, họ nhìn thấy những hiện thực khác của chiến tranh vốn ít được nói tới trong văn chương thời chiến. Cái nhìn đa chiều gắn với bối cảnh đổi mới, rộng mở của không gian đương đại chính là cơ sở của đề tài chiến tranh trong sáng tác của các nhà văn trẻ. Họ được ủng hộ từ cái nhìn rộng mở của thời hậu chiến… Không giống như lớp nhà văn cha chú trải nghiệm trực tiếp, các nhà văn trẻ nhìn chiến tranh gián tiếp thông qua tư liệu, chuyện kể… Bởi thế, bên cạnh cái khốc liệt, nhà văn trẻ viết về chiến tranh tăng thêm những suy tư, xúc cảm, những khía cạnh khuất lấp, những diễn biến sau cuộc chiến nhưng bắt nguồn từ cuộc chiến. Dễ nhận ra trong sáng tác của họ những số phận bi kịch mà nguyên nhân khởi phát từ chiến tranh. Cái nhìn gián tiếp, có độ lùi về thời gian đã giúp các nhà văn trẻ thoát ra khỏi “từ trường” của văn học sử thi. Chiến tranh không phải là trung tâm hoặc duy nhất trong câu chuyện của họ. Chiến tranh có thể là một gợi dẫn, một nguyên cớ, một ký ức để những câu chuyện khác, những liên quan khác được trình hiện. Sự giãn cách về thời gian là một cơ hội để chiến tranh được nhìn khác hơn, kỹ hơn, đầy đủ hơn…
“Đề tài chiến tranh sẽ còn tồn hiện, can dự rất lâu vào bức tranh đời sống văn học Việt Nam. Những tác phẩm thành công viết về đề tài chiến tranh của những cây bút thế hệ 7x, 8x, 9x củng cố trong người đọc niềm tin, rằng thế hệ nhà văn không trực tiếp can dự vào chiến tranh vẫn hoàn toàn có thể viết thuyết phục về nó theo cách của mình”, nhà phê bình Bùi Việt Thắng nhấn mạnh.
