CHIẾN TRANH QUA LỜI NGƯỜI Ở LẠI

Tôi là người ở lại.

Tôi không chọn điều đó. Chiến tranh chọn giùm tôi.

Trong đơn vị ngày ấy, chúng tôi có mười bảy người. Bây giờ, nếu tính cả tôi, chỉ còn ba. Hai người kia sống ở hai đầu đất nước, ít khi gặp. Còn những người khác, họ ở lại mãi mãi ở những cánh rừng, con suối, triền đồi mà bản đồ hôm nay đã không còn ghi tên.

Người ta thường hỏi tôi:
— Bác có sợ chiến tranh không?

Tôi thường lắc đầu. Không phải vì tôi gan dạ, mà vì lúc ở trong chiến tranh, người ta không có thời gian để sợ. Chỉ khi hòa bình rồi, nỗi sợ mới bắt đầu.

Ngày ấy, chúng tôi hành quân xuyên rừng suốt mười ngày. Trời mưa dầm, cơm vắt mốc xanh, nước uống phải hứng từ lá cây. Thắng — thằng nhỏ nhất tiểu đội — vừa đi vừa lầm bầm:

— Mai mốt mà về, em thề không bao giờ vô rừng nữa.

Hải đi phía trước quay lại trêu:

— Nói vậy chứ hòa bình, tụi mình nhớ rừng cho coi.

Tôi cười:

— Nhớ cái gì? Nhớ muỗi hay nhớ đói?

Hải đáp ngay:

— Nhớ mấy thằng ngồi chửi nhau cho quên sợ.

Cả bọn cười khẽ. Trong chiến tranh, tiếng cười là thứ xa xỉ nhưng cần thiết, giống như nước uống.

Trận đánh diễn ra lúc gần sáng. Pháo rót xuống liên tục. Đất đá tung lên như mưa. Tôi nghe tiếng Thắng hét lên phía sau:

— Anh ơi, em không thấy đường!

Tôi quay lại, vừa kịp thấy một ánh chớp. Sau đó là im lặng. Thắng không kêu nữa.

Khi tôi bò tới, người nó lạnh dần trong tay tôi. Nó nhỏ con, nhẹ đến mức tôi thấy mình đang bế một đứa trẻ ngủ quên.

Tôi gọi tên nó nhiều lần. Không có câu trả lời.

Trong chiến tranh, người chết không kịp nói lời cuối. Người sống cũng không kịp khóc.

Sau trận đó, Hải trầm hẳn đi. Đêm nào cũng ngồi lặng, nhìn về phía rừng tối. Một lần, Hải đưa tôi mảnh giấy gấp kỹ:

— Nếu có chuyện gì… anh gửi về cho má em.

Tôi gắt:

— Đừng nói bậy.

Hải cười, giọng rất nhẹ:

— Em không sợ chết. Em chỉ sợ… không ai nhớ.

Ba ngày sau, tôi gấp mảnh giấy ấy lại lần nữa, cho vào túi áo. Lần này, tôi không trả lại được nữa.

Hòa bình đến vào một buổi sáng rất yên. Không có tiếng súng. Không có tiếng hét. Chỉ có sự trống rỗng. Tôi đứng giữa sân đơn vị, nhìn những người còn sống bắt tay nhau, mà trong đầu chỉ hiện lên gương mặt những người không còn.

Người ta nói:
— Thế là hết chiến tranh rồi.

Nhưng với tôi, nó chưa bao giờ kết thúc.

Tôi trở về làng. Người ta mừng cho tôi. Họ hỏi tôi đánh giặc ra sao, lập công thế nào. Tôi không biết trả lời sao cho đúng. Tôi chỉ nhớ rõ những cái tên, những khuôn mặt, những câu nói dở dang.

Đêm nào tôi cũng mơ thấy họ.

Thắng đứng đó, vẫn gầy, vẫn trẻ, hỏi tôi:
— Anh ơi, về tới nhà chưa?

Hải ngồi cạnh, cười:
— Nhớ gửi thư cho má em chưa?

Tôi tỉnh dậy, mồ hôi ướt lưng, tim đập như vừa chạy qua rừng.

Bây giờ tôi đã già. Mỗi sáng tôi pha một ấm trà. Tôi rót nhiều hơn một ly. Tôi nói chuyện một mình, nhưng tôi biết mình không cô đơn.

Tôi nói với họ:
- Tôi sống tiếp rồi. Tôi sống thay cả phần của mấy cậu nữa.

Có những ngày tôi tự hỏi: tại sao người ở lại là tôi? Tôi không tìm được câu trả lời. Có lẽ chiến tranh không cần lý do.

Nếu ai đó hỏi tôi chiến tranh là gì, tôi sẽ nói:

- Chiến tranh không chỉ là bom đạn. Chiến tranh là khi người ở lại phải mang theo ký ức của những người không thể già đi, suốt phần đời còn lại.

Và nếu có ai hỏi tôi vì sao tôi vẫn kể lại, tôi sẽ đáp:

- Vì chừng nào còn được nhắc tên, họ vẫn chưa biến mất hoàn toàn.

Tôi là người ở lại.
Và đây là cuộc chiến tôi phải đi đến hết đời mình.