Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, cách mạng Việt Nam giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc chớp thời cơ giành chính quyền

Trên cơ sở dự báo về các xu hướng phát triển chủ yếu trong quan hệ quốc tế, những thay đổi trong chính sách của các nước lớn đối với việc giải quyết các vấn đề trên thế giới, trong đó có Việt Nam, Hồ Chí Minh luôn giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc, xác định đối tượng bạn hay thù, phân hóa và tập hợp lực lượng tranh thủ sự đồng tình ủng hộ của quốc tế cho phong trào cách mạng Việt Nam. Từ đó thấy rõ cơ hội và thách thức để đề ra chính sách phù hợp trong từng thời điểm, kịp thời thúc đẩy cách mạng tiến lên.

Ngày 09/5/1945, phát xít Đức đầu hàng đồng minh vô điều kiện, quân Nhật ở Đông Dương hoảng loạn. Trưa ngày 13/8/1945, Nhật Hoàng tuyên bố đầu hàng các lực lượng Đồng minh trên sóng phát thanh của Nhật Bản. Hồ Chí Minh nhận thấy thời cơ “ngàn năm có một” của cách mạng đã đến với dân tộc chúng ta, “dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải giành cho được tự do độc lập!”. Ngày 16/8, Hồ Chí Minh chủ trì Đại hội Đại biểu Quốc dân và thông qua Mười chính sách lớn của Việt Minh. Tại Đại hội, Người nêu ra chủ trương “lãnh đạo quần chúng nhân dân nổi dậy tước vũ khí của Nhật trước khi quân Đồng minh vào Đông Dương, giành lấy chính quyền từ tay Nhật, đứng ở địa vị làm chủ nước mình mà tiếp đón quân Đồng minh vào giải giáp quân Nhật trên đất Đông Dương”(13). Người nhấn mạnh: “Không phải Nhật đầu hàng Đồng minh là nước ta tự nhiên được độc lập đâu. Sẽ còn nhiều gay go, trở ngại. Ta phải kiên quyết, khôn khéo để tránh những sự không lợi cho ta”(14). Sau khi Đại hội bế mạc, Hồ Chí Minh gửi Thư kêu gọi tổng khởi nghĩa tới đồng bào cả nước: “Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc ta đã đến. Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy dùng sức ta mà giải phóng cho ta… Chúng ta không thể chậm trễ”(15)

Hưởng ứng Lệnh Tổng khởi nghĩa của Đảng, đáp lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, dưới ngọn cờ Việt Minh, nhân dân ta triệu người như một nhất tề đứng lên khởi nghĩa, giành thắng lợi từng phần tiến tới giành thắng lợi trên toàn quốc, làm nên Cách mạng Tháng Tám 1945 lịch sử. Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định soạn thảo Tuyên ngôn độc lập, ấn định ngày ra mắt quốc dân và tuyên bố sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trước khi quân Đồng minh vào giải giáp quân Nhật. Đây là quyết định nhạy bén, sáng suốt của Người trước sự chuyển biến nhanh chóng của tình hình quốc tế sau chiến tranh; đồng thời khẳng định ý chí sắt đá của dân tộc ta quyết tâm bảo vệ nền độc lập mới giành được.

Như vậy, có thể khẳng định thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Tám gắn liền với vai trò lãnh đạo của Đảng mà đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã đoàn kết toàn dân cùng đứng lên đấu tranh giành độc lập cho dân tộc. Nhãn quan chính trị sắc bén, tầm nhìn chiến lược của Người trong việc giải quyết đúng đắn và kịp thời mối quan hệ giữa nhiệm vụ quốc tế và dân tộc để tranh thủ các lực lượng tiến bộ bên ngoài, phát huy nội lực bên trong đã làm nên Thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, mở ra một chương mới cho lịch sử dân tộc Việt Nam.