Chiến trường An Giang trong cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam 1977-1979

Trong cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc, quân dân An Giang đã thể hiện ý chí và quyết tâm trực tiếp chiến đấu, vượt qua nhiều gian khổ hy sinh để giành thắng lợi. Đó là thắng lợi của tình đoàn kết hỗ trợ đùm bọc lẫn nhau giữa các huyện biên giới với các huyện, thị tuyến phía sau và các tỉnh bạn trong nội địa.

I.NHỮNG DIỄN BIẾN CHÍNH CỦA CUỘC CHIẾN

1.Từ 30/4/1977 đến tháng 12/1977

Tại Châu Đốc, địch tấn công vào các ấp Vĩnh Chánh 1, 2, 3, 4 của xã Vĩnh Nguơn nhưng bị lực lượng du kích các ấp đánh chặn quyết liệt, buộc chúng phải dừng lại.

Tại Phú Châu, Công an nhân dân vũ trang và du kích các xã Phú Hữu, Khánh An, Vĩnh Xương kiên quyết bám đánh địch đến sáng ngày 01 tháng 5. Tuy nhiên, các xã Nhơn Hội, Khánh Bình do lực lượng tại chỗ không đủ sức ngăn chặn nên địch tràn vào bắn giết, cướp bóc, đốt phá nhà cửa, tài sản của nhân dân ta. Trong đêm, ta mất trạm Mương Hội Đồng (Khánh Bình) và chốt chùa Thầy Bảy (Vĩnh Xương). Đến sáng ngày 01 tháng 5, quân Pôn-pốt còn chiếm giữ ấp 1 của xã Vĩnh Nguơn, bờ Tây sông Bình Di thuộc các xã Phú Hội, Nhơn Hội, Khánh Bình và một đoạn Phú Hữu đến Vĩnh Xương.

Tại khu vực Bảy Núi, lực lượng đứng chân ở xã An Nông, An Phú, Nhơn Hưng huyện Tịnh Biên, đại đội 1 địa phương huyện Tri Tôn và lực lượng du kích… tổ chức phản kích. Phần lớn quân địch bị ta đánh bật phải lùi về bên kia biên giới, chỉ còn ấp Tà Bét B, xã An Nông, huyện Tịnh Biên, ta không đẩy được địch ra khỏi địa bàn do lực lượng chúng quá đông.

Sau khi nắm chắc diễn biến tình hình, âm mưu, thủ đoạn của địch, ta tổ chức lực lượng mạnh phản kích trên toàn tuyến biên giới.

Trưa ngày 01/5/1977 ở Vĩnh Ngươn (Châu Đốc) ta đánh địch chạy về bên kia biên giới, bỏ lại 16 xác chết và 13 khẩu súng. Trong ngày 01/5, bộ đội tỉnh tăng cường cùng lực lượng tại chỗ đánh địch tại Phú Hữu, Nhơn Hội, Phú Hội. Do lực lượng địch mạnh nên chỉ đẩy chúng ra khỏi rìa làng. Có thêm lực lượng Quân khu chi viện Mặt trận Bảy Núi, từ ngày 03 đến ngày 09/5/1977 An Giang dồn lực lượng qua Phú Châu đánh địch giành lại được các điểm ở Khánh Bình, Nhơn Hội, Phú Hội bị địch chiếm giữ từ đêm 30/4/1977.

Chỉ trong 10 ngày phát động chiến tranh xâm lược, quân Pôn-pốt đã bị các lực lượng vũ trang tỉnh tiêu diệt 203 tên (có 55 xác bỏ tại trận), 302 tên bị thương; thu được 63 khẩu súng các loại và đạn dược, đồ dùng quân sự và nhiều xuồng ghe, máy nổ mà địch đã cướp của người dân.

Ngày 13/7/1977, Quân khu 9 tập trung lực lượng lớn đánh địch ở xã Vĩnh Điều (Hà Tiên giáp Bảy Núi), khôi phục khu vực dài 5km mà địch đã chiếm đóng dài ngày sâu trong đất ta, tiêu diệt hơn 200 tên, thu 100 khẩu súng các loại.

Bị thua đau, từ ngày 15 đến 17/7, địch bắn vào thị xã Châu Đốc hơn hàng trăm quả đạn pháo, cối các loại gây rất nhiều thiệt hại về tài sản, làm chết 29 người dân, bị thương 150 người… Trước tình hình đó, ngày 18-7, Quân khu 9 ra lệnh cho các trận địa pháo các loại của ta tập trung bắn hủy diệt trận địa pháo địch ở Cả Hàng. Buổi chiều, 8 phi vụ máy bay A37 đánh bom vào các cụm quân địch ở khu vực Cả Hàng buộc chúng phải tháo chạy…

Ngày 30/7/1977, Đại tướng Võ Nguyên Giáp dẫn đầu đoàn cán bộ của Bộ chính trị và Bộ quốc phòng về thăm An Giang. Tại cuộc gặp gỡ cán bộ của tỉnh, Đại tướng đã biểu dương lực lượng vũ trang An Giang trong thời quan qua đã có nhiều thành tích trong xây dựng, công tác và chiến đấu. Đồng chí nhắc nhở cán bộ, chiến sỹ cùng nhân dân An Giang phải hết sức cảnh giác trước âm mưu của địch ở biên giới, đồng thời chúng ta cần phải đánh, đánh chúng thật đau. Phải xây dựng tuyến phòng thủ vững chắc, có trận địa, hỏa lực mạnh, xã, ấp chiến đấu vững để vừa chiến đấu vừa sản xuất. Trong chiến đấu phải bắt nhiều tù binh, vừa giáo dục vừa giác ngộ để nhân dân Camphuchia đồng tình với ta… Đặc biệt Đại tướng còn nhắc nhở Bộ chỉ huy quân sự tỉnh: “Cần phải phục hồi lại lực lượng Đặc công”…

2.Chiến dịch phản công mùa khô 1977 – 1978

Chấp hành chỉ thị của cấp trên phối hợp với chiến trường chung nhằm đánh cho địch một đòn thật đau, phá vỡ tuyến phòng thủ phía trước, đánh sâu vào hướng bố phòng của địch ở bên kia biên giới, rạng sáng ngày 15/12/1977, lực lượng vũ trang Quân khu 9, tỉnh, huyện, du kích xã trên toàn tuyến biên giới An Giang đã đồng loạt nổ súng tấn công địch.

Trên hướng Châu Đốc đến ngày 17/12, ta chiếm được toàn bộ khu vực Cả Hàng đối diện với xã Vĩnh Tế và Vĩnh Ngươn. Ở xã Phú Hữu (Phú Châu) trong ngày đầu phá vỡ tuyến phòng thủ của địch từ Đồng Đức đến ngọn rạch Cỏ Lau, phát triển lên Mương Lớn, Mương Nhỏ, vịnh Cái Kềm; đánh bật chốt quan trọng của địch ở Chùa Bắc Nam, tiếp tục phát triển chiếm Bưng Ven huyện Koh Thum

Giai đoạn 1 kết thúc ta chiếm được Cả Hàng, đồn Lá, đồn Trâm Bầu, Lợi Dân, Căn cứ B1 và toàn bộ tuyến công sự từ Vĩnh Xương đến Phú Hữu, từ Bắc Đai đến ngả ba Ông Đá (Châu Đốc); tiêu diệt gần 2 đại đội địch thuộc Lữ đoàn 11 Trung đoàn 12 Sư đoàn 2 biên phòng của chúng.

Bước vào giai đoạn 2: lực lượng ta đứng chân ở các xã Phú Hội, Nhơn Hội, Khánh Bình mở khu tam giác Bắc Đai – Vạt Lài – Chòm Tre sông Thạnh Hòa. Ngày 21 – 22 tháng 12 đánh chiếm bờ Tây sông Bình Di; ngày 26/12, đánh chiếm đến rạch Dung Sách, mở rộng trận địa sâu vào đất địch 2km.

Ở khu vực Bảy Núi từ ngày 15/12, ta đánh chiếm Giồng Trâm Bầu, Giồng Trôm, Giồng Ba Ca, sau đó phát triển đánh chiếm đoạn Quốc lộ 2, chiếm huyện lỵ Tà Lập, huyện Kirivông, đánh diệt cụm quân địch ở núi Thâm Đưng, núi Chíp Bà Đây và chiếm toàn bộ núi Som cách Tịnh Biên 28 km về phía Bắc…

Từ ngày 28/12 trở đi các lực lượng của ta dừng lại phòng ngự giữ vững những khu vực đã chiếm được. Ngày 04/01/1978, chấp hành mệnh lệnh của cấp trên toàn bộ lực lượng của ta rút về nước củng cố lực lượng ở biên giới. Cuộc tấn công vào đất địch của quân và dân ta đã phá vỡ tuyến phòng thủ của địch gây thiệt hại lớn cho chúng, phá vỡ kế hoạch tấn công ta vào mùa khô 1977 – 1978…

Tác giả Lâm Quang Láng