chiến trường của người lính 'mãi mãi tuổi 20'

Đó chính là tài sản vô giá của một chiến sĩ - một nhân chứng lịch sử đã ghi lại cho thế hệ sau này biết được một phần của chiến tranh, với bom đạn bủa vây, giữa lằn ranh sống chết, chân dung người lính cụ Hồ, nghĩa tình quân dân... và khát khao ngày hòa bình, thống nhất, trở ra quê nhà.

Nửa thế kỷ sau khi Phan Tứ Kỷ hi sinh, ông Phan Duy Hương (phường Bến Thủy, TP Vinh, Nghệ An) quyết định tặng một phần kỷ vật của người em liệt sĩ cho Bảo tàng Quân khu IV. Để đi đến quyết định này, ông Hương cũng mất thời gian dài trăn trở, đắn đo.

Không phải “tiếc” kỷ vật muốn giữ riêng cho gia đình, mà đó là tất cả những gì còn lại của người em trai đã ngã xuống nơi chiến trường Bình - Trị - Thiên khói lửa. Là nỗi nhớ nhung, niềm tự hào, và cả đau đáu khôn nguôi của người anh trai với cậu em út mà mình đã yêu thương, thay cha mẹ chăm sóc, nuôi khôn lớn để rồi “ra đi từ đó không về”.

Ông Phan Duy Hương kể: “Gia đình tôi vốn ở làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An. Nhà nghèo, cha mẹ mất sớm nên 4 anh em chúng tôi đành ly tán, mỗi người nương nhờ nhà họ hàng, anh em lớn lên. Tôi là anh cả, khi đó đang học Trường Cao đẳng Sư phạm Nghệ An. Kỷ là em út, mới 10 tuổi, theo tôi vào Vinh sinh sống”.

Sinh ra ở làng quê hiếu học, vào cao đẳng đạt thành tích tốt, ông Phan Duy Hương là 1 trong 9 người đầu tiên của trường sau khi tốt nghiệp được Tỉnh ủy Nghệ An chọn làm nhân sự thành lập tờ báo tỉnh. Vậy là nhờ đó, anh em bắt đầu sống tại khu tập thể của tòa soạn. Ông Phan Tứ Kỷ cũng trở thành em út, “chân sai vặt” của các cô chú, anh chị phóng viên, cán bộ báo Nghệ An.

Chính trong thời gian này, ông Phan Tứ Kỷ “mon men” học chụp ảnh và thân thiết với nhà báo Duy Liêu - người duy nhất có máy ảnh của tòa soạn lúc ấy. Học xong phổ thông, ông Kỷ được nhận vào làm việc tại Ty Lâm nghiệp Nghệ An, vào đội điều tra rừng Tân Kỳ. Nhờ năng khiếu đàn hát, viết lách và nhiệt tình, năng nổ, sau đó ông Kỷ được điều trở về Ty Lâm nghiệp phụ trách mảng Đoàn Thanh niên.

Khi đó, cậu cán bộ trẻ còn được giao cho chiếc máy ảnh của cơ quan để tiện ghi lại hình ảnh hoạt động chuyên môn nghiệp vụ và công tác Đoàn. Đam mê với nhiếp ảnh của ông Phan Tứ Kỷ lại có cơ hội được thể hiện.

Năm 1968, chiến tranh căng thẳng, lệnh tổng động viên, ông Phan Tứ Kỷ xung phong nhập ngũ theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc. “Chú ấy đi khi vừa 20 tuổi, niềm tin phơi phới. Cha mẹ không còn, tôi đưa em vào Vinh nuôi lớn. Nó xung phong nhập ngũ, hôm lên đường cũng không kịp ghé về nhà”, ông Phan Duy Hương nhớ lại.