“CHIẾN TRƯỜNG ĐI CHẲNG TIẾC ĐỜI XANH”
Trong số hơn 1 vạn cán bộ, chiến sĩ công an chi viện cho chiến trường miền nam, có đủ các lứa tuổi. Lực lượng công an vũ trang tinh thông võ thuật và vũ khí cùng các cán bộ thông tin cơ yếu thì chủ yếu là cán bộ trẻ. Những cán bộ trung, cao cấp, có nhiều kinh nghiệm công tác công an thì lớn tuổi hơn.
Giai đoạn đầu, lực lượng chi viện chủ yếu là các đồng chí quê gốc miền nam, sau này số đồng chí quê gốc miền bắc lại nhiều hơn. Giai đoạn trước năm 1965, khi chi viện cho chiến trường miền nam, các cán bộ, chiến sĩ phải thay tên, đổi họ, lấy bí danh, giấu gia đình, vợ con mục đích vào chiến trường bằng các lý do như: “đi học tập nước ngoài”, “đi công tác đặc biệt”… Trong không khí “cả nước ra trận”, không ít đồng chí vì chưa đủ tuổi ra chiến trường đã tự ý khai tăng tuổi để được đầu quân... Mỗi cán bộ, mỗi chiến sĩ tham gia chi viện là một câu chuyện, một hoàn cảnh, một kỷ niệm đầy xúc động và tự hào về một thời tuổi trẻ.
Trong ký ức của vị tướng anh hùng có 12 năm ở chiến trường Phan Văn Lai, hình ảnh chị em gái làm công tác báo vụ làm việc đến kiệt sức, bị bệnh tật vào trạm xá chữa bệnh khi chỉ còn 25-30kg, thân hình như một đứa trẻ con, nhưng vẫn xung phong ra trận, hết bệnh lại miệt mài truyền các tín hiệu thông tin an ninh quan trọng của quốc gia là những kỷ niệm xúc động không thể nào quên.
Đặc biệt, câu chuyện của bác Cách khi mới 18 tuổi không có lấy một bộ quần áo lành lặn, ở nhà toàn phải mặc quần áo vá. Mẹ thương con trai vất vả, nài nỉ ở lại nhà thêm một năm để may cho cái quần xanh-xi-lơm và cũng là để xem có cô nào vừa mắt dấm trước, bởi nhà có hai đứa con trai thì anh cả cũng đã tham gia chiến trường không biết sống chết ra sao… Nhưng chí làm trai đã quyết, bác lên đường ở cái tuổi “đang xanh” không muốn vướng bận bất cứ điều gì.
Ngoài lực lượng tham gia trực tiếp vào quá trình chiến đấu, để nâng cao chất lượng cán bộ an ninh miền nam, trong kháng chiến chống Mỹ, Bộ Công an cũng đã chi viện các giáo viên có trình độ của Trường Công an Trung ương để thành lập trường tại Ban An ninh Trung ương Cục và Ban An ninh khu V, đồng thời hướng dẫn an ninh các khu, tỉnh, thành phố mở lớp bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ, chiến sĩ an ninh tại chỗ.
Trong 11 năm, Trường tại Trung ương Cục đã đào tạo được 70 khóa với hơn 5.000 học viên. Ban An ninh các khu, tỉnh, thành phố mở lớp bồi dưỡng được 15.463 cán bộ an ninh tại chỗ. Số cán bộ được đào tạo, bồi dưỡng đã phát huy tốt trên các mặt công tác và trưởng thành nhanh chóng, trở thành nguồn bổ sung cán bộ, cán bộ lãnh đạo rất quan trọng cho Ban An ninh các cấp.
Đại tá, nhà giáo ưu tú Nguyễn Trọng Doãn cho biết: “Những lớp học đặc biệt trong rừng thời kháng chiến chống Mỹ được bố trí chương trình, nội dung cũng như thời gian hết sức đặc biệt. Không chỉ ngắn gọn, thiết thực mà thời gian học thì vô cùng linh hoạt. Hễ giặc thôi càn, bom thôi dội lúc nào là học lúc đó... Đây là hình thức giáo dục độc đáo và sáng tạo của lực lượng công an nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước”.
Để bảo đảm công tác khám, chữa thương, chữa bệnh trong điều kiện chiến tranh, Bộ Công an cũng đã chi viện hàng trăm cán bộ y, bác sĩ cùng hàng chục tấn thuốc tân dược đủ hình thành Bệnh xá Trung ương Cục miền nam và năm 1973 chuyển thành một Bệnh viện. Đội ngũ y, bác sĩ phải làm việc trong hoàn cảnh chiến trường hết sức khó khăn. Vừa chữa bệnh vừa phải trồng sắn, đi tải gạo trong rừng và tham gia đánh địch càn quét. Trong hoàn cảnh thiếu thốn thiết bị, dụng cụ cũng như cơ sở vật chất, các đồng chí vẫn tìm mọi cách khắc phục khó khăn, đưa ra các sáng kiến để cải thiện việc khám chữa bệnh, như tạo ra “dịch truyền” từ lấy nước mưa hứng bằng ni-lon. Ngoài chữa bệnh, mỗi thầy thuốc còn là những chiến sĩ sẵn sàng bảo vệ bệnh nhân, che chắn cho bệnh nhân trong những trận càn hay trước bom đạn, pháo kích của địch.
Ra đi mà không hẹn ngày về, các cán bộ, chiến sĩ luôn sắt son một niềm tin về ngày toàn thắng, bắc- nam sum họp một nhà. Có lẽ vì thế nên dù có phải trải qua hoàn cảnh khắc nghiệt, ác liệt của cuộc chiến, phải ăn củ rừng, nước suối, ốm đau bệnh tật không đủ thuốc điều trị; bị địch bắt, phải đối phó với nhiều thủ đoạn tra khảo, hình thức tra tấn vô cùng dã man của địch, những người chiến sĩ cách mạng công an nhân dân vẫn không hề sợ hãi hay băn khăn, do dự... về con đường và lý tưởng mình đã chọn.
Trong cuốn hồi ký viết ở tuổi 96, Thiếu tướng, Anh hùng Phan Văn Lai đã chia sẻ: “Tôi còn sống được đến hôm nay và gia đình tôi được hạnh phúc như ngày hôm nay là nhờ hồng phúc của tổ tiên, của cha mẹ; sự nuôi dưỡng của những vùng quê thân thương và sự yêu thương, che chở của đồng đội, đồng bào…”.
Hơn lúc nào hết trong khó khăn, gian khổ “tình đồng chí, nghĩa đồng bào” lại càng được phát huy và thể hiện rõ ràng nhất. Trong trận càn tháng 5/1968 ở xã Phú Phong (cũ), ông Lai đã được các bà La Thị Giáng và bà Lê Thị Hạnh nuôi giấu và che chở. Sau đó, do bị lộ, ông lại phải tìm cách vượt qua vòng vây của địch để về cơ sở ở thôn Mong A (xã Phú Cường nay là xã Vinh Thái) và được gia đình ông Hoàng Sa nuôi giấu ở dưới hầm.
Nhớ lại khoảng thời gian này, ông Lai không khỏi xót xa: “Càng nghĩ tôi lại càng xúc động và cảm phục tấm lòng của ông bà Hoàng Sa đã phải chịu trận đòn tra khảo, đánh đập dã man của kẻ thù. Chúng còn hăm dọa bắn bỏ, đốt nhà nếu không chịu chỉ hầm bí mật nuôi giấu Việt Cộng, nhưng ông bà vẫn một lòng, một dạ, cam chịu cực hình để bảo vệ cho chúng tôi. Nhờ tình cảm, sự kiên trung của những người dân bình dị, mộc mạc mà rất đỗi can đảm ấy, chúng tôi vượt qua được hiểm nguy, sống và hoàn thành nhiệm vụ cho đến ngày chiến thắng”.
Trong cuộc chiến đấu sinh tử với kẻ thù, lực lượng Công an chi viện đã có 909 đồng chí hy sinh anh dũng, 46 đồng chí bị địch bắt, tù đày, tra tấn dã man vẫn giữ vững khí tiết cách mạng. Hàng trăm đồng chí bị thương tật, nhiễm chất độc da cam, mắc các bệnh hiểm nghèo, do di chứng chiến tranh... Những mất mát hy sinh lớn lao đó đã góp phần quan trọng làm nên Đại thắng mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền nam thống nhất đất nước.
