CHIM CẮT SỐ 2 – NGƯỜI CON BÍCH SƠN TRÊN BẦU TRỜI TỔ QUỐC

Có những cái tên khi nhắc đến đã gợi lên cả một bầu trời ký ức. Nguyễn Văn Cốc là một cái tên như thế. Ông sinh năm 1942 tại xã Bích Sơn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang, một vùng quê giàu truyền thống yêu nước. Từ mảnh đất ấy, một chàng trai trẻ đã bước vào quân ngũ, rồi trở thành phi công chiến đấu của Không quân Nhân dân Việt Nam. Sau này, tên tuổi Nguyễn Văn Cốc gắn liền với những chiếc MiG-21 và những trận không chiến trên bầu trời miền Bắc trong những năm chiến tranh. Nhưng trước khi trở thành một phi công nổi tiếng, ông cũng từng là một thanh niên bình dị của quê hương Bắc Giang. Năm 1961, khi còn rất trẻ, Nguyễn Văn Cốc được tuyển chọn vào lực lượng đào tạo phi công. Ông được huấn luyện trong nước, sau đó sang Liên Xô học tập. Đây là một bước ngoặt rất lớn trong cuộc đời. Từ một người con của làng quê Việt Yên, ông bước vào một môi trường hoàn toàn mới, nơi những người học viên phải làm quen với kỹ thuật hàng không hiện đại, rèn luyện thể lực, kiến thức và bản lĩnh để có thể điều khiển máy bay chiến đấu. Sau quá trình đào tạo, ông trở về nước và tham gia lực lượng không quân. Ông từng được huấn luyện và bay MiG-17, sau đó chuyển sang MiG-21. Năm 1965, ông được biên chế vào Trung đoàn Không quân 921, thường được gọi là Đoàn Sao Đỏ. Trong đội hình bay, Nguyễn Văn Cốc thường đảm nhiệm vị trí số 2. Đây là vị trí có nhiệm vụ phối hợp và bảo vệ máy bay số 1. Chính từ vị trí ấy, ông hình thành một phong cách chiến đấu riêng. Đồng đội gọi ông là “Chim cắt số 2”. Biệt danh ấy sau này trở nên quen thuộc với nhiều thế hệ người Việt. Trong giai đoạn 1967–1968, tên tuổi Nguyễn Văn Cốc nổi bật với hàng loạt chiến công. Các nguồn tư liệu ghi nhận ông được phía Việt Nam ghi nhận 9 lần bắn rơi máy bay đối phương; một số nguồn quốc tế cho biết phía Mỹ xác nhận 7 trường hợp. Điều đáng nói là đằng sau những con số ấy không chỉ là tài năng cá nhân. Không một phi công nào có thể chiến đấu đơn độc. Mỗi chuyến bay đều cần sự chuẩn bị, thông tin, dẫn đường, phối hợp và hỗ trợ của cả một hệ thống. Thành tích của Nguyễn Văn Cốc vì vậy cũng phản ánh sức mạnh của tập thể Không quân Nhân dân Việt Nam. Trong ký ức của đồng đội, ông là người có khả năng nắm bắt tình huống nhanh, bình tĩnh và quyết đoán. Những phẩm chất ấy được hình thành qua quá trình huấn luyện nghiêm khắc và thực tiễn chiến đấu. Điều khiến câu chuyện Nguyễn Văn Cốc trở nên đặc biệt là khoảng cách giữa quê hương và bầu trời mà ông đã chinh phục. Từ Bích Sơn, Việt Yên đến những sân bay quân sự, từ lớp học của một thanh niên trẻ đến buồng lái MiG-21, đó là cả một hành trình trưởng thành. Người con của vùng quê Bắc Giang ấy đã mang theo bản lĩnh của quê hương vào một nhiệm vụ đặc biệt của đất nước. Sau chiến tranh, ông tiếp tục phục vụ trong quân đội và đảm nhiệm nhiều trọng trách. Ông được phong quân hàm Trung tướng và từng giữ nhiều vị trí chỉ huy quan trọng trong Quân chủng Phòng không - Không quân. Nhưng có lẽ khi nhắc đến Nguyễn Văn Cốc, người ta vẫn nhớ nhất hình ảnh một phi công trẻ trên chiếc MiG-21, với biệt danh “Chim cắt số 2”. Câu chuyện ấy không chỉ kể về một người giỏi lái máy bay. Nó kể về một thế hệ thanh niên Việt Nam đã trưởng thành trong thử thách, dám nhận nhiệm vụ khó khăn và đặt trách nhiệm với Tổ quốc lên trên lợi ích cá nhân. Hôm nay, khi bầu trời Việt Nam đã bình yên, câu chuyện về Nguyễn Văn Cốc vẫn có giá trị như một lời nhắc nhở: những thành quả của hiện tại được xây dựng từ sự nỗ lực của nhiều thế hệ đi trước. Và trong dòng ký ức ấy, người con Bích Sơn Nguyễn Văn Cốc vẫn là một cái tên đáng nhớ.