CHÍN CHIẾC CHÉN TRÊN MÂM CƠM MẸ (Mẹ VNAH Nguyễn Thị Thứ)

Có những câu chuyện không được lưu giữ bằng những dòng nhật ký hay những trang sử dày cộm, mà được truyền lại bằng ký ức của những người còn sống. Trên mảnh đất Quảng Nam đầy nắng gió, người ta vẫn nhắc về một mâm cơm giản dị của một người mẹ. Mâm cơm ấy chẳng có sơn hào hải vị, chỉ có 9 cái chén đặt xung xung bát hương ngay ngắn trên mâm.

Nhiều người lần đầu nhìn thấy đều không khỏi thắc mắc. Trong căn nhà chỉ còn một người mẹ già lặng lẽ sống qua ngày, vì sao trên mâm cơm lại bày đến chín chiếc chén?

Không ai trả lời ngay. Bởi câu trả lời không nằm ở những chiếc chén vô tri, mà nằm trong cả một cuộc đời đầy nước mắt của Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ.

Ngày còn trẻ, mẹ cũng như bao người phụ nữ Việt Nam khác, quanh năm gắn bó với ruộng đồng, với những mùa lúa chín và mái nhà đơn sơ nơi làng quê Quảng Nam. Cuộc sống tuy nghèo khó nhưng luôn tràn ngập tiếng cười của đàn con. Chín người con lớn lên trong vòng tay mẹ, mỗi bữa cơm là một lần cả gia đình quây quần bên nhau. Tiếng gọi mẹ, tiếng cười nói của các con hòa cùng tiếng bát đũa va vào nhau đã trở thành niềm hạnh phúc bình dị mà bất cứ người mẹ nào cũng mong giữ mãi.

Nhưng chiến tranh đã cướp đi sự bình yên ấy.

Mẹ hiểu rằng phía trước là hiểm nguy. Nhưng mẹ cũng hiểu rằng, nếu ai cũng giữ con mình ở lại thì Tổ quốc sẽ ra sao?

Những lá thư từ chiến trường thưa dần, rồi thay vào đó là những tờ giấy báo tử.

Người con đầu tiên hy sinh.

Rồi người con thứ hai.

Người con thứ ba...

Cứ thế, nỗi đau nối tiếp nỗi đau. Chín người con lần lượt ngã xuống nơi chiến trường. Không dừng lại ở đó, một người con rể và hai người cháu ngoại của mẹ cũng mãi mãi không trở về.

Mười hai người thân yêu nhất đã hiến dâng trọn cuộc đời mình cho Tổ quốc.

Người đời thường nói không có nỗi đau nào lớn hơn nỗi đau mất con. Vậy mà người mẹ ấy đã phải chịu đựng nỗi đau ấy đến chín lần, rồi mười lần, mười một lần, mười hai lần. Có lẽ chẳng ngôn từ nào có thể diễn tả hết được những mất mát mà mẹ đã trải qua.

Thế nhưng, điều khiến mọi người kính phục không chỉ là sự hy sinh ấy, mà còn là cách mẹ đối diện với đau thương.

Người ta kể rằng, sau mỗi lần nhận tin con hy sinh, mẹ vẫn lặng lẽ thắp một nén nhang rồi tiếp tục công việc thường ngày. Mẹ vẫn nuôi giấu cán bộ cách mạng, vẫn chăm lo cho những chiến sĩ đi qua làng như chính con ruột của mình. Đối với mẹ, tình yêu dành cho đất nước luôn lớn hơn nỗi đau của riêng mình.

Có lẽ cũng từ đó mà trên mâm cơm của mẹ luôn hiện diện chín chiếc chén.

Đó không chỉ là những chiếc chén dùng để ăn cơm.

Mỗi chiếc chén là một chỗ ngồi.

Mỗi chỗ ngồi là một người con.

Mỗi người con là một phần máu thịt của mẹ.

Dẫu biết các con sẽ không bao giờ trở về, nhưng mẹ vẫn giữ nguyên thói quen ấy như một cách để tình mẫu tử chưa bao giờ vơi cạn. Người mẹ ấy không chờ đợi một phép màu. Mẹ chỉ muốn trong ngôi nhà nhỏ của mình, các con vẫn luôn có một chỗ để trở về, dù chỉ trong ký ức.

Chiến tranh kết thúc, đất nước thống nhất trong niềm vui của hàng triệu người dân Việt Nam. Thế nhưng, với mẹ Nguyễn Thị Thứ, ngày hòa bình cũng là ngày mẹ hiểu rằng sẽ không còn ai trở về ngồi đủ quanh mâm cơm năm xưa. Tiếng cười của các con đã hòa vào đất mẹ. Chỉ còn lại sự tĩnh lặng, những nén hương thơm và chín chiếc chén vẫn nằm ngay ngắn trên mâm cơm giản dị.

Năm tháng qua đi, người mẹ năm nào cũng trở về với đất. Nhưng hình ảnh của mẹ chưa bao giờ phai nhạt trong lòng dân tộc. Hình tượng Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã được chọn làm nguyên mẫu xây dựng Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng – biểu tượng thiêng liêng của hàng vạn bà mẹ Việt Nam đã lặng lẽ tiễn con ra trận và âm thầm gánh chịu những mất mát không gì bù đắp được.

Ngày nay, mỗi khi nhắc đến Mẹ Nguyễn Thị Thứ, người ta không chỉ nhớ đến danh hiệu cao quý mà Nhà nước trao tặng, mà còn nhớ đến một người mẹ bình dị với mâm cơm nhỏ và chín chiếc chén chưa bao giờ cất đi.

Bởi lẽ, có những chiếc chén không còn để dùng trong một bữa cơm.

Mà để nhắc cho các thế hệ mai sau nhớ rằng, nền hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng máu của biết bao người con và bằng nước mắt của những người mẹ Việt Nam.

Và trong muôn vàn câu chuyện về chiến tranh, hình ảnh chín chiếc chén trên mâm cơm mẹ vẫn lặng lẽ ở đó, như một biểu tượng bất tử của tình mẫu tử, của lòng yêu nước và của sự hy sinh cao cả mà không một trang sử nào có thể kể hết.