CHÍN NGƯỜI ĐÃ VỀ, CÒN CÚC Ở ĐÂU?

Ngay sau trận bom chiều 24/7/1968, đồng đội và những người có mặt gần trọng điểm lao đến tìm mười cô gái Tiểu đội 4. Đất đá bị bom hất tung khiến việc xác định vị trí từng người rất khó. Những người tìm kiếm đào bới suốt đêm và cả ngày hôm sau, gọi tên từng người trong hy vọng có thể tìm thấy dấu vết.

Thi thể chín người lần lượt được đưa lên. Riêng Hồ Thị Cúc vẫn chưa tìm thấy. Theo hồi ức của nguyên Đại đội trưởng Nguyễn Thế Linh đăng trên VnExpress và Báo Hà Tĩnh, ông đã ở bên chín đồng đội hy sinh trong khi việc tìm kiếm người thứ mười tiếp tục. Nỗi đau của đại đội không thể khép lại khi đội hình vẫn còn thiếu một người.

Trong những ngày ấy, cán bộ kỹ thuật ngành giao thông Nguyễn Thanh Bình, bút danh Yến Thanh, có mặt ở Đồng Lộc. Chứng kiến cảnh đồng đội tìm Cúc, ông viết bài thơ 'Cúc ơi'. Bài thơ được ghi ngày 25/7/1968, khi cuộc tìm kiếm vẫn chưa kết thúc. Tiếng gọi trong thơ xuất phát từ một tình huống có thật: chín người đã được tìm thấy, còn người Tiểu đội phó chưa trở về.

Không cần chép lại toàn bộ bài thơ, người đọc vẫn có thể hình dung sức nặng của câu hỏi được lặp đi lặp lại trong những ngày đó. Người tìm kiếm biết Cúc vừa ở cùng đội hình, biết chị mang theo dụng cụ làm đường, nhưng không thể xác định ngay chị nằm ở đâu giữa đất đá. Mỗi nhát cuốc vừa là nỗ lực tìm người vừa là nỗi lo làm đau thêm thân thể đồng đội.

Trong ký ức của những người từng sống cùng tiểu đội, Cúc là người có tên, có quê hương, có tính cách và những câu chuyện riêng. Bởi thế, tìm kiếm chị không phải việc hoàn thành một con số trong báo cáo. Nó là mong muốn đưa một người bạn về bên chín người đã được tìm thấy.

Ngày 25/7 trôi qua, cuộc tìm kiếm vẫn tiếp tục. Những người làm nhiệm vụ ở Đồng Lộc còn phải đối diện với nguy cơ máy bay trở lại, nhưng họ không thể bỏ dở việc tìm đồng đội. Khi sang ngày thứ ba, dấu vết của Cúc cuối cùng cũng được phát hiện. Tin ấy khép lại cuộc tìm kiếm, đồng thời mở ra một nỗi đau khác trước tư thế mà chị được tìm thấy.