Chín phút bất tử trên pháp trường Chí Hòa

Nguyễn Văn Trỗi sinh tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Ông vào Sài Gòn làm thợ điện và sớm giác ngộ cách mạng, trở thành chiến sĩ biệt động thuộc Quân khu Sài Gòn - Gia Định.

Tháng 5/1964, nghe tin Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara sang Sài Gòn khảo sát tình hình chiến tranh, Nguyễn Văn Trỗi xung phong nhận nhiệm vụ gài mìn tại cầu Công Lý (con đường duy nhất từ sân bay Tân Sơn Nhất vào trung tâm Sài Gòn) để tiêu diệt tên trùm chiến tranh này.

Ngày 9/5/1964, khi cuộc gài mìn chuẩn bị hoàn tất thì Nguyễn Văn Trỗi bị địch phát hiện và bắt giữ. Trong nhà giam, dù chịu nhiều đòn tra tấn dã man bằng điện và đủ loại kìm kẹp, ông nhất quyết không khai báo bất kỳ thông tin nào về tổ chức biệt động.

Sáng ngày 15/10/1964, chính quyền Saigon đưa ông ra pháp trường tại nhà giam Chí Hòa. Trước đông đảo phóng viên báo chí trong và ngoài nước, Nguyễn Văn Trỗi từ chối bịt mắt. Khi quân thù giơ súng sửa chuẩn bị bắn, ông hô to các khẩu lệnh yêu nước và hô vang: "Hồ Chí Minh muôn năm!" ba lần trước khi ngã xuống. Khí tiết lẫm liệt trong 9 phút cuối đời của Nguyễn Văn Trỗi đã gây chấn động dư luận thế giới và trở thành nguồn cảm hứng đấu tranh cho thanh niên toàn miền Nam.