CHÍN PHÚT CUỐI CÙNG CỦA NGUYỄN VĂN TRỖI
Sáng 15-10-1964, cánh cửa nhà lao Chí Hòa mở ra. Nguyễn Văn Trỗi được đưa đến pháp trường. Anh mới 24 tuổi. Trước mắt là những phút cuối cùng của một cuộc đời còn rất trẻ. Khi người ta định bịt mắt, anh giật chiếc khăn ra và nói: “Không, phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi”. Giữa khoảnh khắc sinh tử, người thanh niên ấy vẫn muốn được nhìn lần cuối mảnh đất nơi mình đã sống và chiến đấu.
Bốn tháng trước, vào đêm 9-5-1964, Nguyễn Văn Trỗi bị bắt khi đang thực hiện nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý, nhằm tấn công phái đoàn quân sự, chính trị cấp cao của Chính phủ Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu. Sau khi bị bắt, anh bị đưa ra xét xử và nhận án tử hình. Những ngày trong nhà lao khép lại từng cơ hội trở về, nhưng không làm thay đổi quyết định của người chiến sĩ trẻ.
Rồi buổi sáng ấy cũng đến. Trước họng súng, Nguyễn Văn Trỗi tiếp tục cất tiếng: “Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Đả đảo Nguyễn Khánh! Việt Nam muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm!” Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, tiếng hô “Hồ Chí Minh muôn năm!” được anh nhắc lại ba lần. 9 giờ 45 phút, Nguyễn Văn Trỗi hy sinh tại vườn rau nhà lao Chí Hòa, khép lại cuộc đời ở tuổi 24.
Có những câu chuyện lịch sử không cần nhiều lời để khiến người đọc dừng lại. Chín phút ở pháp trường của Nguyễn Văn Trỗi là một câu chuyện như thế. Một người thanh niên đứng trước cái chết, vẫn muốn nhìn mảnh đất thân yêu và gọi tên Tổ quốc, gọi tên Chủ tịch Hồ Chí Minh. Hơn sáu thập niên đã qua, những lời nói cuối cùng ấy vẫn còn được nhắc lại như một lát cắt đầy ám ảnh về tuổi trẻ Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.
