Chín phút hiên ngang trước họng súng kẻ thù của Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi

Nhạc sĩ Tôn Thất Lập từng viết: "Có những phút làm nên lịch sử / Có cái chết hóa thành bất tử". Lời ca ấy chính là bức chân dung chân thực và hào hùng nhất về Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Trỗi (sinh năm 1940, quê quán tại huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam).

Lớn lên trong cảnh đất nước bị chia cắt, anh sớm giác ngộ cách mạng và trở thành một chiến sĩ biệt động dũng cảm hoạt động bí mật tại nội thành Sài Gòn dưới vỏ bọc một người thợ điện. Tháng 5 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi nhận nhiệm vụ vô cùng hiểm nguy: gài mìn tại cầu Công Lý (Sài Gòn) để tiêu diệt phái đoàn quân sự cao cấp của Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu.

Đáng tiếc, kế hoạch bị bại lộ vào phút chót. Nguyễn Văn Trỗi bị địch bắt. Trong suốt nhiều tháng bị giam cầm, địch đã dùng mọi cực hình tra tấn dã man và cả những thủ đoạn dụ dỗ đê hèn hòng lung lay ý chí của anh, nhưng tất cả đều thất bại. Anh không hề hé nửa lời khai báo, một lòng bảo vệ tổ chức và đồng đội.

Sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, địch đưa Nguyễn Văn Trỗi ra xử bắn tại pháp trường khám Chí Hòa. Những nhân chứng có mặt ngày hôm ấy, bao gồm cả các phóng viên quốc tế, đều sững sờ trước khí phách của người thanh niên 24 tuổi. Khi bị trói vào cọc, anh kiên quyết từ chối bịt mắt, dõng dạc nói: "Không, phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi".

Chín phút cuối cùng của cuộc đời, Nguyễn Văn Trỗi đã biến pháp trường thành diễn đàn vạch trần tội ác của đế quốc Mỹ. Tiếng hô vang "Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Hồ Chí Minh muôn năm!" lặp đi lặp lại ba lần của anh đã xé toạc không gian tĩnh lặng, trở thành ngọn lửa thổi bùng lên phong trào đấu tranh chống Mỹ không chỉ ở Việt Nam mà trên toàn thế giới. Sự hy sinh lẫm liệt của anh là biểu tượng cao đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng.