Chờ gạo trước ngày lên đường

Cuối xuân 1966 trung đoàn vẫn trong đội hình sư đoàn 10. Đơn vị tiếp tục hành quân rời chiến trường B4 (Trị Thiên) vào Tây Nguyên.
Sư đoàn hành quân cùng trên một trục.
Để đội hình không bị dồn ứ, các trạm có điều kiện vận chuyển lương thực thực phẩm không gián đoạn trong việc cấp phát, người ta tổ chức lần lượt thứ tự xuất phát cho các đơn vị. Từng tiểu đoàn bộ binh, các cơ quan, đơn vị trực thuộc lên đường theo thời gian được khống chế sít sao.
Trung đoàn 95B đi cuối đội hình. Riêng tiểu đoàn tôi vì bị tổn thất gần 1/5 quân số trong trận đánh tiêu diệt căn cứ biệt kích Aso nên được hành quân cuối cùng trung đoàn. Cũng là đơn vị xuất phát sau chót của sư đoàn. Khối hành quân lấy đơn vị tiểu đoàn có từ một đến hai đại đội trực thuộc trung đoàn được tháp tùng dưới quyền chỉ huy của tiểu đoàn trưởng. Mỗi khối lên đường cách nhau một ngày. Ví du tiểu đoàn A mờ sáng hôm nay lên đường. Cách một ngày tức ngày kia tiểu đoàn B mới đến lượt. Dụng ý cấp trên cho tiểu đoàn tôi đi cuối để cố thời gian nhận quân bổ sung từ miền Bắc chuyển vào và củng cố đơn vị về chính trị và tổ chức. Chúng tôi chuyển quân từ chiến trường Aso-Alưới trở lại tuyến hành lang từ Bắc vào Nam. Chúng tôi tạm trú quân ở ngã ba La Hạp. Tại đây có binh trạm lớn đảm bảo đường dây vào Tây Nguyên - Nam Bộ và đường dây xuống phân khu Trị Thiên. Chúng tôi được lợi có thời gian dài nghỉ ngơi củng cố, nhưng bị thiệt thòi rất lớn. Hàng chục tiểu đoàn đi trước đã vét sạch gạo thực phẩm. Chúng tôi đi sau chỉ nhận khẩu phần một lạng rưỡi mỗi ngày (y như lúc chiến đấu), muối, thứ thực phẩm chính yếu chia ra mỗi người vài ba hột. May mà chúng tôi đang trong giai đoạn nghỉ ngơi. Anh em không vì thế bó tay chịu đói. Từng trung đội tổ chức đào củ mài hái rau rừng, xắn măng tre... ăn độn thêm (điều này ở vị trí triển khai chiến đấu cấm nghiêm ngặt để giữ bí mật). Tuyệt đối không được dùng súng săn thú bắn chim. Không được dùng chất nổ đánh cá. Đích thân tôi cùng trợ lý hậu cần ngày nào cũng vào trạm xem tình hình gạo muối ra sao. Lần nào cũng phải thông cảm với sự phân bua của trạm trưởng: “Nào vét kho cung cấp cả sư đoàn suốt gần 2 tháng trời trong chiến dịch. Bây giờ phải đảm bảo cho hành quân. Nào không riêng gì cho đơn vị đồng chí mỗi ngày không ít đoàn ra đoàn vào: bộ đội này đoàn cán bộ dân chính nọ. Người của mọi thứ ngành nghề cứ nườm nượp vào chiến trường. Đường sá vận chuyển khó khăn. Không quân địch liên tục đánh phá suốt ngày đêm. Một xe gạo đến được kho. phải trả giá bằng máu của bộ đội vận tải, bộ đội bảo vệ hành lang và. anh chị em thanh niên xung phong...” Chúng tôi rất hiểu điều này nên bấm bụng chấp nhận.
Tiểu đoàn tôi được tăng cường một tổ thông tin 15W. Mỗi lần làm việc phải hai người quay máy phát điện. Nhờ vậy cách xa trung đoàn năm bảy chục đến hàng trăm cây số chúng tôi vẫn liên lạc báo cáo thường xuyên hằng ngày. Tôi nhận lệnh khi nào được cung cấp 3 lạng gạo/người/ ngày, có sẵn trên vai mỗi người 10 ngày gạo mới lên đường. Quân số vũ khí được bổ sung đầy đủ, chỉ chờ gạo muối.
Đêm đêm tiếng bom dội rền của B52 rải thảm lúc xa lúc gần. Khu vực chúng tôi không nằm trong vòng ngắm của chúng. Có lần làn bom quét sát sạt ranh mép khu vực tiểu đoàn tôi. Quả gần nhất cách 50 mét. Chưa có trái bom nào rơi trúng đội hình.
Mấy anh em đi đào củ nhặt được mảnh nhôm của vỏ bom bi nảy ra sáng kiến cắt đập ghè mài thành mấy cái muỗng xinh xắn. Tự nó phát động phong trào săn lùng kim loại nhôm để chế ra những sản phẩm tương tự. Thứ này không hiếm, ống pháo sáng, vỏ bom bi, bom napan rải rác trong rừng rất nhiều. Bắt gặp xác một chiếc máy bay trinh sát L19 bị bắn hạ không rõ từ lúc nào. Chỉ một ngày nó còn trơ lại bộ khung méo mó. Anh em thi nhau “xẻ thịt” lấy nhôm. Tiểu đoàn tôi trở thành công trường với trên 500 tay thợ không chuyên cho ra lò sản phẩm duy nhất là muỗng. Dụng cụ sản xuất chỉ bằng chiếc dao găm, đá hòn đá tảng. Chấn chặt mài gò đều bằng những thứ ấy. Mỗi ngày dành vài tiếng sinh hoạt chính trị hoặc học tập lý thuyết một số môn quân sự, phân công đi tìm cái ăn trong rừng, thời gian còn lại mọi người đổ xô vào việc sản xuất muỗng, môi múc canh. Tôi tự làm mấy cái xem cũng được. Nhiều người khéo tay tạo thêm mấy sản phẩm mới như lược chải tóc, nhíp nhổ râu, cây rút quai dép, khóa thắt lưng... Có chuyện làm hoá ra hay. Không còn cảnh nằm tòn ten đu đưa trên võng ôm bụng ngáp vặt. Mọi người tham gia với tinh thần hồ hởi tự nguyện trong cuộc chơi đòi hỏi sự khéo tay, nhẫn nại kiên trì mang lại lợi ích thiết thực và thú vị.
Cả tiểu đoàn “tĩnh tọa tu thiền” tại đây đến ngày thứ mười lăm thì được trạm trưởng báo tin đã có gạo. Mỗi người 3 lạng/ngày. Trên vai đã có 10 ngày ăn (3 ký) với 1 thìa muối hột. Riêng đại đội trợ chiến cối 82, trung đội DKZ 75 tiêu chuẩn thêm nửa lạng ngày.
Tiểu đoàn lên đường.