Cho mình gửi lời chào Hà Nội!

Trong đoàn quân kéo về tiếp quản thủ đô Hà Nội vào ngày 10-10-1954, có anh lính Phan Thanh Bồng từ chiến trường Điện Biên trở về trong niềm hân hoan và vinh dự nhất của cuộc đời anh. Anh Bồng là người thôn Thượng Xá, thuộc xã Hải Thượng, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị. Hồi ấy, anh Bồng mới 21 tuổi, nay đã thành ông già 80 tuổi, nhưng vẫn còn khỏe và minh mẫn kể chuyện cho tôi nghe một cách hứng thú, vui vẻ và đầy tự hào về ký ức những ngày mùa thu Hà Nội cách đây 59 năm.

“Sau khi có thông báo cho các đơn vị quân đội ta sẽ về tiếp quản Hà Nội vào ngày 10-10-1954, lúc ấy những người lính chúng tôi hân hoan vui mừng đến tột độ. Nhiều đơn vị quân đội mấy tháng trước đã tổ chức liên hoan văn nghệ vừa để ăn mừng Chiến thắng Điện Biên Phủ vừa là để đón mừng ngày quân ta chiến thắng sắp trở về tiếp quản Thủ đô. Các đơn vị chuẩn bị về Hà Nội hồi đó gồm có một số đại đoàn… Tôi thuộc Trung đoàn 88, Đại đoàn 308.

Lúc ấy, cả núi rừng Việt Bắc cũng như các vùng miền núi Liên khu III, Liên khu IV, đều vang lên hùng tráng bài ca “Tiến về Hà Nội” của nhạc sĩ Văn Cao, thậm chí cả trong miền Nam cũng đã biết và thuộc bài đó rồi. Mọi người từ cán bộ chỉ huy cho đến toàn quân lính ai cũng phấn khởi và tỏ lòng khen ngợi nhạc sĩ Văn Cao. Bài ca hát lên thật là hùng tráng! Ai cũng hát say mê, sôi nổi, hát đi hát lại nhiều lần trong một ngày.

Vào sáng 10-10-1954, quân ta trùng trùng tiến vào Thủ đô như sóng. Dân chúng Hà Nội đủ mọi tầng lớp hân hoan, tưng bừng đón chào đoàn quân trở về. Chúng tôi thuộc đoàn cơ giới và pháo binh do Chủ tịch Ủy ban Quân quản Hà Nội Vương Thừa Vũ và Phó chủ tịch là bác sĩ Trần Duy Hưng đi trên xe nhà binh xuất phát từ sân bay Bạch Mai đến Ngã tư Vọng, sang Ngã tư Trung Hiền. Tiếp đó, đoàn xe theo đường Bạch Mai, lên phố Huế, qua Bờ Hồ Hoàn Kiếm rồi qua Hàng Đào, Hàng Ngang, chợ Đồng Xuân đến Hàng Giấy, tới vườn hoa Hàng Đậu, theo dọc đường Phan Đình Phùng, qua Cửa Bắc vào Thành cổ Hà Nội.

Đồng bào Thủ đô ngày hôm ấy y phục đẹp đẽ, tay cầm cờ hoa, reo vui, hoan hô bộ đội tiến về Hà Nội. Các chiến sĩ quân đội thì vui tươi sung sướng vô cùng. Lúc đó, nhiều người như tôi rất ngỡ ngàng lần đầu tiên được tận mắt nhìn thấy cảnh vật và con người Thủ đô của Tổ quốc Việt Nam thật là đẹp!

Sau ngày 10-10 năm ấy, chúng tôi được lưu trú tại nội thành Hà Nội trong một tháng để thực hiện nhiệm vụ quân quản thành phố. Tiếp đó, đơn vị chúng tôi rút về đóng ở Thanh Trì, sau đó di chuyển đi nơi khác...” - Bác Bồng nhớ lại.

Trong câu chuyện, bác Bồng trầm tư khi nhắc tới anh Trần Văn Bình - người Hà Nội, cùng đơn vị với mình. Anh Bình bị thương nặng, đau đớn dai dẳng, phải điều trị trong quân y viện nên không được cùng đoàn quân trở về Thủ đô trong ngày tiếp quản. Bình rất buồn và nắm tay Bồng nói: “Cho mình gửi lời chào Hà Nội nhé. Quê hương ơi, lâu quá rồi chưa về gặp lại!...”. Anh bạn ấy đưa cho Bồng bức ảnh của anh chụp ở Hà Nội ngày xưa và anh đề phía sau ảnh: “Thằng Bình của bố mẹ đây, con bị ốm, chưa về dịp này được. Con vẫn còn sống, bố mẹ cứ yên lòng. Bây giờ bố mẹ cứ nhìn các anh Bộ đội Cụ Hồ vui khỏe trở về Hà Nội là coi như có con đang về bên bố mẹ đấy, bố mẹ nhé!”. Sau mấy tuần thì anh qua đời, lúc mới qua tuổi 20…