CHO NGƯỜI NGƯỜI KHÔNG CÒN TANG TÓC CHIA LY

Từ cô gái mồ côi Bạc Liêu đến niềm tin cách mạng

Năm 1925, tại làng Vĩnh Mỹ (huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu), một bé gái cất tiếng khóc chào đời trong một gia đình bần nông nghèo khó. Người ta đặt tên cho cô là Lê Thị Riêng.

Tuổi thơ của cô là chuỗi ngày đẫm nước mắt khi cả cha lẫn mẹ lần lượt qua đời sớm. Bàn chân nhỏ mồ côi lang bạt giữa vùng quê Nam Bộ nghèo nàn, tận mắt chứng kiến nỗi khổ cực bần cùng của bà con xóm giềng, chứng kiến những giọt nước mắt lăn dài trên gò má nhăn nheo của những người mẹ nghèo.

Chính những đắng cay từ kiếp sống nô lệ đã sớm nhen nhóm trong lòng cô gái trẻ một khát vọng đổi đời. Mùa thu năm 1945, khi làn sóng Cách mạng Tháng Tám bùng lên dữ dội, Lê Thị Riêng không ngần ngại dấn thân vào con đường đấu tranh.

Năm 1948, bà vinh dự được đứng vào hàng ngũ của Đảng. Từ Rạch Giá đến khắp các địa bàn Nam Bộ, người cán bộ nữ ấy lăn lộn với phong trào phụ vận. Bà đi từng nhà, gặp từng người mẹ, người vợ có chồng con đang ngoài chiến trường, lắng nghe và sẻ chia những trăn trở thầm lặng. Đứng giữa lòng dân, bà thấm thía một điều cốt tủy: Muốn cách mạng đi đến thắng lợi, sức mạnh lớn nhất phải bắt nguồn từ lòng dân.

“Cho con sớm gần mẹ, cho người người không còn tang tóc chia ly”

Chiến tranh càng kéo dài, nỗi đau mất mát xé lòng lại càng chồng chất. Có những người mẹ tóc bạc mòn mỏi ngóng con, có những người vợ trẻ hóa đá chờ chồng, những đứa trẻ thơ chưa một lần được biết mặt cha.

Lê Thị Riêng đi qua những mái nhà trĩu nặng u buồn ấy. Bà ôm họ vào lòng, nghe tiếng thở dài trong đêm muộn và giấu những giọt nước mắt thương xóm giềng vào trong.

Sau này, khi đảm nhiệm các trọng trách lớn: Phó Hội trưởng Ban Chấp hành Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam, Ủy viên Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam, Trưởng ban Phụ vận Khu Sài Gòn - Gia Định, nguy hiểm lại càng giăng lối. Hoạt động ngay trong lòng chảo địch tại Sài Gòn, một ám hiệu, một điểm hẹn hay một người liên lạc sơ suất cũng đủ trả giá bằng mạng sống.

Trong cuốn sổ tay đã ngả màu thời gian của bà, người ta tìm thấy những dòng chữ nắn nót, giản dị mà buốt giá tâm can:

“...Cho con sớm gần mẹ, cho người người không còn tang tóc chia ly.”

Không phải là những lời khẩu hiệu to tát, ước mơ của người nữ cán bộ chỉ đơn sơ là một mái nhà tròn đầy: Mẹ được nhìn thấy con, vợ không phải đợi tin chồng, và không còn những căn nhà dựng bàn thờ người thân quá sớm. Bà không chiến đấu để kéo dài cuộc chiến, bà chiến đấu để ngày đoàn tụ mau đến với mọi gia đình.

Đêm Mậu Thân và những đầu ngón tay hóa đá

Đầu năm 1968, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân bùng nổ giữa lòng Sài Gòn. Giữa cơn bão táp lịch sử ấy, Lê Thị Riêng không may rơi vào tay địch.

Biết bà là cán bộ cấp cao của Mặt trận Giải phóng, kẻ thù hí hửng dùng mọi thủ đoạn để bẻ gãy ý chí. Từ dụ dỗ, mua chuộc đến những trận đòn roi tàn bạo, chúng muốn bà chỉ điểm cơ sở, xé nát hệ thống phụ vận của ta. Nhưng đáp lại chỉ là sự im lặng đanh thép.

Tức tối, chúng dùng ngọn lửa hung tàn đốt cháy từng đầu ngón tay của bà cho đến khi trơ xương thịt. Đau đớn xé tận tâm can, nhưng người phụ nữ ấy không rên một tiếng, không xưng một tên đồng đội. Trong phòng giam chật hẹp, nữ biệt động Sài Gòn Phùng Ngọc Anh — người cùng bị bắt — đã nghẹn ngào chứng kiến khí tiết ngút trời của bà. Hai người phụ nữ chỉ nhìn nhau qua ánh mắt, hiểu rằng mình đang chiến đấu đến hơi thở cuối cùng.

Đêm mùng 2 Tết Mậu Thân (ngày 1 tháng 2 năm 1968), biết không thể khuất phục được người cộng sản kiên trung, địch lén lút đưa Lê Thị Riêng cùng đồng chí Trần Văn Kiểu đến đoạn đường Hồng Bàng để thủ tiêu.

Giữa đêm đen Sài Gòn lạnh ngắt, đứng trước họng súng kẻ thù, người phụ nữ 43 tuổi ấy vẫn ngẩng cao đầu. Bà dồn hết sức lực còn lại hô vang các khẩu hiệu cách mạng. Tiếng hô vang vọng xé tan màn đêm trước khi tiếng súng tàn bạo vang lên. Người nữ anh hùng ngã xuống, nhưng khí tiết của bà thì bất tử.

Tên bà khắc vào màu xanh hòa bình

Năm 2001, liệt sĩ Lê Thị Riêng được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

Khu vực chôn cất bà cùng các đồng chí năm xưa giờ đây đã trở thành Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng rợp bóng cây xanh giữa lòng Thành phố Hồ Chí Minh sầm uất. Mỗi ngày, hàng ngàn lượt người đến đây tập thể dục, trẻ em tung tăng chạy nhảy, các gia đình quây quần tiếng cười rộn rã.

Ít ai biết rằng, dưới thảm cỏ xanh mượt ấy, có một người phụ nữ đã dâng trọn tuổi thanh xuân và máu xương của mình để đổi lấy nụ cười bình yên cho thế hệ sau.

Anh hùng Lê Thị Riêng ngã xuống khi chưa kịp nhìn thấy ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng. Bà không kịp chứng kiến giây phút đất nước trọn niềm vui, không được thấy những cuộc đoàn tụ vỡ òa mà bà từng khao khát trong dòng sổ tay.

Nhưng ước nguyện "Cho người người không còn tang tóc chia ly" của bà đã trở thành hiện thực trên khắp dải đất Việt Nam. Đi qua mùa hoa lửa tàn khốc ấy, sự hy sinh của bà nhắc nhở chúng ta hôm nay: Hòa bình không chỉ là khi tiếng súng ngừng vang, mà là khi mỗi gia đình được bình yên bên mâm cơm ấm áp!