Chọi cờ, đấu âm thanh 2 bờ giới tuyến
Ngoài cuộc đấu tranh hòa bình bằng màu sơn cầu Hiền Lương, giai đoạn 1954-1964, tại vĩ tuyến 17 còn có những cuộc đấu tranh khác không kém phần cam go, căng thẳng. Trong đó không thể không nhắc đến cuộc đấu cờ hay còn gọi là chọi cờ và cả "cuộc chiến" âm thanh.
Ông Nguyễn Văn Quảng, trú thôn Nam Sơn, xã Vĩnh Sơn, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị là một trong những nhân chứng của cuộc đấu tranh diễn ra ở 2 bờ giới tuyến. Ôn lại những năm tháng lịch sử, ông Quảng, cho hay, sau Hiệp định Geneva, bên cạnh bảo vệ giới tuyến, công tác tuyên truyền, địch vận được ta triển khai rất quyết liệt.
Để tuyên truyền, động viên nhân dân đấu tranh thống nhất đất nước, kêu gọi những người lầm đường lạc lối ở bên kia chiến tuyến trở về với cách mạng, quân ta đã xây dựng một hệ thống loa phóng thanh lớn, phát các chương trình của Đài tiếng nói Việt Nam, đài Vĩnh Linh, ca nhạc, kịch nói, dân ca… cổ động tình yêu nước và khát vọng thống nhất non sông.
Phía bờ Nam, địch cũng dựng hệ thống loa có công suất lớn hơn, không ngừng xuyên tạc lịch sử, tung hô chính quyền miền Nam Việt Nam.
"Các loa phát cả ngày lẫn đêm, 2 bên liên tục nâng cao công suất loa để đấu âm thanh. Cuộc đấu cứ thế dai dẳng tận năm 1965 mới thôi", ông Quảng nhớ lại.
Tại vĩ tuyến 17, chuyện chọi cờ giữa 2 bên chiến tuyến cũng là câu chuyện được các cựu chiến binh và người dân 2 bờ Bến Hải kể lại nhiều nhất.
Ông Hoàng Nghi, nguyên Đội trưởng Đội Dân quân du kích thôn Hiền Lương, nhớ lại dịp kỷ niệm 9 năm ngày Quốc khánh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (2/9/1945 - 2/9/1954), đồn Công an Hiền Lương đã dựng cột cờ bằng cây phi lao cao 12m.
Lúc này, phía bờ nam, địch cắm cột cờ cao 15m. Không chịu thua, các chiến sĩ của ta lại lặn lội lên rừng, tìm được cây gỗ cao 18m về làm cột cờ. Chỉ mấy tháng sau, chính quyền Ngô Đình Diệm cho xây dựng cột cờ bằng xi măng cốt thép cao 30m.
Tháng 7/1957, khi ta dựng cột cờ cao 34,5m, địch vội vàng tôn cột cờ lên 35m. Cuối cùng, chúng phải chịu thua khi ta tiếp tục nâng chiều cao cột cờ lên 38,6m vào năm 1962.
"Khi Mỹ triển khai máy bay ném bom phá hoại miền Bắc, đánh phá Vĩnh Linh, cột cờ của ta trở thành mục tiêu của địch và nhiều lần bị đánh gãy. Thế nhưng, với ý chí kiên cường, quân ta nhiều lần dựng lại cột cờ, như một lời khẳng định cho ý chí bảo vệ Tổ quốc, quyết tâm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước", ông Hoàng Nghi nói.
