CHÔN ĐI TIẾNG BOM

Lê Hữu Minh sinh năm 1958, ở Diễn Đoài. Khi chiến tranh diễn ra ác liệt, Minh còn là một cậu bé. Cậu không hiểu hết chiến tranh là gì. Người lớn nói về máy bay, bom đạn, đường giao thông và trận địa. Cậu chỉ hiểu rằng có những lúc đang chơi thì mẹ gọi về, có những lúc cả nhà phải xuống nơi trú ẩn, và có những đêm tiếng động trên trời khiến người lớn không ai ngủ yên.

Tuổi thơ của Minh không có những thứ mà trẻ con hôm nay coi là bình thường. Không có điện sáng suốt đêm. Không có những buổi tối ngồi xem tivi. Không có những chuyến đi xa đơn giản. Nhưng Minh vẫn có tuổi thơ của mình.

Cậu thích đá bóng.

Thích bắt dế.

Thích chạy ngoài đồng.

Thích nghe đám bạn kể chuyện.

Trẻ con luôn có cách tìm ra niềm vui ngay cả trong những hoàn cảnh khó khăn.

Một ngày nọ, trường học của Minh phải sơ tán. Trường cấp II Diễn Trường trong giai đoạn 1965–1971 đã phải chuyển xuống khu vực xóm 17 do chiến tranh phá hoại; thầy cô và phụ huynh cùng dựng lớp, đắp lũy đất để duy trì việc học. (thcsdientruong.edu.vn)

Minh không học ở đúng lớp học ấy, nhưng môi trường chiến tranh của những đứa trẻ trong vùng là gần giống nhau: trường có thể thay đổi địa điểm, lớp học có thể đơn sơ, giờ học có thể bị gián đoạn, nhưng trẻ con vẫn phải học.

Minh có người anh tham gia bộ đội.

Ngày anh đi, Minh chạy theo một đoạn đường.

“Anh nhớ về nhé!”

Người anh quay lại cười.

“Ừ.”

Một lời hứa rất ngắn.

Minh tin.

Cậu nghĩ anh đi rồi sẽ về.

Trẻ con thường tin vào lời hứa của người lớn.

Sau đó, Minh bắt đầu chờ thư.

Mỗi khi người đưa thư đi qua, cậu lại chạy ra.

Có khi thư không có.

Cậu thất vọng.

Mẹ bảo:

“Đừng buồn. Khi nào có thư mẹ gọi.”

Minh gật đầu.

Chiến tranh làm trẻ con lớn nhanh theo một cách không ai muốn.

Minh bắt đầu hiểu thế nào là “đồng đội”.

Hiểu rằng có những người đi rồi không trở lại.

Hiểu rằng một người mẹ có thể khóc khi không ai nhìn thấy.

Hiểu rằng khi nghe tiếng máy bay, phải nghe lời người lớn.

Cậu bắt đầu biết những câu chuyện về hàng xóm có người đi bộ đội.

Một nhà có người hy sinh.

Một nhà có người bị thương.

Một nhà có người trở về.

Chiến tranh hiện diện trong xóm không phải bằng một cuộc chiến lớn, mà bằng những câu chuyện của từng căn nhà.

Một hôm, Minh thấy mẹ lấy một chiếc áo cũ của anh trai ra giặt.

Cậu hỏi:

“Mẹ giặt làm gì?”

Mẹ đáp:

“Để dành.”

“Anh chưa về mà.”

Mẹ im lặng.

Minh không hiểu.

Nhiều năm sau, cậu mới hiểu mẹ không giặt áo để anh mặc.

Bà giặt để giữ.

Có những người mẹ thời chiến giữ quần áo của con như một cách giữ người con còn ở lại trong nhà.

Đó là thứ trẻ con không hiểu được khi còn nhỏ.

Nhưng khi lớn, nó trở thành ký ức rất sâu.

Chiến tranh kết thúc năm 1975.

Minh khi ấy mười bảy tuổi.

Cậu đã lớn.

Người anh trở về.

Bước vào sân nhà một buổi chiều.

Minh đứng nhìn mãi.

Người anh vẫn cười như ngày trước.

Nhưng Minh đã không còn là đứa trẻ chạy theo anh ngoài đường.

Cậu đã cao gần bằng anh.

Hai anh em ôm nhau.

Mẹ đứng phía sau.

Bà khóc.

Không ai nói gì.

Đêm hôm ấy, cả nhà ngủ yên.

Không phải vì chiến tranh chưa từng xảy ra.

Mà vì lần đầu tiên sau nhiều năm, họ có cảm giác tương lai thực sự đã trở về.

Minh sau này trưởng thành, lập gia đình, sống ở quê. Khi già đi, anh thường kể với con mình rằng ngày trước chiến tranh khổ lắm.

Con hỏi:

“Bố sợ không?”

Anh nói:

“Có chứ.”

“Thế sao bố không khóc?”

Minh cười:

“Trẻ con lúc ấy cũng phải biết mạnh mẽ.”

Nhưng rồi anh lại nói:

“Thật ra bố cũng chỉ là một đứa trẻ.”

Một câu nói như thế làm cho chiến tranh bỗng gần lại.

Những đứa trẻ thời chiến cũng sợ.

Cũng nhớ.

Cũng muốn chơi.

Cũng muốn được cha mẹ ôm.

Cũng muốn anh mình trở về.

Nhưng các em lớn lên trong một hoàn cảnh buộc mình phải biết nhiều hơn tuổi.

Lê Hữu Minh là nhân vật hư cấu. Nhưng tuổi thơ mà anh đại diện là có thật ở rất nhiều làng quê Nghệ An. Đó là tuổi thơ của những đứa trẻ vừa học vừa sống trong chiến tranh, vừa chơi vừa biết nơi trú ẩn, vừa cười vừa hiểu rằng có những người lớn đang phải đi rất xa.

Đến hôm nay, trẻ em Hùng Châu có thể lớn lên với một thế giới khác.

Các em có trường học.

Có điện.

Có đường.

Có những buổi tối bình thường.

Có thể ngồi bên cha mẹ mà không phải chờ tiếng máy bay.

Đó là điều quý giá.

Bởi những đứa trẻ như Minh ngày xưa đã không có một tuổi thơ hoàn toàn bình thường.

Nhưng chính vì thế, các em càng hiểu giá trị của ngày bình yên.

Chiến tranh đã đi qua.

Tiếng bom cũng đã im.

Nhưng trong ký ức của một thế hệ, có những âm thanh vẫn còn.

Tiếng gọi của mẹ.

Tiếng chân chạy.

Tiếng người lớn bảo xuống hầm.

Tiếng xe trên đường.

Và tiếng ai đó gọi:

“Anh về rồi!”

Có lẽ âm thanh cuối cùng ấy là âm thanh đẹp nhất.

Bởi sau rất nhiều năm, một gia đình lại có đủ người.

Và một đứa trẻ cuối cùng cũng được sống như một người bình thường.