Chớp mắt một quãng đời (1)
Cũng may mắn cho tôi, nhờ làm việc ở môi trường mới, tiếp xúc nhiều người có trình độ học vấn cao, kiến thức rộng, đã nung nấu thêm cho tôi suy nghĩ cầu tiến và tôi đã quyết định tiếp bước còn đường học vấn dở dang của mình. Công việc tự học và học hàm thụ của tôi đã bắt đầu từ đấy.
Làm việc một thời gian, tôi vừa ổn định cuộc sống thì vợ chồng anh chị sáu lại chuyển nhiệm sở mới đến Battambang. Công việc của anh sáu có phần thăng tiến hơn chỗ làm cũ. Anh chị sáu đi rồi, tôi đến mướn nhà ở phố Tứ Diện. Vì sao khu nhà ở đây có tên phố Tứ Diện? Tại tính thích tìm hiểu, tôi hỏi thăm và được mấy người ở phố cắt nghĩa rất đơn giản: Sở dĩ nó được đặt tên như vậy là vì bốn mặt với mỗi mặt là một dãy phố, đối diện nhau như khối hình vuông. Vậy thôi.
Khu phố ở đây được một cái là rất yên tĩnh. Lúc mới đến, chưa có người quen, mỗi chiều thư thả, tôi lại lấy đờn ra đờn, gởi lòng mình qua những tiếng tơ. Đôi lúc, tôi như mơ màng nhớ cô gái áo trắng dịu dàng ở Sóc Trăng. Tôi đờn khe khẽ, ước gì cô gái ấy có thể nghe được tiếng đờn của mình và được nghe cô gọi tiếng “cậu” thốt ra từ chiếc miệng xinh, hồn nhiên của cô...
Từ lạ cái, lạ nước, thấm thoát tôi đã ở Nam Vang được một năm. Năm sau, cô em út, còn gọi là cô mười (tên thật Nguyễn Thị Xuân Thọ), muốn lên Nam Vang học trường Lycée Sisowath. Tôi tìm mướn một căn nhà rộng hơn ở Câu Lầu, gần Nhà thờ Trái Tim, trên đường Rossey Keo. Sau đó, má tôi và chị dâu thứ bảy từ Cao Lãnh cũng lên ở với hai anh em tôi. Chỉ bày lo chuyện chợ búa, nấu nướng; má tôi nói có người lo cơm nước ở nhà để tôi yên tâm làm việc, học hành: còn em mười cũng rảnh rang, chi chuyên chú chuyện học tập ở trường trung học Sisowath.
Học ở Nam Vang một thời gian ngắn, quen một số bạn bè cùng trường. Có người học cùng lớp, có người học trên lớp. Thời đó, con gái học đến tú tài là chuyện không dễ, xã hội rất trọng vọng. Trong nhóm bạn học tú tài, tôi thấy còn có các anh Nguyễn Công Trang, Đào Trọng Từ, Đào Trọng Sót, các cô Nguyễn Thị Diệm, Bùi Sen Hồ và đặc biệt là Inn Nenn, cô gái Khmer thật lịch sự, nề nếp (về sau là phu nhân của ông Sam Sary, Phó Thủ tướng Cambodge). Tôi được biết Inn Nenn còn là người phụ nữ giỏi giang của Cambodge đậu tú tài đầu tiên thời bấy giờ. Năm 1942, có lúc từ Sài Gòn trở qua Nam Vang, tôi nghe bạn bè kể Inn Nenn được bồ làm Hiệu trưởng trường Pavie ở đường Oknhakhuon.
Ở trong đời, tôi nghĩ quen biết với những người bạn giỏi cũng là một điều may. Một lần nữa, điều ấy như giúp tôi có thêm động lực, thôi thúc tôi quyết tâm bổ khuyết kiến thức, kiên trì tự học ngoại ngữ Pháp, Anh và cả tiếng Nhật, tiếng Hoa, tiếng Khmer... Nhưng nói chung, điểm xuất phát lớn để hiểu biết, chiếm lĩnh tri thức, tôi nghiệm ra phần lớn chính là từ lòng ham học hỏi ở mỗi con người đấy thôi!
Từ ngày dọn đến ở khu phố Câu Lầu, chỗ làm việc của tôi hơi xa nhà một chút. Hàng ngày trước khi đến Sở Công chánh, tôi có thói quen tập thể dục đi bộ ngang nhà ông Phán Thể trên đường Rossey Keo. Ông Phán Thể rất thích trò chuyện với tôi và thỉnh thoảng, ông mời tôi đến dùng cơm thân mật cùng gia đình. Ông bà Phán Thể chỉ có một cô con gái rượu duy nhất, tên Lan. Cô gái này dáng mảnh khảnh, nước da trắng trẻo và tính tình hiền lành. Ông bà Phán Thể thật tế nhị, cổ tạo cơ hội gặp mặt và luôn vun vào tình cảm cho chàng thơ ký và cô con gái của mình. Tuy ông bà chưa nói thẳng lời, nhưng tự suy nghĩ, tôi đã cảm nhận được tấm lòng ông bà đã có ý muốn chọn tôi làm con rể. Thật là ái ngại, khi lòng tôi lúc nào cũng nghĩ đến Trâm Anh, nên sau đó, tôi giữ ý, không đến nhà ông bà chơi thường xuyên nữa
Một buổi tối trời nóng nực, tôi cảm thấy trong người bứt rứt, nên thả bộ ra bờ sông hóng gió. Ngồi gần bên cầu tàu nhìn ra đám lục bình, tôi suy nghĩ miên man về quê nhà, về hình ảnh một cô gái nhỏ mặc chiếc áo thêu màu trắng, có gương mặt thật thuỳ mị và đôi mắt to như soi thấu tâm tư người đối diện. Đêm càng khuya, trăng lên cao, sáng vằng vặc. Lòng cứ buồn rười rượi, lúc này tôi ước gì có một cây đờn trong tay để bày tỏ nỗi lòng u ẩn. Ngồi hút thuốc liên tục, bỗng tôi nghe một tiếng động lớn như có ai đó vừa rơi xuống nước... Tôi định thần nhìn về hướng dưới cầu... Đúng rồi, có người đang chấp chới dưới dòng nước! Không kịp suy nghĩ gì, tôi đứng dậy, vừa chạy về hướng cầu, vừa la lớn “Bớ người ta! Có người té sông! Có người té sông!” Rồi bất kể chuyện gì xảy ra, tôi tháo đôi giày đang mang và rút sợi dây nịt, có thể làm dây kéo cứu người, nhảy ùm xuống sông. Lờ mờ dưới sông nước có chút ánh sáng trăng, tôi nhận ra mái tóc đen dài xấp xõa. Biết nạn nhân là một cô gái, tôi quơ tay nắm tóc kéo vào; bấy giờ, cô ta bám chặt vào tôi trong khi nước chảy xiết. Tôi suýt chết theo cô ta, nếu như không có sợi dây giăng ngang của một tàu lớn gần đó. Bà con ở gần bến sông, nghe tiếng kêu cứu đã kéo đến, giúp đỡ. Thật kinh khủng, loay hoay gần 15 phút dưới dòng nước, tôi mới đưa được cô ta lên bờ. Lúc này, mọi người xúm lại làm hô hấp, cứu cô gái. Tôi thở phào. Qua ánh đèn lờ mờ, cô gái dường như đã he hé mở mắt, miệng mếu máo. Không ai nghe rõ được cô nói điều gì. Lúc này tôi mới thực sự hoàn hồn, tự ngẫm lại cảm thấy tâm trạng mình thật lạ lùng vừa buồn buồn, vừa pha lẫn niềm lâng lâng vui sướng khi lần đầu tiên mình đã làm điều tốt, dám liều mạng cứu được một người thoát chết!
