Chớp mắt một quãng đời (4)

Trở lại câu chuyện của tôi. Năm 1940, tôi đi dạy tiếng Pháp ở một trường trung học tư thục và dạy kèm tư gia. Ông Lemoine Demargon, một đồng nghiệp người Pháp rất tốt bụng đã giới thiệu tôi dạy một cậu học sinh, con gia đình người Việt có quốc tịch Pháp, rất giàu. Mỗi tuần tôi dạy René (tên cậu bé) 3 buổi (mỗi buổi dạy 1 giờ và lương 1 giờ là 3 đồng. Thời điểm này cơm tháng chỉ có 10 đồng). Tôi mừng quá, nhận lời ngay. Công việc dạy kèm René khá trôi chảy. Một hôm, lúc dạy xong, tôi sửa soạn ra về, bất ngờ cô chị gái của René bước đến hỏi:

- Nghe nói thầy biết đàn, phải không?

Tôi đáp “phải” và nhìn cô tỏ vẻ ngạc nhiên.

Cô chỉ tôi cây đàn piano, đặt cạnh tường và đề nghị tôi đờn thử.

Tôi hơi ngần ngại, cô gái đưa mắt yêu cầu. Tôi đánh bàn Danse Hongroise n°4. Tôi đàn xong, lập tức cô gái quay vào phòng mang ra cây đàn violon trao tay tôi và hỏi:

- Thầy chơi cây đàn này được không? Thầy đàn thử đi!

Tôi gật đầu, rao đờn, kéo vài câu Vọng cổ...

Câu chuyện rất đơn giản. Vậy mà, tối hôm sau, ông Lemoine Demargon đến nhà tôi chơi và mời ra nhà hàng dùng cơm. Tôi thầm nghĩ mình chưa kịp đền đáp ơn ông giới thiệu chỗ làm, cớ gì ông lại đãi đằng mình? Người mời cơm lẽ ra phải là tôi... Buổi ăn kết thúc, ông Lemoine Demargon chìa ra một phong bì đưa cho tôi và nói:

- Đây là tiền một tháng lương anh dạy cho René.

Tôi ngạc nhiên bảo mình chỉ mới dạy hai tuần và không hề hỏi mượn tiền lương trước. Ông Lemoine Demar-gon chậm rãi nói:

- Anh nhận tiền lương và có thể nghỉ dạy ở đó luôn.

- Tại sao? Phải chăng tôi dạy dở, papa René không hài lòng?

- Không phải thế. Papa René rất hài lòng lối dạy của anh. Nhưng có điều, sau khi nghe anh đàn, chị René cứ nhắc đến anh hoài, khiến gia đình không hài lòng. Papa René đành cho anh nghỉ dạy.

Ra vậy! Tôi chưng hửng, thất thểu ra về, lòng nặng trĩu Thì ra say mê âm nhạc có lúc là một tai nạn nghề nghiệp đó chăng! Tôi đã bị mất việc vì tiếng đờn của mình? Một kinh nghiêm nhớ đời! Giờ đây, nếu có cây đờn trong tay, tôi sẽ tâm sự với chính mình:

Lắng nghe giọng Oán từng hơi thở

Gởi với đường tơ muôn mảnh lòng

Ở Sài Gòn, cũng khoảng năm 1940, một đêm đang trong giấc ngủ say, tôi bị giựt dậy bởi tiếng khóc của đứa trẻ nào đó ở hàng xóm. Thường ngày, tôi đã nghe nhiều tiếng khóc trẻ con nhưng sao lần này tôi cảm nhận tiếng khóc không bình thường, nó như tiếng gào thét van xin được cứu mạng sống.

Tôi chui ra khỏi mùng, nhìn đồng hồ, kim chỉ 12 giờ khuya. Tôi đi rửa mặt, và thay bộ đồ ngủ. Vào thời điểm này, ngày hay đêm, khi ra đường phải ăn vận nghiêm chỉnh, như là sơ mi có cà-vạt, áo vét, đầu đội nón ni. Tôi đánh thức chị giúp việc đi theo để coi con ai bệnh.

Xóm lao động dùng đèn dầu, nhà nhà mọi người đang an giấc. Con đường ngoằn ngoèo, tối om. Tôi cứ theo tiếng khóc của đứa trẻ để định hướng nhà. Đó là một ngôi nhà lá, bên trong có một người đàn ông, trạc trên 30 tuổi, vẻ mặt ủ rũ. Bên trái là một cái chõng tre, một người phụ nữ khóc sụt sùi, bên cạnh đứa bé gái khoảng 2 tuổi đang lăn lộn, khóc gào. Thấy tôi xuất hiện, hai người này sửng sốt. Họ chưa kịp hỏi, tôi trấn an: “Tôi ở cạnh đây, nghe tiếng cháu khóc, nên ghé xem cháu bệnh gì. Chỉ vậy thôi!”. Tôi bước lại giường cháu bé, sờ vào người nó thì thấy nó sốt cao.