“CHỐT THÉP” ĐIỂM CAO 1900 - KÝ ỨC KHÔNG PHAI CỦA NGƯỜI LÍNH TRƯỜNG SƠN TRÊN ĐẤT LÀO

Giữa những dãy núi trùng điệp của Xiêng Khoảng (Lào), nơi cánh đồng Chum từng rung chuyển bởi bom đạn, có nhiều điểm cao chiến lược được giành giật quyết liệt. Trong số đó, điểm cao 1900 được bộ đội gọi bằng cái tên ngắn gọn nhưng đầy ám ảnh: “Chốt thép”. Còn điểm cao 1608 là một trong những vị trí quan trọng do đơn vị của ông Vũ Đình Trúc trực tiếp chốt giữ trong chiến dịch năm 1972 trên đất bạn Lào.

Ông Vũ Đình Trúc, sinh năm 1944, nhập ngũ ngày 19/5/1972. Sau hai tháng huấn luyện tại Phú Bình (tỉnh Thái Nguyên cũ), ông cùng đơn vị hành quân vượt Trường Sơn, theo đường 7B qua Con Cuông, cửa khẩu Nậm Cắn (Nghệ An), sang chiến trường Lào, ông biên chế chiến đấu tại C19, Trung đoàn 174, Sư đoàn 316.

Giữ điểm cao giữa mưa bom

Nhiệm vụ của đơn vị ông Trúc là phối hợp cùng lực lượng Quân đội Nhân dân Lào đánh Mỹ, giữ vững và mở rộng vùng giải phóng tại Xiêng Khoảng. Các khu vực Loa Kèn, Saphan, cùng những điểm cao như 1608 và 1900 trong ký ức của ông Trúc, trở thành nơi giao tranh ác liệt.

Tại điểm cao 1608, nơi đội của ông Trúc chốt giữ, là phòng tuyến quan trọng để tiến đánh “Chốt thép 1900” nơi bom pháo địch dội xuống liên tục, đất đá bị xới tung, nhưng bộ đội vẫn kiên quyết bám trụ, giữ vững trận địa, tạo thế liên hoàn chiếm và bảo vệ “Chốt thép” điểm cao 1900 sau khi chiếm đóng.

Một kỷ niệm lớn giữa lằn ranh ở và về

Chiến tranh nơi rừng núi Lào không chỉ khốc liệt bởi bom đạn mà còn bởi bệnh tật và thiên nhiên. Trong một đợt hành quân, ông Trúc bị sốt rét rừng nặng, phải ở lại hang Thẩm Cạp nhiều ngày để y sĩ chăm sóc (đó là mùa mưa tại Lào, nơi bộ đội thường xuyên phải vượt qua những cơn đói rét). Khi ấy, do sức khỏe suy kiệt, ông đứng trước khả năng bị tụt lại phía sau đội hình và buộc phải trở về Việt Nam theo tuyến hậu cần.

Đó là thời điểm mà chính ông Trúc sau này gọi là ranh giới rất mong manh giữa việc tiếp tục ở lại chiến trường hay phải rời xa đồng đội.

May mắn thay, đúng lúc sức khỏe vừa hồi phục, ông tình cờ gặp Đại đội 23 Trinh sát, Trung đoàn 174 đang chuẩn bị vượt qua khu trung gian để vào mặt trận. Đơn vị Đại đội 23 Trinh sát do đồng chí Nghị, người cùng quê với ông Trúc trực tiếp phụ trách tổ dẫn đường. Đây luôn là nhiệm vụ đặc biệt, luôn được giữ bí mật (nên việc ông Trúc được đi cùng Đại đội 23 vào Mặt trận là một quyết định vô cùng khó khăn với Tổ trưởng Nghị), đường đi nguy hiểm, chỉ di chuyển ban đêm.

Khi hay tin có anh Nghị tổ trưởng Đại đội 23 Trinh sát, Trung đoàn 174 ông Trúc đã không chần chừ, ông lập tức tìm gặp đồng chí Nghị, xin được đi theo Đại đội 23 Trinh sát để tiếp tục trở lại mặt trận chiến đấu. Với ông, đó không chỉ là một quyết định cá nhân, mà là sự lựa chọn của người lính được ở lại cùng đơn vị, cùng đồng đội nơi tuyến lửa.

Vượt khu trung gian trong bí mật

Trên đường hành quân, Đại đội 23 Trinh sát phát hiện khoảng một đại đội lính Thái Lan được thả xuống chiếm bản Khu Vai, Nậm Cọ, gây chia cắt tuyến tiếp tế. Trong điều kiện mùa mưa, địa hình cánh đồng trống trải khiến việc di chuyển của Đại đội 23 Trinh sát vào ban ngày là không thể.

Đơn vị buộc phải ẩn nấp ban ngày, hành quân ban đêm, dựng lán nấu cơm trong mưa, chia nhau che bếp, giữ lửa, từng bước vượt qua vòng kiểm soát của địch. Mỗi đêm hành quân là một lần đối mặt với hiểm nguy, nhưng cũng là con đường đưa ông Trúc trở lại đúng vị trí của mình, giữa hàng ngũ chiến đấu.

Khi đến gần đồi Phu Tâng, Đại đội 23 Trinh sát gặp lực lượng bộ đội ta chốt giữ. Sau khi đối chiếu mật hiệu, Đại đội 23 và ông Trúc được đơn vị đón về an toàn và Đại đội đã báo cáo kịp thời tình hình địch chia cắt tuyến tiếp tế cho chỉ huy Trung đoàn.

Những dấu tích còn lại

Trở lại đơn vị, ông Trúc được đồng chí Chỉ huy Trung đoàn, Chính trị viên Nguyễn Văn Sướng (Trung tá) biên chế để ông Trúc tiếp tục chiến đấu trong đội hình C19. Trong quá trình chiến đấu sau này, ông bị thương và được Nhà nước công nhận là thương binh với tỷ lệ tổn thương cơ thể 25% (có giấy chứng nhận hợp pháp). Trên cơ thể ông đến nay vẫn còn nhiều chứng tật do vết đạn để lại.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, Cánh đồng Chum nay đã hồi sinh trong hòa bình. Nhưng với người thương binh năm xưa, điểm cao “1900 Chốt thép” và điểm cao 1608 vẫn là những ký ức không thể phai mờ, nơi ghi dấu tuổi trẻ, mồ hôi, xương máu của người lính Việt Nam trên đất bạn Lào.

Có những kỷ niệm không được ghi trong mệnh lệnh hay bản đồ tác chiến. Với ông Trúc, cuộc gặp Đại đội 23 Trinh sát, Trung đoàn 174 giữa rừng sâu năm ấy chính là kỷ niệm lớn nhất, nơi ông đã kịp thời nắm lấy cơ hội để được ở lại chiến trường, được tiếp tục là một người lính chiến đấu.